Người mẹ chèo đò giữa mưa bom trên sông Nhật Lệ
Anh hùng Nguyễn Thị Suốt (1906–1968), thường được gọi là Mẹ Suốt, quê Bảo Ninh, Đồng Hới, Quảng Bình. Trong những năm Mỹ đánh phá miền Bắc, bà kiên trì chèo đò đưa bộ đội, thương binh và vũ khí qua sông Nhật Lệ, bất chấp những trận oanh tạc dữ dội.
Bà Nguyễn Thị Suốt sinh năm 1906 tại làng biển Bảo Ninh, bên dòng sông Nhật Lệ, tỉnh Quảng Bình. Cuộc đời bà vốn gắn với những công việc lao động bình dị của người dân vùng biển. Khi chiến tranh phá hoại của Mỹ lan rộng ra miền Bắc, Đồng Hới trở thành một trong những địa bàn chịu nhiều trận không kích ác liệt. Những cây cầu và tuyến giao thông bị đánh phá khiến việc vận chuyển người, vũ khí và lương thực qua sông trở nên vô cùng khó khăn.
Năm 1964, khi đã gần 60 tuổi, Nguyễn Thị Suốt không lựa chọn sơ tán đến nơi an toàn mà tình nguyện chèo đò phục vụ bộ đội và nhân dân. Con đò nhỏ của bà trở thành phương tiện quan trọng để đưa cán bộ, chiến sĩ, thương binh và hàng hóa qua hai bờ Nhật Lệ. Mỗi chuyến đi đều tiềm ẩn nguy hiểm bởi máy bay Mỹ có thể xuất hiện bất cứ lúc nào, trong khi dòng sông rộng khiến con đò khó tìm được nơi trú ẩn.
Từ năm 1964 đến năm 1967, bà thực hiện hàng nghìn lượt chèo đò, có những ngày phải liên tục qua lại giữa hai bờ để bảo đảm nhiệm vụ. Dù tuổi cao, bà vẫn kiên trì giữ nhịp chèo, động viên người trên thuyền bình tĩnh và đưa họ đến nơi an toàn. Hình ảnh người phụ nữ tóc bạc chèo đò giữa bom đạn đã trở thành biểu tượng của tinh thần bất khuất nơi hậu phương miền Bắc.
Ngày 1/1/1967, Nguyễn Thị Suốt được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng trong ngành giao thông vận tải. Bà cũng được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh và trở thành nguồn cảm hứng cho bài thơ Mẹ Suốt của nhà thơ Tố Hữu.
Ngày 21/8/1968, Nguyễn Thị Suốt hy sinh trong một trận oanh tạc tại khu vực bến đò Bảo Ninh. Sau chiến tranh, tượng đài Mẹ Suốt được xây dựng bên bờ sông Nhật Lệ. Cuộc đời bà ghi dấu sự hy sinh của một người lao động bình dị đã biến mái chèo thành phương tiện góp sức cho cuộc kháng chiến.
