“Đứa mô rứa bay?”- Một giọng nói nhẹ nhàng, trầm ấm vọng ra từ phía sau cửa sổ nhà lớn khi thấy bóng người lạ. “Mệ nội tui đó”- Anh Doãn, cháu nội cụ Nguyệt, tiếp chuyện chúng tôi bằng một lời giới thiệu.
Cụ Nguyệt 118 tuổi đấy ư? Thấy chúng tôi còn nghi ngại, anh Doãn mở ngăn kéo lấy ra một xấp giấy tờ, trong đó có tấm thẻ căn cước in hình cụ bà Trần Thị Nguyệt, năm sinh 1890, trú tại thôn Thủy Diện, xã Phú Xuân (huyện Phú Vang, Thừa Thiên - Huế).
Lá vàng trên câyChồng của cụ Nguyệt là cụ ông Đào Điệt có tuổi trong thẻ căn cước “khiêm tốn” hơn, vì chỉ sinh năm... 1909. “Thời Pháp thuộc, ông nội tui khai lui tuổi để trốn lính đó. Chứ tuổi thật năm nay cũng khoảng 115 rồi. Ngó rứa chớ cả ông, mệ nội tui vẫn còn khỏe lắm” - Cậu cháu nội Đào Văn Doãn (42 tuổi) bộc bạch.Nghe chúng tôi chuyện trò ở nhà dưới, cụ Nguyệt từ nhà lớn bước xuống ân cần hỏi han tuổi tác, công việc: “Cháu năm ni mấy tuổi rồi, làm việc ở mô?”. “Dạ mới 35 thôi bà ạ”- Tôi đáp.Thú thật tôi chẳng dám nói ra tuổi của mình vì nó quá nhỏ bé so với cái “kho” tuổi “thọ đẳng quy hạc” của cụ Nguyệt. Như một thói quen, cụ Nguyệt miệng móm mém nhai trầu và không quên mời chúng tôi cùng ăn cho vui.Mặc dù sống qua ba thế kỷ, thọ đến 118 tuổi, nhưng theo người nhà, cụ Nguyệt chưa một lần nào lâm bạo bệnh phải đối diện tình cảnh “thập tử nhất sinh”. Cụ ông Đào Điệt lại khác, vì có đến hai lần tưởng chừng đã chết, gia đình đưa từ bệnh viện về nhà mua quan tài, khăn áo lo hậu sự, nhưng rồi cụ ông bỗng dưng “sống lại” và hưởng thọ cho đến giờ.Ở xã Phú Xuân tôi từng nghe kể về một gia đình có hơn 20 liệt sĩ hy sinh trong hai cuộc kháng chiến, nhưng nơi đây đang có thêm một câu chuyện “cổ tích” thú vị về Bà mẹ Việt Nam Anh hùng với 4 người con trai hy sinh thời kháng chiến chống Mỹ, sống thọ qua ba thế kỷ. Không ai khác, đó chính là cụ bà Trần Thị Nguyệt.Cụ Nguyệt có tất thảy 7 người con. Cả cháu chắt nội ngoại hiện chỉ hơn 30 người. Hai người con gái lớn của cụ năm nay xấp xỉ 90 tuổi, nhưng đều đã qua đời. Cuộc đời cụ Nguyệt có những năm tháng buồn đau xé lòng, vì tất cả bốn người con trai đều lần lượt hy sinh vì nghĩa lớn. Cũng may, những người con trai liệt sĩ của cụ đều có hậu thế nối dõi, con cháu hiện nay đều đề huề, nên khi về già lòng cụ cũng vợi đi những mất mát lớn lao trong quá khứ.
