Người lính xe tăng ở Phố Hàng Bông

Buổi sáng ở phố cổ luôn bắt đầu bằng tiếng lách cách quen thuộc. Không phải tiếng còi xe hay tiếng rao hàng, mà là tiếng dụng cụ kim loại va vào nhau từ một góc nhỏ bên vỉa hè.

Người ta gọi ông là “bác Lâm sửa xe”.

Cái biển gỗ treo trước cửa đã bạc màu, chỉ còn đọc được lờ mờ hai chữ “sửa xe”. Ông ngồi đó mỗi ngày, từ lúc trời còn lất phất sương đến khi phố lên đèn. Lưng hơi còng, tay chai sạn, nhưng động tác vẫn chắc và gọn. Một chiếc xe đạp lỏng xích, qua tay ông chỉ vài phút là lại chạy êm như mới.

Ít ai biết, đôi bàn tay ấy từng điều khiển một cỗ máy nặng hàng chục tấn.

Tôi quen ông vào một buổi trưa mùa hè. Xe đạp của tôi tuột xích ngay giữa đường, dắt vào thì thấy ông đang cúi xuống tra dầu cho một chiếc xe cũ.

“Để đấy,” ông nói, không ngẩng lên. “Ngồi xuống uống nước đi.”

Giọng ông khàn, nhưng không khó chịu. Tôi ngồi xuống chiếc ghế nhựa thấp, nhìn quanh. Góc sửa xe nhỏ, nhưng sạch sẽ lạ thường. Mọi thứ được xếp ngay ngắn như một thói quen kỷ luật.

“Ông làm nghề này lâu chưa ạ?” tôi hỏi.

Ông cười nhẹ:
“Lâu hơn cậu nghĩ.”

Một lúc sau, ông bất ngờ hỏi:
“Cậu có biết xe tăng không?”

Tôi hơi ngạc nhiên:
“Dạ… biết sơ sơ thôi ạ.”

Ông gật đầu, như thể câu trả lời đó là đủ để bắt đầu một câu chuyện.

“Năm đó,” ông nói chậm rãi, “tôi 22 tuổi.”

Đơn vị ông hành quân vào Nam, tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh. Ông là lái xe tăng. Chiếc xe của ông không có tên, chỉ có một con số sơn bên hông, đã mờ dần theo thời gian.

“Ngồi trong xe tăng,” ông nói, “không giống như trong phim đâu. Nóng, chật, ồn… và lúc nào cũng có cảm giác mình đang mang theo cả một cơn bão.”

Ông dừng tay một chút, như để nghe lại âm thanh nào đó từ rất xa.

“Nhưng điều tôi nhớ nhất… lại không phải lúc tiến vào thành phố.”

Hôm đó, xe tăng của đơn vị ông đang tiến nhanh trên một con đường ngoại ô. Lệnh là phải giữ tốc độ. Không được dừng.

“Đang chạy,” ông nói, “thì tự nhiên có một đứa bé… chắc chỉ 5, 6 tuổi… từ đâu lao ra giữa đường.”

Tôi im lặng.

“Cả tổ lái hét lên,” ông tiếp tục. “Không ai kịp suy nghĩ gì cả. Tôi đạp phanh. Xe trượt một đoạn dài.”

Ông đưa tay ra, như đang nhớ lại cảm giác rung lắc của cỗ máy.

“Xe dừng lại… ngay trước mặt nó. Chỉ cách một chút thôi.”

Ông cười, nhưng ánh mắt không hề vui.

“Lúc đó tôi không sợ địch. Tôi sợ mình.”

Đứa bé đứng chết lặng. Một người phụ nữ từ bên đường chạy ra, ôm chầm lấy nó rồi cúi đầu liên tục.

“Chúng tôi không nói gì,” ông kể. “Chỉ nhìn họ… rồi lại tiếp tục chạy.”

“Sau này ông có gặp lại họ không?” tôi hỏi.

Ông lắc đầu:
“Không. Nhưng tôi nhớ khuôn mặt thằng bé đó… rõ hơn cả nhiều trận đánh.”

Ông trả lại chiếc xe cho tôi. Xích đã căng, bánh xe quay trơn tru.

“Bao nhiêu tiền ạ?”

Ông xua tay:
“Lần đầu thì thôi.”

Tôi ngập ngừng:
“Ông… có bao giờ kể chuyện này cho ai chưa?”

Ông nhìn ra con phố đông đúc, nơi dòng người vẫn đi qua như chưa từng có chiến tranh.

“Không nhiều,” ông nói. “Người ta thích nghe chuyện chiến thắng hơn.”

“Còn ông?”

Ông cười rất nhẹ:
“Tôi chỉ nhớ những lúc mình suýt làm sai.”

Từ hôm đó, tôi hay ghé qua. Không phải lúc nào ông cũng kể chuyện. Có những ngày ông chỉ sửa xe, uống trà, và im lặng.

Nhưng đôi khi, giữa tiếng phố xá ồn ào, ông lại nói một câu gì đó rất khẽ:

“Chiến tranh… không phải là những gì người ta nghĩ.”