Người mẹ cầm súng – Bản anh hùng ca của Út Tịch - Nguyễn Thị Út

Bà sinh năm 1931 tại xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh, trong một gia đình nông dân nghèo. Tuổi thơ của bà gắn với ruộng đồng, sông nước và những tháng ngày đất nước chìm trong ách thực dân. Lớn lên giữa cảnh quê hương bị áp bức, Nguyễn Thị Út sớm giác ngộ cách mạng, tham gia làm giao liên cho lực lượng Việt Minh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Cuộc đời riêng của bà cũng gắn liền với cách mạng. Bà kết hôn với ông Lâm Văn Tịch – một cán bộ hoạt động bí mật người dân tộc Khmer. Từ đó, cái tên “Út Tịch” ra đời, ghép giữa tên thân mật của bà và tên chồng. Hạnh phúc chưa được bao lâu thì chiến tranh đã cướp đi người bạn đời. Chồng hy sinh, để lại bà với sáu đứa con nhỏ. Nhưng đau thương không quật ngã được người phụ nữ ấy. Trái lại, nó càng làm ý chí trong bà thêm rắn rỏi.

Vừa làm mẹ, vừa làm chiến sĩ, Út Tịch tham gia đội du kích xã Tam Ngãi. Bà không chỉ nuôi giấu cán bộ, tải đạn, chuyển thư mà còn trực tiếp cầm súng chiến đấu. Những trận càn quét ác liệt của địch không làm bà chùn bước. Trong nhiều trận đánh, bà dũng cảm bám trụ trận địa, chỉ huy đồng đội chống trả quyết liệt, bảo vệ cơ sở cách mạng.

Câu nói nổi tiếng của bà – “Còn cái lai quần cũng đánh!” – không chỉ là lời thách thức quân thù mà còn thể hiện tinh thần sắt đá của người phụ nữ miền Nam. Đó là ý chí chiến đấu đến cùng, dù trong hoàn cảnh khốc liệt nhất.

Với những chiến công xuất sắc, năm 1965, Nguyễn Thị Út được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Bà trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của phong trào phụ nữ miền Nam “Ba đảm đang” và tinh thần “Giặc đến nhà đàn bà cũng đánh”.

Tháng 11 năm 1968, trong một trận không kích ác liệt bằng máy bay B-52 tại chiến trường Kiên Giang, bà đã anh dũng hy sinh cùng người con gái thứ ba. Sự ra đi của bà để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho đồng đội và nhân dân. Nhưng hình ảnh người mẹ tay bế con, tay cầm súng vẫn sống mãi trong ký ức dân tộc.

Hình tượng Út Tịch được nhà văn Nguyễn Thi khắc họa sâu sắc trong tác phẩm Người mẹ cầm súng, biến bà thành biểu tượng văn học của người mẹ Việt Nam thời chiến. Tác phẩm không chỉ kể lại cuộc đời bà mà còn tôn vinh phẩm chất của hàng vạn phụ nữ miền Nam đã âm thầm hy sinh cho độc lập dân tộc. Sau này, hình ảnh ấy còn được tái hiện qua bộ phim Người mẹ vắng nhà, tiếp tục khắc sâu biểu tượng người mẹ anh hùng trong lòng công chúng.