NGƯỜI LÍNH VƯỢT SÔNG

Có những buổi sáng bắt đầu bằng tiếng chim.

Có những buổi sáng bắt đầu bằng tiếng chợ.

Và cũng có những buổi sáng bắt đầu bằng tiếng súng, rồi khép lại bằng một trang sử mới của quê hương.

Sáng 30 tháng 4 năm 1975, tại Cần Thơ, có một người lính cùng đồng đội vượt qua dòng sông để tiến vào nội ô.

Người lính ấy là Nguyễn Văn Tài.

Nhiều năm sau, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng trước khi trở thành một người anh hùng, Nguyễn Văn Tài cũng từng là một thanh niên của miền Tây, mang trong mình khát vọng được góp sức cho quê hương trong những năm đất nước còn chia cắt.

Năm 1967, Nguyễn Văn Tài chính thức thoát ly và trở thành chiến sĩ của Tiểu đoàn Tây Đô I, đơn vị bộ binh chủ lực tiêu biểu của quân dân Cần Thơ.

Tiểu đoàn Tây Đô được thành lập ngày 24/6/1964 tại ấp Phương An, xã Phương Bình, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Cần Thơ. Đây là tiểu đoàn bộ binh đầu tiên của tỉnh được xây dựng theo hướng chính quy, với quân số ban đầu 1.330 cán bộ, chiến sĩ. Trong suốt những năm kháng chiến, đơn vị đã lập nhiều chiến công và hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, vào các năm 1975 và 1985.

Người lính Nguyễn Văn Tài trưởng thành trong chính môi trường ấy.

Chiến trường Cần Thơ khi đó không phải là nơi dành cho những người yếu lòng.

Địa bàn sông nước chằng chịt.

Những vùng căn cứ liên tục bị càn quét.

Địch có lực lượng mạnh, phương tiện chiến tranh hiện đại và khả năng cơ động cao.

Còn những người lính cách mạng phải dựa vào địa hình, dựa vào nhân dân và dựa vào sự gan dạ của chính mình để tồn tại.

Nguyễn Văn Tài tham gia nhiều trận đánh trên địa bàn Cần Thơ và khu vực Lộ Vòng Cung.

Hai lần bị thương.

Hai lần cơ thể mang thêm dấu tích của chiến tranh.

Nhưng những vết thương ấy không khiến người lính rời khỏi chiến trường.

Ông tiếp tục chiến đấu cùng đồng đội.

Rồi từ một người lính, Nguyễn Văn Tài từng bước trưởng thành trong chiến đấu và được giao giữ chức Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn Tây Đô I.

Một người chỉ huy trên chiến trường không chỉ cần lòng dũng cảm.

Họ còn phải mang trên vai sinh mạng của những người lính dưới quyền.

Mỗi quyết định đưa ra đều có thể dẫn đến một sự sống hoặc một mất mát.

Vì vậy, phía sau vẻ ngoài cứng rắn của người chỉ huy luôn là một áp lực mà không phải ai cũng nhìn thấy.

Nguyễn Văn Tài đã đi qua những năm tháng ấy.

Và rồi lịch sử đưa ông đến một buổi sáng đặc biệt.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Sau nhiều năm chiến đấu, chiến thắng cuối cùng đã ở rất gần.

Chiến dịch Hồ Chí Minh đang đi đến hồi kết.

Ở miền Tây Nam Bộ, các lực lượng cách mạng đồng loạt tiến công những mục tiêu quan trọng.

Tại Cần Thơ, nhiệm vụ giải phóng thành phố được triển khai.

Đối với những người lính Tiểu đoàn Tây Đô I, đây không chỉ là một trận đánh.

Đó là trận đánh mà họ đã chờ đợi sau nhiều năm chiến đấu.

Đó là con đường trở về với thành phố.

Và cũng là con đường đưa quê hương bước sang một thời kỳ mới.

Sáng hôm ấy, Nguyễn Văn Tài cùng cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn Tây Đô I vượt sông Cần Thơ tiến vào nội ô.

Dòng sông vẫn ở đó.

Nhưng ý nghĩa của cuộc vượt sông đã khác.

Trong những năm chiến tranh, sông có thể là ranh giới giữa sự sống và cái chết.

Sang buổi sáng ấy, dòng sông trở thành con đường đưa những người lính tiến vào thành phố.

Phía trước là mục tiêu.

Phía sau là những năm tháng chiến đấu.

Bên cạnh là đồng đội.

Và trong lòng mỗi người có lẽ là một cảm xúc khó gọi thành tên.

Họ đã đi qua quá nhiều mất mát để đến được ngày này.

Những người từng cùng chiến đấu có người còn sống.

Nhưng cũng có những người đã nằm lại trên những vùng đất mà họ từng đi qua.

Có những người không thể vượt sông trong buổi sáng ấy.

Có những người đã hy sinh trước khi chiến thắng đến.

Bởi vậy, mỗi bước tiến của đoàn quân hôm ấy đều mang theo ký ức của những người đã ngã xuống.

Khi lực lượng giải phóng tiến vào nội ô, trước sức tiến công mạnh mẽ, lực lượng đối phương tại đây phải đầu hàng.

Cần Thơ được giải phóng.

Một thành phố bước ra khỏi chiến tranh.

Một vùng đất bước sang một thời kỳ mới.

Và những người lính Tiểu đoàn Tây Đô I đã hoàn thành nhiệm vụ của mình.

