NGƯỜI MẸ CHÈO ĐÒ GIỮA MƯA BOM

Có những dòng sông được nhớ đến vì vẻ đẹp hiền hòa.

Nhưng cũng có những dòng sông đi vào lịch sử bởi biết bao máu và nước mắt đã hòa vào dòng nước. Sông Nhật Lệ, những năm kháng chiến chống Mỹ, là một dòng sông như thế. Và trên dòng sông ấy, có một người mẹ già đã chèo chiếc đò nhỏ qua hàng nghìn chuyến trong mưa bom bão đạn. Người dân Quảng Bình gọi bà bằng cái tên giản dị: Mẹ Suốt.

Một buổi sáng cuối năm 1967. Sương còn giăng kín mặt sông Nhật Lệ. Chiếc đò gỗ nhỏ khẽ va vào bến. Mẹ Suốt đưa mắt nhìn sang bờ bên kia. Phía xa, những đoàn xe quân sự đang nối đuôi nhau chờ vượt sông. Các chiến sĩ trẻ ngồi trên xe, ai cũng im lặng. Họ biết rằng, chỉ cần trời sáng rõ hơn một chút, máy bay Mỹ sẽ xuất hiện. Một cán bộ tiến lại gần.

– Mẹ ơi, hôm nay nguy hiểm lắm. Hay mình chờ trời tối rồi hãy qua?

Mẹ Suốt nhìn dòng nước đang lặng lẽ chảy. Rồi nhìn những người lính còn rất trẻ. Có người chỉ đáng tuổi con, tuổi cháu của mẹ. Mẹ khẽ lắc đầu.

– Các con còn phải vào chiến trường. Chậm một chuyến đò là chậm cả một nhiệm vụ. Lên đi, mẹ đưa qua.

Giọng nói của mẹ nhẹ như gió sông. Nhưng dứt khoát. Không ai nói thêm điều gì.  Chiếc đò rời bến. Mái chèo của mẹ nhịp nhàng rẽ sóng. Con sông buổi sớm vẫn bình yên như bao đời nay. Nhưng sự bình yên ấy chỉ kéo dài trong chốc lát. Tiếng còi báo động bất ngờ vang lên. Từ phía biển, tiếng động cơ máy bay gầm lên dữ dội. Một chiến sĩ trẻ lo lắng:

– Máy bay đến rồi!

Chưa dứt lời. Tiếng bom đã xé toạc bầu trời. Mặt sông bỗng dựng lên những cột nước trắng xóa. Sóng đánh mạnh vào mạn đò. Chiếc đò chao đảo. Một vài người theo phản xạ cúi rạp xuống. Chỉ có Mẹ Suốt vẫn đứng vững ở cuối lái. Đôi bàn tay gầy guộc siết chặt mái chèo. Mỗi nhịp chèo của mẹ đều chắc chắn đến lạ. Như thể bom đạn không thể làm chệch hướng con đò. Một quả bom rơi xuống cách chiếc đò không xa. Nước bắn tung trắng xóa. Chiếc đò nghiêng hẳn sang một bên. Một người lính vội đứng dậy định cầm chèo giúp mẹ. Mẹ khẽ nói:

– Ngồi xuống các con. Để mẹ.

Chỉ bốn tiếng ngắn ngủi. Nhưng đủ để mọi người bình tâm trở lại. Họ nhìn người mẹ tóc đã bạc. Lưng đã còng. Vẫn bình thản đưa từng nhịp chèo. Không hề run sợ. Trong khoảnh khắc ấy, ai cũng hiểu rằng. Nếu người mẹ ấy còn bình tĩnh. Thì họ không có lý do gì để hoảng loạn.

Ít phút sau. Chiếc đò cập bến an toàn. Các chiến sĩ nhanh chóng rời bến, tiếp tục hành quân. Một người lính trẻ nắm chặt tay mẹ.

– Mẹ nghỉ đi. Chúng con sẽ tìm người khác chèo.

Mẹ chỉ cười. Nụ cười hiền như bao người mẹ Việt Nam.

– Mẹ còn chèo được. Chừng nào còn người cần qua sông, mẹ còn chèo.

Nói rồi, mẹ lại quay mũi đò. Con đò nhỏ tiếp tục trở về phía bờ bên kia. Nơi vẫn còn nhiều người đang đợi. Suốt những năm tháng chiến tranh, Mẹ Suốt đã thực hiện hàng nghìn chuyến đò đưa bộ đội, dân quân, thương binh, lương thực và vũ khí vượt sông Nhật Lệ. Dù bom đạn luôn rình rập, mẹ vẫn bền bỉ với mái chèo, coi việc đưa người qua sông là trách nhiệm của mình đối với Tổ quốc.

Điều khiến mọi người cảm phục không phải vì mẹ có sức khỏe phi thường.

Mà bởi mẹ có một trái tim phi thường. Ở tuổi mà nhiều người đã chọn cuộc sống bình yên bên con cháu, Mẹ Suốt lại chọn đứng giữa lằn ranh sinh tử. Không phải để tìm kiếm vinh quang. Mà chỉ với một suy nghĩ rất đỗi giản dị:

"Bộ đội cần qua sông."

Chừng ấy thôi. Đã đủ để mẹ đi hết cuộc chiến. Ngày đất nước thống nhất. Tiếng bom đã lặng. Sông Nhật Lệ lại hiền hòa như thuở nào. Những chuyến đò hôm nay chở khách du lịch, chở người dân qua lại giữa hai bờ. Ít ai còn hình dung được rằng, nơi đây từng là tọa độ lửa. Và đã từng có một người mẹ già ngày ngày lấy chính cuộc đời mình làm nhịp cầu nối tiền tuyến với hậu phương. Nhà thơ Tố Hữu đã dành những vần thơ đầy xúc động để khắc họa hình ảnh Mẹ Suốt. Những câu thơ ấy đã góp phần lưu giữ hình ảnh người mẹ chèo đò quả cảm trong ký ức của nhiều thế hệ.

Thông điệp cuối câu chuyện

Có những người anh hùng làm nên lịch sử bằng những chiến công vang dội. Có những người anh hùng không cầm súng, không trực tiếp xông pha trận mạc. Mẹ Suốt chỉ có một chiếc đò, một mái chèo và một trái tim yêu nước. Nhưng chính từ những điều bình dị ấy, mẹ đã viết nên một câu chuyện bất tử về lòng dũng cảm, sự hy sinh và tình yêu Tổ quốc. Để hôm nay, mỗi khi nhắc đến dòng sông Nhật Lệ, người ta không chỉ nhớ đến vẻ đẹp của dòng nước, mà còn nhớ đến hình bóng một người mẹ tóc bạc, vẫn lặng lẽ chèo đò giữa mưa bom năm ấy.