Người Mẹ Giữa Lòng Đô Thị

Sài Gòn những năm 1965 – 1967 là một "ổ kiến lửa". Sau cái chết của Ngô Đình Diệm, chính quyền tay sai Mỹ dựng lên những bộ máy đàn áp vô cùng tinh vi. Mật vụ, cảnh sát dã chiến len lỏi khắp hang cùng ngõ hẻm. Trong bầu không khí nghẹt thở ấy, một người phụ nữ với vẻ ngoài đôn hậu, phúc hậu như một người mẹ, người chị bình thường — bà Lê Thị Riêng — vẫn ngày ngày len lỏi vào các hang ổ của địch, thực hiện những nhiệm vụ tình báo và vận động quần chúng đặc biệt quan trọng.

Bà Riêng không chỉ là một cán bộ phụ nữ, bà là "địa chỉ đỏ" tin cậy nhất mà các chiến sĩ cách mạng nội đô luôn tìm về khi cần nơi trú ẩn. Vỏ bọc của bà là một chủ hiệu buôn vải nhỏ ở quận 5. Cửa hàng của bà lúc nào cũng tấp nập khách, từ giới tiểu thương, sinh viên cho đến những người lao động nghèo.

Một đêm mưa tầm tã cuối năm 1966, một cán bộ chủ chốt của Thành ủy đang bị mật vụ truy lùng gắt gao. Đường dây liên lạc bị lộ, các điểm trú chân đều không còn an toàn. Trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc, người cán bộ này tìm đến hiệu vải của bà Riêng.

Bà Riêng lúc đó đang ngồi khâu áo cho con. Thấy người đồng chí bê bết bùn đất và máu, bà không hề hoảng loạn. Bà bình thản đứng dậy, ra hiệu cho người nhà tắt đèn ngoài sân, rồi dẫn người cán bộ vào căn hầm bí mật nằm ngay bên dưới kho chứa vải.

Chỉ vừa đóng nắp hầm được năm phút, tiếng xe jeep của cảnh sát đã rít lên trước cửa hiệu.

"Kiểm tra! Mở cửa ngay!" — Tiếng tên cảnh sát trưởng gằn giọng.

Bà Riêng chỉnh lại chiếc áo bà ba, ung dung mở cửa. Đối diện với bà là sáu tên mật vụ với súng lăm lăm trong tay. Chúng lục soát khắp các ngóc ngách, lật tung từng xấp vải, đập vỡ từng chiếc tủ gỗ. Chúng nghi ngờ bà Riêng là đầu mối liên lạc, nhưng lại không tìm thấy bất kỳ một mảnh giấy hay một bóng người nào đáng nghi.

Bà Riêng đứng giữa nhà, ánh mắt bình thản đến lạ thường, bà mời chúng uống nước, dùng những lời lẽ khôn khéo, sắc bén để đối đáp. "Các ông là lính, tôi là dân làm ăn. Các ông lục soát thế này, khách khứa nào dám ghé qua? Nếu không tìm thấy gì, thì xin mời các ông đi cho, để tôi còn đóng cửa nghỉ ngơi."

Sự đĩnh đạc và bản lĩnh của người phụ nữ ấy khiến bọn mật vụ không thể làm gì hơn ngoài việc lầm lũi rút lui. Khi bọn chúng vừa khuất bóng, bà Riêng mới vội vàng mở nắp hầm, đưa người đồng chí ra ngoài, chia cho anh một nắm cơm và ít tiền rồi nhanh chóng thu xếp cho anh rời đi theo lối cửa sau qua con hẻm nhỏ.

Nhưng cuộc đời hoạt động bí mật không tránh khỏi những trắc trở. Năm 1967, do có kẻ phản bội chỉ điểm, bà Lê Thị Riêng bị bắt khi đang trên đường đi liên lạc. Trong suốt những ngày tháng bị giam cầm tại khám Chí Hòa, bọn địch đã dùng đủ mọi thủ đoạn tra tấn tàn bạo nhất, từ điện giật cho đến đòn roi, nhằm ép bà phải khai ra danh sách các cơ sở cách mạng trong nội đô.

Dưới làn roi vọt, bà Lê Thị Riêng vẫn giữ một thái độ kiên định. Những người bạn tù cùng phòng sau này kể lại rằng, ngay cả khi cơ thể đã nát tan vì những đòn tra tấn, bà vẫn thường xuyên khích lệ tinh thần chị em: "Chúng nó giết được thể xác ta, nhưng không bao giờ giết được lý tưởng của chúng ta. Các chị em cố lên, ngày chiến thắng không còn xa đâu!"

Ngày 2 tháng 2 năm 1968, trước khi cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân nổ ra, lũ địch đã hèn hạ sát hại bà Lê Thị Riêng tại một khu vực vắng vẻ gần Sài Gòn. Bà ngã xuống khi cuộc đời còn đang phơi phới niềm tin, nhưng hình ảnh người nữ cán bộ trung kiên ấy đã trở thành ngọn đuốc soi đường cho hàng ngàn phụ nữ Sài Gòn đứng lên xuống đường đấu tranh.

Bà Lê Thị Riêng đã bước qua thời hoa lửa bằng sự hy sinh thầm lặng và đức hy sinh vô bờ bến. Bà không phải là một người cầm súng nơi chiến tuyến, nhưng sự dũng cảm của bà trong lòng địch lại là bức tường thành vững chãi bảo vệ cho bao người con của Tổ quốc. Câu chuyện về bà là bài ca bất tử về tình yêu nước, về sự kiên định của người phụ nữ Việt Nam trong những năm tháng đen tối nhất của lịch sử, khẳng định rằng dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, phẩm chất "Anh hùng - Bất khuất - Trung hậu - Đảm đang" vẫn luôn tỏa sáng rạng ngời.