NGƯỜI MẸ ANH HÙNG – LIỆT SĨ NGUYỄN THỊ ÚT

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA VỀ ANH HÙNG, LIỆT SĨ NGUYỄN THỊ ÚT – NGƯỜI MẸ CẦM SÚNG

Trong những năm tháng chiến tranh, khi đất nước chìm trong khói lửa, có biết bao người mẹ Việt Nam vừa làm mẹ, làm vợ, vừa trở thành những người chiến sĩ kiên cường. Họ không chỉ chăm lo mái ấm gia đình mà còn trực tiếp cầm súng, bám đất, bám làng, chiến đấu bảo vệ quê hương. Trong số những hình tượng tiêu biểu ấy có Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Thị Út, thường được nhân dân gọi thân mật là chị Út Tịch – người phụ nữ Nam Bộ đã trở thành biểu tượng của tinh thần bất khuất, gan dạ và lòng yêu nước.

Nguyễn Thị Út sinh năm 1931, quê ở xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh. Chị sinh ra trong một gia đình nghèo, tuổi thơ sớm phải chịu nhiều cơ cực. Từ nhỏ, chị đã phải đi ở đợ, trải qua những ngày tháng thiếu thốn và chứng kiến cảnh người dân quê mình chịu nhiều áp bức, bất công. Chính cuộc sống ấy đã hun đúc trong chị sự cứng cỏi, lòng thương người và ý chí phản kháng mạnh mẽ.

Khi cách mạng về với quê hương, Nguyễn Thị Út sớm giác ngộ và tham gia hoạt động cách mạng. Từ một cô gái nông thôn bình dị, chị từng bước trưởng thành qua những công việc giao liên, trinh sát, vận động quần chúng rồi trở thành một chiến sĩ du kích gan dạ, mưu trí. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, chị đã tham gia hoạt động cách mạng tại địa phương. Sau này, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, chị tiếp tục bám trụ quê hương, cùng đồng đội chiến đấu chống lại những cuộc càn quét của địch.

Điều đặc biệt làm nên hình ảnh Nguyễn Thị Út là dù đã lập gia đình, sinh con và phải chăm lo cho các con nhỏ, chị vẫn không rời bỏ cuộc chiến đấu. Hình ảnh một người mẹ với những đứa con nhỏ bên cạnh nhưng vẫn sẵn sàng cầm súng ra trận đã trở thành một biểu tượng đầy xúc động về người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh.

Chính cuộc đời của chị sau này đã trở thành nguồn cảm hứng để nhà văn Nguyễn Thi xây dựng nhân vật trong tác phẩm “Người mẹ cầm súng”. Qua tác phẩm, hình ảnh Út Tịch từ một người phụ nữ bình dị của vùng quê Nam Bộ đã trở thành biểu tượng văn học về người mẹ Việt Nam vừa giàu tình yêu thương, vừa kiên cường trước quân thù.

Năm 1949, trong Chiến dịch Cầu Kè, Nguyễn Thị Út tham gia công tác giao liên, trinh sát, theo dõi tình hình quân Pháp và báo tin cho lực lượng cách mạng. Những công việc tưởng như thầm lặng ấy lại vô cùng nguy hiểm, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến bản thân rơi vào tay địch hoặc làm lộ lực lượng cách mạng.

Qua thực tiễn chiến đấu, người phụ nữ nhỏ bé ấy ngày càng trở nên gan dạ, nhanh trí và giàu kinh nghiệm. Chị hiểu rõ từng con đường, bờ mương, hàng cây, từng xóm làng quê mình. Đó chính là lợi thế giúp chị cùng đồng đội tổ chức nhiều trận đánh và nhiều lần làm thất bại các cuộc càn quét của địch.

Từ năm 1945 đến năm 1965, Nguyễn Thị Út cùng đội du kích xã Tam Ngãi tham gia 23 trận lớn nhỏ, trong đó có 8 trận trong kháng chiến chống Pháp; góp phần tiêu diệt và làm bị thương khoảng 200 tên địch, thu 70 khẩu súng, làm thất bại nhiều cuộc càn quét và tuyên truyền, vận động binh lính địch bỏ ngũ. Những con số ấy không chỉ nói lên thành tích chiến đấu mà còn cho thấy sự trưởng thành của một người phụ nữ từ chỗ chỉ biết lao động, chăm lo gia đình trở thành một chiến sĩ du kích có bản lĩnh và kinh nghiệm.

