NGƯỜI MẸ ĐI QUA HAI LẦN TIỄN BIỆT

Trong căn nhà nhỏ ở quận 11, Thành phố Hồ Chí Minh, có một người mẹ đã đi qua gần trọn một thế kỷ đời người, mang trong tim những mất mát không gì bù đắp được, nhưng trên môi vẫn giữ nụ cười hiền hậu. Đó là Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Đương.

Mẹ năm nay đã 91 tuổi. Tuổi cao khiến đôi chân không còn nhanh nhẹn, những cơn đau xương khớp níu Mẹ lại trong khoảng sân quen thuộc. Nhưng trí nhớ của Mẹ thì vẫn nguyên vẹn, nhất là ký ức về những người thân yêu đã nằm lại nơi chiến trường xa.

Quê Mẹ ở Quảng Ngãi – mảnh đất chịu nhiều bom đạn trong những năm tháng chiến tranh. Thuở còn con gái, Mẹ nên duyên với ông Võ Văn Đáng, một người thanh niên giàu lòng yêu nước. Khi giặc Mỹ ngày càng leo thang đánh phá, ông Đáng lên đường tham gia kháng chiến. Mẹ ở nhà vừa làm vợ, làm mẹ, vừa làm hậu phương, nuôi con, nuôi niềm tin chồng sẽ có ngày trở về.

Nhưng chiến tranh không cho Mẹ điều ước ấy. Ngày 27 tháng 3 năm 1963, ông Võ Văn Đáng hy sinh khi đang là Tiểu đội phó Huyện đội Đức Phổ. Tin dữ đến giữa lúc địch kìm kẹp, khủng bố ác liệt. Mẹ như gục ngã, nhưng không được phép gục ngã. Hai đứa con thơ còn đó, Mẹ phải sống, phải đứng vững thay phần người đã khuất.

Cuộc sống quá khắc nghiệt, Mẹ quyết định dẫn con trai đầu là Võ Văn Sơ vào Sài Gòn mưu sinh. Hai mẹ con nương nhờ người thân, ai thuê gì làm nấy: gánh hàng, phụ việc, may vá… chỉ mong có cái ăn qua ngày. Sau đó, người con út Võ Văn Ban cũng được đón vào, căn nhà nhỏ càng thêm chật, nhưng tình mẹ thì chưa bao giờ vơi.

Hòa bình lập lại, tưởng rằng những hy sinh đã dừng lại. Nhưng năm 1984, chàng trai Võ Văn Sơ – con trai đầu của Mẹ – tình nguyện nhập ngũ. Ngày tiễn con đi, Mẹ chỉ dặn một câu ngắn gọn: “Con đi mạnh giỏi, sống cho xứng đáng với ba con.”

Hai năm sau, ngày 18 tháng 2 năm 1986, Mẹ lại một lần nữa nhận tin dữ. Võ Văn Sơ hy sinh tại chiến trường Campuchia khi truy quét tàn quân Pôn Pốt. Lần này, nỗi đau quá lớn. Mẹ thương con đến quặn lòng, suốt một tuần không ăn, không uống, chỉ ngồi lặng nhìn khoảng trống trước hiên nhà.

Nhưng rồi, cũng như lần trước, Mẹ lại đứng lên. Người con út còn đó. Những đứa cháu còn đó. Mẹ tiếp tục làm việc, tiếp tục sống, tiếp tục gánh vác gia đình bằng đôi vai gầy đã quá nhiều mất mát.

Bốn người cháu lớn lên trong vòng tay của bà. Mẹ không chỉ nuôi cháu bằng bát cơm manh áo, mà còn dạy cháu làm người: sống tiết kiệm, ngay thẳng, không làm điều xấu, biết thương người nghèo khó. Những lời dạy giản dị ấy theo các cháu suốt cả cuộc đời.

Năm 2014, Nhà nước phong tặng Mẹ danh hiệu “Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng”. Đó là sự tri ân xứng đáng cho một người mẹ đã hiến dâng chồng và con trai cho Tổ quốc. Nhưng với Mẹ, phần thưởng lớn nhất không phải là danh hiệu, mà là ngày hôm nay – khi các cháu đã trưởng thành, có công việc ổn định, gia đình yên ấm, đất nước thanh bình.

Giờ đây, mỗi buổi chiều, Mẹ thường ngồi bên hiên nhà, lặng lẽ nhìn dòng người qua lại. Trong ánh mắt ấy có nỗi nhớ, có mất mát, nhưng cũng có niềm an ủi sâu xa. Mẹ nói: “Thấy đất nước phát triển, con cháu nên người là Mẹ mừng rồi.”

Cuộc đời Mẹ Nguyễn Thị Đương không ồn ào, không bi tráng theo cách lớn lao, nhưng chính sự bền bỉ, thầm lặng ấy đã làm nên một tượng đài. Một người mẹ đã đi qua hai lần tiễn biệt, để lại cho hôm nay bài học sâu sắc về lòng yêu nước, đức hy sinh và sức mạnh phi thường của người mẹ Việt Nam.