Người mẹ của “Đất thép” Củ Chi

Có những câu chuyện về chiến tranh được kể bằng những trận đánh, những chiến công và những chiến thắng. Nhưng cũng có những câu chuyện được kể bằng sự im lặng của những người mẹ đứng bên cửa nhà, lần lượt tiễn những người thân yêu nhất của mình ra đi.

Câu chuyện về Mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Rành là một câu chuyện như thế.

Người dân Củ Chi vẫn thường gọi mẹ bằng những cái tên thân thương: Má Tám Rành, Má Tám Trầu, Bà mẹ Củ Chi, Bà mẹ đất thép. Những tên gọi ấy gắn với một người phụ nữ đã sống gần trọn cuộc đời trên vùng đất từng được biết đến là “Đất thép thành đồng”.

Nguyễn Thị Rành sinh năm 1900 tại vùng Củ Chi. Tuổi thơ của mẹ trải qua nhiều cơ cực. Sinh ra trong một gia đình nông dân, mẹ sớm phải đối mặt với cuộc sống nghèo khó và những bất công của xã hội cũ.

Nhưng chính trên mảnh đất ấy, mẹ đã xây dựng một gia đình mà sau này trở thành một phần của lịch sử cách mạng Củ Chi.

Mẹ có những người con lần lượt tham gia kháng chiến. Trong hoàn cảnh chiến tranh, việc một người con rời gia đình để đi chiến đấu đã là một nỗi lo lớn đối với bất cứ người mẹ nào.

Nhưng với Má Tám Rành, sự chia ly ấy không chỉ xảy ra một lần.

Qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và chống Mỹ, mẹ lần lượt tiễn 8 người con và 2 người cháu lên đường tham gia kháng chiến. Chiến tranh sau đó đã cướp đi tất cả 10 người con, cháu ấy.

Mười người.

Mười lần hy vọng.

Và mười lần nỗi đau ở lại.

Đằng sau con số ấy là những ngày mẹ chờ đợi tin con, là những lần nhìn về con đường làng với hy vọng người thân sẽ trở về, rồi cuối cùng phải đối diện với sự thật rằng họ đã mãi mãi nằm lại.

Nhưng câu chuyện của Nguyễn Thị Rành không chỉ là câu chuyện về một người mẹ chịu mất mát.

Trong những năm chiến tranh, mẹ cũng trực tiếp tham gia hoạt động cách mạng tại địa phương. Mẹ từng đảm nhiệm công tác Hội trưởng Hội Mẹ chiến sĩ và Chính trị viên Xã đội Phước Hiệp, tham gia vận động, tổ chức và hỗ trợ phong trào cách mạng trên địa bàn.

Ở vùng đất Củ Chi, chiến tranh diễn ra ngay sát những mái nhà.

Người dân phải sống giữa những cuộc càn quét, bom đạn và sự kiểm soát gắt gao của đối phương. Trong hoàn cảnh ấy, mỗi gia đình trở thành một phần của cuộc chiến.

Nguyễn Thị Rành không chỉ động viên con cháu tham gia kháng chiến mà bản thân mẹ cũng góp sức cho phong trào. Mẹ trở thành chỗ dựa của cán bộ, chiến sĩ và bà con trong vùng.

Đối với người dân Củ Chi, một người mẹ như Má Tám Rành không đơn thuần là người sinh thành.

Mẹ còn là người giữ lửa.

Người mẹ ấy đã mất đi những người con thân yêu nhất nhưng vẫn tiếp tục sống, tiếp tục tham gia công việc cách mạng và động viên những người còn lại.

Có lẽ điều khó nhất trong chiến tranh không phải lúc nào cũng là bước vào một trận đánh.

Đôi khi, điều khó hơn là tiếp tục sống sau khi người thân của mình hy sinh.

Nhưng Má Tám Rành đã làm điều đó.

Mẹ tiếp tục ở lại trên vùng đất Củ Chi, tiếp tục gắn bó với nhân dân và phong trào cách mạng cho đến khi đất nước thống nhất.

Ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng năm 1975 là thời khắc mà biết bao gia đình mong đợi. Đối với những người mẹ có con hy sinh, đó vừa là niềm vui của đất nước, vừa là nỗi đau riêng.

Bởi hòa bình đã trở về, nhưng những người con đã ra đi thì không thể trở lại.

Một bài viết trên Báo Quân đội nhân dân kể lại rằng khi đất nước thống nhất, nỗi đau của mẹ vẫn luôn hiện diện. Niềm vui độc lập hòa cùng nỗi nhớ những người con, người cháu đã hy sinh.

Có lẽ đó là cảm xúc mà chỉ những người từng trải qua chiến tranh mới có thể hiểu trọn vẹn.

Sau ngày đất nước thống nhất, tên tuổi Nguyễn Thị Rành dần trở thành biểu tượng của sự hy sinh trên vùng đất thép Củ Chi.

Năm 1978, Nhà nước phong tặng mẹ danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Đến năm 1994, mẹ được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Những danh hiệu ấy là sự ghi nhận của Tổ quốc đối với cuộc đời và những đóng góp của mẹ.

Nhưng đối với một người mẹ, có lẽ không phần thưởng nào có thể bù đắp được sự mất mát của những người con.

Điều quý giá nhất còn lại chính là ký ức.

Ký ức về những người con đã sống, đã chiến đấu và đã hy sinh.

Ký ức về một vùng đất từng chịu đựng những năm tháng chiến tranh khốc liệt.

Và ký ức về một người mẹ đã biến nỗi đau riêng thành sức mạnh để tiếp tục sống, tiếp tục cống hiến.

Nguyễn Thị Rành qua đời năm 1979.

Mẹ đã không sống thật lâu sau ngày đất nước thống nhất. Nhưng tên tuổi của mẹ vẫn ở lại với Củ Chi.

Ngày nay, tại quê hương mẹ có Nhà tưởng niệm Bà mẹ Việt Nam Anh hùng - Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Rành. Tuyến đường mang tên Nguyễn Thị Rành cũng được xây dựng như một cách để thế hệ sau ghi nhớ người mẹ của vùng đất thép.

Những con đường hôm nay có thể rất khác với con đường mà mẹ từng đi.

Những mái nhà hôm nay có thể đã thay đổi.

Những cánh đồng, những khu dân cư và cuộc sống của người dân Củ Chi cũng đã đổi thay rất nhiều.

Nhưng có một điều không nên thay đổi: ký ức về những người đã hy sinh cho hòa bình.

Câu chuyện về Mẹ Nguyễn Thị Rành không phải câu chuyện về một trận đánh cụ thể.

Đó là câu chuyện về một người mẹ.

Một người mẹ đã sinh ra những người con, tiễn họ lên đường và rồi chịu đựng nỗi đau mất họ.

Đó cũng là câu chuyện về hàng triệu bà mẹ Việt Nam trong chiến tranh – những người không trực tiếp đứng trên chiến trường nhưng đã gửi những gì quý giá nhất của mình cho đất nước.

Khi đọc lại câu chuyện ấy hôm nay, thế hệ trẻ có thể hiểu thêm một điều giản dị:

Hòa bình không chỉ được đánh đổi bằng những người lính ngoài mặt trận. Hòa bình còn được đánh đổi bằng nước mắt của những người mẹ ở hậu phương.

Vì vậy, biết ơn những người đã hy sinh không chỉ là một nghi lễ trong những ngày tháng Bảy.

Đó phải là sự trân trọng được giữ gìn trong cách chúng ta sống mỗi ngày.

Sống có trách nhiệm hơn với gia đình.

Có trách nhiệm hơn với cộng đồng.

Biết trân trọng hòa bình.

Và biết nhớ về những người đã không có cơ hội được nhìn thấy một đất nước hòa bình như chúng ta hôm nay.

Giữa “Đất thép” Củ Chi, câu chuyện về Má Tám Rành vẫn còn đó như một lời nhắc nhở lặng lẽ:

Có những người mẹ đã mất đi cả một phần cuộc đời để đất nước có được những ngày bình yên.'