Người lưu giữ "Nhật ký Đặng Thùy Trâm": Bác sĩ Đặng Thùy Trâm

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, có một thế hệ thanh niên sẵn sàng xếp bút nghiên, rời ghế nhà trường để dấn thân vào nơi hòn tên mũi đạn. Họ đi theo tiếng gọi của Tổ quốc với một hành trang giản dị nhưng chứa đựng một lý tưởng vĩ đại. Bác sĩ Đặng Thùy Trâm chính là biểu tượng mẫu mực cho thế hệ thanh niên rực lửa ấy.

Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26 tháng 11 năm 1942 tại Huế, nhưng lớn lên trong một gia đình trí thức có truyền thống ngành y tại Hà Nội. Tốt nghiệp trường Đại học Y khoa Hà Nội năm 1966, giữa lúc cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ ở miền Bắc và cuộc chiến ở miền Nam đang vào giai đoạn ác liệt nhất, người nữ bác sĩ trẻ đã tình nguyện viết đơn xin vào Nam chiến đấu.

Năm 1967, sau một chuyến đi bộ vượt Trường Sơn gian khổ, chị được phân công về công tác tại bệnh viện huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi – một trong những vùng chiến sự ác liệt, nơi được mệnh danh là "vành đai lửa" thời bấy giờ.

Tại trạm xá dã chiến Đức Phổ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm không chỉ làm nhiệm vụ của một người thầy thuốc mà còn là người chị, người em, người mẹ hiền của các thương bệnh binh. Trong điều kiện thiếu thốn trăm bề, từ thuốc men, bông băng cho đến lương thực, chị đã dùng cả kiến thức y học và tình yêu thương vô bờ bến để giành giật sự sống cho đồng đội từ tay tử thần.

Chiến tranh tàn khốc, giặc Mỹ liên tục càn quét, trạm xá phải di chuyển liên tục từ hang đá này sang cánh rừng khác. Thế nhưng, người con gái Hà Nội mảnh mai ấy vẫn kiên cường bám trụ, vừa điều trị vừa cùng đồng đội chống chọi với những trận oanh tạc điên cuồng của kẻ thù.

Di sản lớn nhất mà chị để lại cho đời sau không chỉ là những ca phẫu thuật cứu người, mà còn là cuốn nhật ký được viết từ chiến trường. Cuốn nhật ký ghi lại những tâm sự thầm kín, những nỗi nhớ nhà da diết, và trên hết là lòng yêu nước, quyết tâm chiến đấu đến cùng.

"Đời người phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố." "Hãy giữ vững tinh thần của người cộng sản... Lửa đã cháy và lòng muôn đời yêu mến nước non này."

Những dòng chữ đầy cảm xúc, vừa lãng mạn mộng mơ của một cô gái tuổi đôi mươi, vừa can trường, bản lĩnh của một người chiến sĩ đã chạm đến trái tim của bất cứ ai từng đọc qua.

Cuốn nhật ký ấy đã được một sĩ quan quân đội Mỹ tên là Frederic Whitehurst nhặt được sau một trận càn. Nhận thấy giá trị tinh thần to lớn của nó, ông đã không đốt đi mà lưu giữ suốt 35 năm, để rồi đến năm 2005, cuốn nhật ký được trao trả lại cho gia đình chị và xuất bản, tạo nên một hiện tượng văn hóa, một làn sóng giáo dục lý tưởng sống sâu sắc trong xã hội.

Ngày 22 tháng 6 năm 1970, trong một trận càn quét quy mô lớn của quân đội Mỹ vào trạm xá dã chiến, để bảo vệ cho các thương binh và đồng đội rút lui an toàn, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã một mình ở lại chiến đấu. Chị ngã xuống khi tay vẫn ghì chặt khẩu súng, bị trúng đạn vào trán và hy sinh khi mới bước sang tuổi 28.

Năm 2006, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã nằm lại với mảnh đất Đức Phổ anh hùng, nhưng tinh thần và lý tưởng sống của chị thì vẫn luôn sống mãi. Chị chính là một tấm gương sáng ngời, một nhân chứng lịch sử trực tiếp đầy thuyết phục nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về trách nhiệm đối với quê hương, đất nước, về một thời kỳ "máu và hoa" không thể nào quên của dân tộc Việt Nam.