Người mẹ giấu cán bộ trong đống rơm

Mùa thu năm 1952, tại một làng nhỏ ven sông thuộc vùng trung du Bắc Bộ, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang bước vào giai đoạn ác liệt. Những cánh đồng lúa vừa gặt xong chỉ còn trơ gốc rạ vàng úa. Trong làng, ai cũng sống trong cảnh vừa sản xuất vừa tham gia kháng chiến. Ban ngày, người dân cày cấy, chăn nuôi; ban đêm lại âm thầm tiếp tế lương thực, đưa đón cán bộ và bộ đội hoạt động bí mật. Ở cuối làng có một căn nhà tranh nhỏ của bà Tư. Chồng bà đã hy sinh từ những ngày đầu kháng chiến, để lại bà cùng hai người con nhỏ. Cuộc sống khó khăn nhưng bà luôn một lòng tin theo cách mạng. Mỗi khi cán bộ cần nơi nghỉ chân hay người đưa thư cần chỗ trú qua đêm, bà đều sẵn sàng giúp đỡ. Một buổi chiều cuối tháng Mười, khi những đám mây xám kéo về báo hiệu cơn mưa lớn sắp tới, bà Tư đang gom rơm ngoài sân thì nghe tiếng gõ cửa gấp gáp. Mở cửa ra, bà thấy một thanh niên mặc bộ quần áo nâu đã sờn vai. Khuôn mặt anh lấm tấm mồ hôi và đầy vẻ căng thẳng. – Mẹ Tư, con là cán bộ huyện. Địch đang càn quét phía đầu làng. Xin mẹ cho con trú tạm một lúc. Bà Tư nhận ra ngay người thanh niên này từng nhiều lần về làng vận động nhân dân đóng góp cho kháng chiến. Không chút do dự, bà kéo anh vào nhà. – Mau vào đây. Để mẹ tính. Tiếng súng vọng lại từ phía xa. Những tiếng hò hét của lính địch ngày một gần hơn. Bà Tư hiểu rằng nếu giấu trong nhà thì rất dễ bị phát hiện. Bọn lính thường lục tung từng góc bếp, từng chum nước, từng gầm giường. Bà nhìn quanh sân rồi chợt nghĩ đến đống rơm lớn vừa chất sau vụ gặt. – Con theo mẹ! Hai người nhanh chóng chạy ra phía sau nhà. Đống rơm cao gần bằng mái nhà nằm cạnh chuồng trâu. Bà Tư dùng tay moi một khoảng trống ở giữa rồi bảo: – Chui vào đây. Dù có chuyện gì cũng đừng lên tiếng. Người cán bộ hơi ngần ngại: – Nếu họ phát hiện thì mẹ nguy hiểm lắm. Bà Tư nghiêm giọng: – Đất nước còn đang đánh giặc. Các con còn không sợ hy sinh thì mẹ sợ gì. Người cán bộ xúc động gật đầu rồi chui vào giữa đống rơm. Bà Tư nhanh tay phủ kín lại như cũ. Nhìn bên ngoài không ai có thể biết bên trong đang có người ẩn náu. Vừa xong thì một toán lính Pháp và lính ngụy ập đến. Tên chỉ huy quát lớn: – Có Việt Minh chạy về hướng này. Bà có thấy ai không? Bà Tư bình tĩnh đáp: – Tôi chỉ ở nhà làm việc đồng áng. Có thấy ai đâu. Tên lính nhìn quanh rồi ra lệnh khám xét. Chúng lục tung căn nhà tranh, mở từng nắp chum, đá tung những chiếc rổ tre. Hai đứa con bà Tư sợ hãi nép vào góc bếp. Không tìm được gì, một tên lính bước ra sân. Hắn chỉ vào đống rơm. – Chỗ kia là gì? – Rơm mới gặt về để dành cho trâu ăn mùa đông. Tên lính dùng lưỡi lê chọc vài nhát vào đống rơm. Bà Tư đứng gần đó, tim đập thình thịch. Bên trong, người