Có lẽ không ai trong số họ có thể quên được buổi sáng ấy.

Bởi đó là buổi sáng mà tiếng súng của một cuộc chiến kéo dài nhiều thập niên bắt đầu lùi lại phía sau.

Đó cũng là buổi sáng mà một thế hệ thanh niên miền Tây nhận ra rằng những năm tháng tuổi trẻ của mình cuối cùng đã có một lời hồi đáp.

Đất nước thống nhất.

Quê hương được giải phóng.

Những con đường không còn bị chia cắt bởi chiến tuyến.

Nhưng với Nguyễn Văn Tài, chiến thắng ấy không phải dấu chấm hết.

Bởi sau chiến tranh là một nhiệm vụ khác.

Đó là sống sao cho xứng đáng với những người đã hy sinh.

Là giữ gìn đơn vị.

Giữ gìn truyền thống.

Và giữ gìn ký ức về một thế hệ đã từng chiến đấu trong những điều kiện khắc nghiệt nhất.

Tiểu đoàn Tây Đô sau ngày đất nước thống nhất tiếp tục thực hiện nhiều nhiệm vụ khác. Những thế hệ cán bộ, chiến sĩ nối tiếp nhau phát huy truyền thống của đơn vị.

Nhưng trong ký ức về Tiểu đoàn Tây Đô, ngày 30 tháng 4 năm 1975 vẫn là một dấu mốc đặc biệt.

Bởi đó là ngày những người lính từ chiến trường tiến vào thành phố.

Đó là ngày lời thề của những người lính Tây Đô được viết tiếp bằng chiến thắng.

Truyền thống của đơn vị được nhắc bằng một câu ngắn gọn:

“Ra đi là chiến thắng, đánh là tiêu diệt.”

Đó không chỉ là một khẩu hiệu.

Đó là lời thề mà các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn Tây Đô mang theo trong suốt những năm chiến đấu.

Ngày nay, Cần Thơ đã khác rất nhiều.

Những cây cầu hiện đại nối đôi bờ.

Những tuyến đường rộng mở.

Những khu đô thị mới xuất hiện.

Những chuyến xe chạy qua thành phố trong nhịp sống bình thường.

Không còn hình ảnh những người lính mang súng vượt sông trong buổi sáng chiến tranh.

Nhưng có một điều vẫn còn nguyên.

Đó là dòng sông.

Và nếu dòng sông có thể kể chuyện, có lẽ dòng sông Cần Thơ sẽ nhớ buổi sáng năm ấy.

Nhớ những người lính đã vượt qua mặt nước.

Nhớ những người đã đi vào thành phố.

Nhớ những người không bao giờ trở lại.

Và nhớ một ngày mà quê hương bắt đầu bước ra khỏi chiến tranh.

Nguyễn Văn Tài đã đi qua buổi sáng ấy.

Nhưng câu chuyện về ông không chỉ là câu chuyện của một người chỉ huy.

Đó là câu chuyện về một thế hệ.

Một thế hệ đã bước vào chiến tranh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Đã trưởng thành qua những trận đánh.

Đã mang thương tích trên cơ thể.

Đã chứng kiến đồng đội hy sinh.

Và cuối cùng đã có mặt trong ngày đất nước thống nhất.

Có thể thế hệ hôm nay sẽ không bao giờ hiểu hết cảm giác của một người lính khi lần đầu tiên nhìn thấy thành phố mình chiến đấu để bảo vệ bước vào một ngày hòa bình.

Nhưng có thể hiểu một điều:

Nếu không có những người đã vượt qua dòng sông ấy trong buổi sáng năm 1975, sẽ không có một Cần Thơ bình yên như hôm nay.

Những người trẻ hiện tại không còn phải cầm súng để bảo vệ quê hương.

Nhưng trách nhiệm với quê hương vẫn còn.

Nó nằm trong việc học tập.

Trong lao động.

Trong những công trình được xây dựng.

Trong từng con đường được giữ gìn.

Trong cách mỗi người sống có trách nhiệm với cộng đồng.

Và quan trọng nhất, nó nằm trong việc không quên.

Không quên những người đã đi trước.

Không quên những người đã nằm lại.

Không quên rằng một thành phố bình yên hôm nay từng được đánh đổi bằng biết bao năm tháng gian lao.

Buổi sáng 30 tháng 4 năm ấy rồi cũng qua.

Nhưng dòng sông vẫn chảy.

Thành phố vẫn lớn lên.

Những thế hệ mới vẫn tiếp tục bước về phía trước.

Còn câu chuyện về người lính Nguyễn Văn Tài vẫn ở lại như một lát cắt của lịch sử Cần Thơ.

Một người lính từng hai lần bị thương nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu.

Một người chỉ huy từng dẫn đồng đội vượt sông tiến vào nội ô.

Một người đã nhìn thấy ngày mà cả thế hệ mình chờ đợi.

Và cũng là một trong những người đã góp phần biến buổi sáng ấy thành buổi sáng của hòa bình.

Có những dòng sông chỉ nối hai bờ đất.

Nhưng có những dòng sông nối cả hai thời đại.

Dòng sông Cần Thơ năm ấy đã đưa những người lính từ chiến tranh bước vào thành phố.

Còn hôm nay, dòng sông ấy đưa những thế hệ trẻ đi tiếp về phía tương lai.

Phía sau là lịch sử.

Phía trước là hòa bình.

Và ở giữa hai bờ ấy là những người đã dành cả tuổi trẻ để giữ lấy quê hương.