Nhưng điều khiến người đời nhớ mãi về Út Tịch không chỉ là những con số về chiến công. Đằng sau khẩu súng của người nữ du kích ấy là hình ảnh một người mẹ. Chị có những người con nhỏ cần được chăm sóc. Cuộc sống gia đình trong chiến tranh vốn đã vô cùng thiếu thốn, hiểm nguy. Có những lúc chị phải gửi con cho người thân hoặc đồng bào chăm nom để đi làm nhiệm vụ. Có khi vừa hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu, chị lại trở về với vai trò của một người mẹ, lo từng miếng ăn, giấc ngủ cho con.

Hai hình ảnh tưởng như đối lập ấy lại cùng tồn tại trong một con người: một người mẹ dịu dàng với con và một chiến sĩ quyết liệt trước kẻ thù. Có lần, khi được hỏi vì sao dù còn phải nuôi con nhỏ mà vẫn quyết tâm đánh giặc, tinh thần của chị được thể hiện qua câu nói nổi tiếng: “Còn cái lai quần cũng đánh!”. Câu nói ngắn gọn nhưng chứa đựng một ý chí mạnh mẽ. Với người phụ nữ Nam Bộ ấy, khi quê hương bị xâm lược thì không có lý do gì để đứng ngoài cuộc chiến. Chị còn sức thì chị còn chiến đấu, còn một chút khả năng thì vẫn góp sức bảo vệ xóm làng.

Trong những trận chiến đấu, chị không chỉ thể hiện sự gan dạ mà còn rất mưu trí. Chị biết dựa vào địa hình, nắm tình hình địch, phối hợp với đồng đội và nhân dân để tạo nên sức mạnh. Có những lần chị cùng đồng đội đánh đồn, thu vũ khí mà không cần phải nổ súng; có những lần trực tiếp chiến đấu và chỉ huy lực lượng du kích đánh trả các cuộc càn quét.

Một chiến công tiêu biểu của chị là trong một trận đánh lớn, lực lượng địa phương đã phối hợp chặt chẽ, đánh vào đội hình địch, diệt và làm tan rã lực lượng đối phương, thu nhiều vũ khí. Sau những chiến công ấy, Nguyễn Thị Út được tuyên dương tại Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn miền Nam, được tặng thưởng Huân chương Quân công và tuyên dương danh hiệu Anh hùng Quân Giải phóng, nay là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tư liệu của tỉnh Trà Vinh ghi nhận chị từng được giao nhiệm vụ tại Ban Dân quân Quân khu 9 từ năm 1966.

Nhưng chiến tranh không bao giờ buông tha những người đã chọn con đường chiến đấu. Năm 1968, trong khi đang hoạt động tại chiến trường miền Tây Nam Bộ, Nguyễn Thị Út đã hy sinh. Theo tư liệu của tỉnh Trà Vinh, chị hy sinh ngày 27 tháng 11 năm 1968 tại xã Vĩnh Bình, huyện Vĩnh Thuận, tỉnh Kiên Giang. Chị ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, để lại những người con và đồng đội cùng biết bao đồng bào yêu thương, kính phục.

Người mẹ năm nào đã không trở về với những đứa con của mình nhưng từ ngày ấy, câu chuyện về chị lại bắt đầu một cuộc đời khác – cuộc đời trong ký ức của nhân dân. Người dân Tam Ngãi vẫn nhắc đến chị bằng sự kính trọng và yêu thương. Hình ảnh người phụ nữ Nam Bộ vừa nuôi con, vừa cầm súng đánh giặc trở thành một biểu tượng không thể phai mờ của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Ngày nay, Khu tưởng niệm nữ Anh hùng Nguyễn Thị Út tại Tam Ngãi là một địa chỉ đỏ để các thế hệ tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp và những chiến công của chị. Những hình ảnh, hiện vật và tư liệu tại đây giúp người hôm nay hiểu hơn về một người phụ nữ bình dị nhưng có ý chí phi thường.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày Nguyễn Thị Út hy sinh. Đất nước hôm nay đã hòa bình, những cánh đồng quê Tam Ngãi đã hồi sinh, trẻ em được đến trường, những người mẹ không còn phải ôm con chạy tránh bom đạn. Thế hệ trẻ hôm nay được lớn lên trong điều kiện hoàn toàn khác với thế hệ của chị Út.

Nhưng chính vì được sống trong hòa bình, thế hệ trẻ càng phải hiểu rằng cuộc sống bình yên hôm nay được đánh đổi bằng máu xương của biết bao người. Trong đó có những người mẹ như Nguyễn Thị Út – những người vừa chịu trách nhiệm với gia đình, vừa gánh trên vai trách nhiệm với quê hương, đất nước.