cán bộ phải cắn chặt môi để không bật ra tiếng kêu. May mắn thay, những nhát đâm chỉ sượt qua khoảng trống nơi anh đang ẩn nấp. Tên lính vẫn chưa yên tâm. Hắn ra hiệu cho đồng bọn kéo thêm rơm xuống kiểm tra. Lúc ấy, bà Tư bất ngờ bước tới. – Các ông làm gì thế? Đống rơm này là cả gia tài của mẹ con tôi. Nếu làm hỏng, trâu lấy gì ăn? Tên chỉ huy gắt lên: – Im đi! Nhưng sự phản ứng của bà lại khiến chúng nghĩ rằng bà chỉ lo mất rơm chứ không phải đang giấu người. Sau vài phút tìm kiếm không có kết quả, chúng bắt đầu mất kiên nhẫn. Đúng lúc đó, từ đầu làng có tiếng gọi báo phát hiện dấu vết nghi ngờ ở khu vực khác. Tên chỉ huy lập tức ra lệnh rút quân. Trước khi đi, hắn còn quay lại cảnh cáo: – Nếu phát hiện chứa chấp Việt Minh, cả nhà bà sẽ bị bắt! Bà Tư chỉ lặng lẽ nhìn theo. Đợi toán lính khuất hẳn, bà mới chạy ra đống rơm. – Con ơi, ra được rồi! Một lúc sau, người cán bộ từ trong bước ra. Trên người anh dính đầy rơm và mồ hôi. Anh nắm chặt đôi bàn tay gầy guộc của bà Tư. – Mẹ đã cứu mạng con. Bà mỉm cười hiền hậu: – Mẹ chỉ làm việc mà người dân nào cũng nên làm thôi. Người cán bộ nghẹn ngào. Anh hiểu rằng nếu bị bắt, không chỉ bản thân anh mà nhiều cơ sở cách mạng trong vùng có thể bị lộ. Sự dũng cảm của người mẹ nông dân ấy đã góp phần bảo vệ cả một mạng lưới kháng chiến. Đêm hôm đó, khi trời đổ mưa lớn, bà Tư nấu một nồi khoai lang nóng cho người cán bộ ăn trước khi anh tiếp tục lên đường. Trước lúc chia tay, anh cúi đầu thật sâu. – Sau này đất nước hòa bình, con nhất định sẽ trở lại thăm mẹ. Bà Tư chỉ cười: – Mẹ không cần gì cả. Chỉ mong các con đánh thắng giặc để dân mình được sống yên bình. Nhiều năm sau, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đi đến thắng lợi. Người cán bộ năm nào trở thành cán bộ lãnh đạo của tỉnh. Trong một lần trở lại ngôi làng cũ, việc đầu tiên ông làm là tìm đến căn nhà tranh của bà Tư. Người mẹ già lúc ấy mái tóc đã bạc trắng. Nhìn thấy ông, bà không nhận ra ngay. Nhưng khi nghe nhắc lại chuyện đống rơm năm ấy, đôi mắt bà ánh lên niềm xúc động. Ông nắm lấy tay bà và nói: – Nếu không có mẹ ngày đó, có lẽ con đã không còn cơ hội được thấy ngày hòa bình. Bà Tư nhìn lá cờ đỏ tung bay trên mái đình làng rồi chậm rãi đáp: – Không phải mẹ cứu riêng một người. Mẹ chỉ góp một bó rơm nhỏ cho cuộc kháng chiến của dân tộc mình thôi. Câu chuyện về người mẹ giấu cán bộ trong đống rơm đã được người dân trong vùng truyền kể suốt nhiều năm. Đó là minh chứng cho lòng yêu nước, sự quả cảm và đức hy sinh thầm lặng của những người mẹ Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến gian lao. Chính từ những con người bình dị như bà Tư mà sức mạnh của toàn dân tộc đã được hun đúc, góp phần làm nên những thắng lợi vẻ vang của lịch sử.