Người mẹ của trăm đứa con

Bên bờ sông Gianh (Quảng Bình), có một túp lều nhỏ của Mẹ Suốt (thường gọi là Mẹ Thứ). Ngôi nhà của mẹ nằm ngay trên con đường hành quân chiến lược của các đoàn quân tiến vào miền Nam. Suốt những năm tháng chiến tranh ác liệt, mẹ Thứ có một thói quen không bao giờ thay đổi: bếp lửa nhà mẹ luôn đỏ hồng 24/24 giờ.

Một đêm mưa tầm tã, một tiểu đội lính trẻ hành quân qua nhà mẹ. Họ ướt sũng, run rẩy vì sốt rét rừng. Mẹ Thứ vội vã lùa tất cả vào nhà, bắt thay quần áo khô rồi múc từng bát cháo nóng trao tận tay từng người. Một chiến sĩ trẻ măng, quê tận Hà Tây, nhìn bát cháo rồi bỗng bật khóc nức nở. Anh bảo bát cháo hành của mẹ nấu có mùi giống hệt cháo của người mẹ quá cố ở quê nhà.

Sáng hôm sau, khi sương mù còn chưa tan, đoàn quân lại lặng lẽ lên đường. Họ để lại trên bàn của mẹ một mẩu giấy nhỏ: "Mẹ ơi, chúng con đi nhé. Nhất định ngày chiến thắng chúng con sẽ về ăn cháo mẹ nấu". Chiến tranh kết thúc, nhiều người trong số họ đã nằm lại ở chiến trường phía Nam, không thể thực hiện lời hứa. Nhưng đối với những người may mắn trở về, hương vị bát cháo hành đêm mưa của người mẹ bên bờ sông Gianh mãi là ký ức ấm áp nhất trong suốt cuộc đời binh nghiệp.