Bài học lớn nhất từ cuộc đời chị Út là lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm. Chị không coi việc chiến đấu là trách nhiệm của riêng ai. Khi quê hương bị xâm lược, chị đứng lên. Khi đồng đội cần, chị có mặt. Khi nhân dân gặp khó khăn, chị cùng nhân dân vượt qua. Đó là tinh thần mà tuổi trẻ hôm nay cần tiếp tục phát huy trong điều kiện mới.

Ngày nay, yêu nước không nhất thiết phải cầm súng ra trận. Yêu nước có thể bắt đầu từ những việc rất gần gũi: học tập nghiêm túc, lao động sáng tạo, chấp hành pháp luật, bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa, giúp đỡ người khó khăn và tích cực tham gia các hoạt động vì cộng đồng.

Câu chuyện về Út Tịch cũng dạy thế hệ trẻ về nghị lực vượt qua nghịch cảnh. Chị xuất thân nghèo khó, cuộc sống gia đình nhiều thiếu thốn, lại phải nuôi con trong hoàn cảnh chiến tranh, nhưng chị không đầu hàng hoàn cảnh. Trái lại, chính những khó khăn ấy càng làm chị mạnh mẽ hơn.

Trong cuộc sống hiện đại, thanh niên có thể gặp những khó khăn khác: áp lực học tập, việc làm, cuộc sống, những cám dỗ trên mạng xã hội hay những thử thách trên con đường lập thân, lập nghiệp. Nhìn vào tấm gương Nguyễn Thị Út, mỗi người trẻ có thể tự nhắc mình phải kiên trì hơn, bản lĩnh hơn và không dễ dàng bỏ cuộc.

Đặc biệt, hình ảnh “người mẹ cầm súng” còn là biểu tượng cho sức mạnh của phụ nữ Việt Nam. Trong chiến tranh, phụ nữ không chỉ là hậu phương mà còn trực tiếp đứng trong hàng ngũ chiến đấu. Họ vừa làm mẹ, làm vợ, vừa làm chiến sĩ, cán bộ, giao liên, dân quân. Họ góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Những đóng góp ấy là một phần không thể tách rời của lịch sử Việt Nam.

Ngày hôm nay, thế hệ trẻ cần biết trân trọng và giữ gìn những thành quả mà cha anh đã giành được. Không để những hy sinh ấy bị lãng quên chính là một cách thể hiện lòng biết ơn. Mỗi bạn trẻ có thể làm điều đó bằng việc tìm hiểu lịch sử, thăm các địa chỉ đỏ, chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ, tri ân các gia đình có công với cách mạng và sống có trách nhiệm hơn với cộng đồng.

Nguyễn Thị Út đã sống một cuộc đời không dài, nhưng cuộc đời ấy đầy ý nghĩa. Từ một cô gái nghèo của vùng quê Nam Bộ, chị trở thành người chiến sĩ kiên cường, người mẹ giàu tình yêu thương và người anh hùng của dân tộc. Chị đã hy sinh, nhưng tinh thần của chị vẫn còn sống trong những trang sử, trong những câu chuyện được kể lại cho thế hệ sau và trong ký ức của quê hương Tam Ngãi.

Câu chuyện thời hoa lửa về Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Thị Út vì thế không chỉ là câu chuyện về một người phụ nữ cầm súng. Đó là câu chuyện về lòng yêu nước, về tình mẫu tử, tình đồng đội, ý chí kiên cường và khát vọng độc lập, tự do. Hình ảnh người mẹ Nam Bộ năm xưa với khẩu súng trên tay sẽ mãi nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay rằng: được sống trong hòa bình là một niềm hạnh phúc lớn lao, nhưng cũng là một trách nhiệm lớn lao.

Thế hệ trẻ hôm nay không cần phải lặp lại những hy sinh của cha anh, mà cần biến lòng biết ơn thành hành động cụ thể: học tập tốt hơn, sống tử tế hơn, có trách nhiệm hơn và cống hiến nhiều hơn cho quê hương, đất nước.

Người mẹ cầm súng năm xưa đã nằm lại với đất mẹ, nhưng câu chuyện của chị vẫn tiếp tục được kể. Và mỗi lần câu chuyện ấy vang lên, một ngọn lửa của lòng yêu nước lại được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Đó chính là ý nghĩa bất tử của “thời hoa lửa” – những con người đã dùng tuổi xuân của mình để viết nên hòa bình hôm nay.