Người Mài Lưỡi Dao Phát Rừng

Tháng 9 năm 1968, tại một đơn vị công binh trên tuyến đường Trường Sơn, tiếng dao phát rừng vang lên từ lúc trời còn mờ sương.

Muốn mở được một con đường mới, bộ đội phải chặt từng bụi le, từng dây leo và những thân cây chắn ngang lối đi.

Nhưng chỉ sau vài giờ làm việc, lưỡi dao đã cùn đi vì va vào đá và gốc cây cứng.

Nếu dao không còn sắc, việc mở đường sẽ chậm lại rất nhiều.

Trong đơn vị có một người lính không trực tiếp đi đầu phát rừng.

Anh tên là Đỗ Văn Cường, hai mươi lăm tuổi, quê ở Thái Nguyên.

Trước khi nhập ngũ, Cường là học việc trong một lò rèn nhỏ của cha.

Anh không phải thợ rèn giỏi nhất, nhưng rất thành thạo việc mài dao, rìu và cuốc.

Ngày vào chiến trường, anh mang theo một viên đá mài nhỏ được cha tặng.

Cha anh chỉ nói:

"Dao sắc thì người đỡ vất vả."

Câu nói ấy theo anh suốt những năm tháng sau này.

Cường được giao phụ trách sửa chữa và mài dụng cụ cho cả đại đội.

Mỗi buổi chiều, khi mọi người trở về sau một ngày phát rừng, trước lán của anh lại xếp thành một hàng dài những con dao đã mòn lưỡi.

Anh không làm qua loa.

Mỗi lưỡi dao đều được xem xét rất kỹ.

Chỗ mẻ thì giũa lại.

Chỗ cong thì nắn thẳng.

Sau đó mới đặt lên đá mài.

Tiếng "xoẹt... xoẹt..." vang đều giữa khu rừng.

Có người hỏi:

"Mài nhanh cho xong không được à?"

Cường lắc đầu.

"Nhanh thì mai lại cùn."

"Phải mài đúng góc thì dao mới bền."

Một hôm, đơn vị nhận lệnh mở gấp một tuyến đường mới để đưa thương binh ra phía sau.

Đường phải hoàn thành trước bình minh.

Thế nhưng sau nhiều ngày làm việc liên tục, gần một nửa số dao đều đã cùn.

Cường cùng hai đồng đội thức trắng đêm.

Người quay đá mài.

Người nhóm bếp để tôi lại những lưỡi dao bị mềm.

Riêng Cường liên tục mài từng chiếc.

Đôi bàn tay anh tê cứng.

Vai áo ướt đẫm mồ hôi.

Đến khi con dao cuối cùng hoàn thành thì trời cũng vừa hửng sáng.

Sáng hôm ấy, cả đại đội mở đường nhanh hơn hẳn.

Những lưỡi dao sắc ngọt chặt đổ từng bụi cây chỉ trong vài nhát.

Đến chiều, tuyến đường hoàn thành đúng thời gian.

Đoàn cáng thương binh đi qua an toàn.

Đại đội trưởng bước tới bắt tay Cường.

"Cậu cũng góp một phần mở con đường này."

Cường chỉ cười.

"Em chỉ mài dao thôi."

Một chiến sĩ đứng cạnh liền nói:

"Nếu dao không sắc thì tụi em chẳng mở nổi đường."

Mọi người cùng bật cười.

Từ hôm đó, ai cũng gọi vui anh là "người giữ lưỡi dao của đại đội".

Có lần, một chiến sĩ trẻ vô ý làm rơi con dao xuống suối.

Lưỡi dao va vào đá, sứt mất một góc lớn.

Cậu lính buồn bã mang đến.

"Tưởng phải bỏ rồi anh."

Cường cầm lên ngắm một lúc.

Anh kiên nhẫn mài lại từ đầu.

Lưỡi dao ngắn đi một chút nhưng sắc hơn trước.

Anh đưa lại rồi nói:

"Con người cũng vậy."

"Có lúc gặp khó khăn, nhưng nếu biết rèn luyện thì vẫn tiếp tục hữu ích."

Cậu lính gật đầu, ghi nhớ câu nói ấy rất lâu.

Một buổi tối, chính trị viên kể về Anh hùng Nguyễn Bá Ngọc, cậu thiếu niên đã dũng cảm hy sinh để cứu các em nhỏ trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Ông kết luận:

"Lòng dũng cảm không phân biệt tuổi tác hay công việc."

Cường nhìn viên đá mài đặt bên cạnh.

Anh hiểu rằng, mỗi việc làm tận tâm đều có giá trị nếu nó giúp đồng đội hoàn thành nhiệm vụ.

Sau ngày đất nước thống nhất, Cường trở về quê mở lại lò rèn của gia đình.

Ông vẫn giữ thói quen mài từng con dao thật cẩn thận.

Khách trong vùng thường bảo:

"Dao bác Cường dùng lâu mà ít cùn."

Ông chỉ cười hiền.

Bên góc lò rèn vẫn còn viên đá mài năm xưa.

Nó đã mòn đi gần một nửa.

Một buổi chiều, đứa cháu trai tò mò hỏi:

"Ông ơi, sao không mua viên đá mới?"

Ông cầm viên đá lên, vuốt nhẹ mặt đá nhẵn bóng.

"Vì viên đá này đã từng giúp biết bao người lính mở đường giữa rừng."

Đứa bé lặng người.

Ngoài sân, tiếng búa rèn lại vang lên đều đặn.

Cường mỉm cười nhìn ngọn lửa trong lò.

Ông hiểu rằng, cũng như một lưỡi dao phải được mài giũa mới trở nên sắc bén, con người cũng trưởng thành qua thử thách.

Và chính những con người bình dị, âm thầm như người thợ mài dao năm ấy đã góp phần mở nên những con đường của thời hoa lửa, để hôm nay đất nước có những con đường rộng mở dẫn tới hòa bình và phát triển.