Người mẹ gửi những mùa xuân cho Tổ quốc

Có những con người bước qua cuộc đời như một cơn gió nhẹ, nhưng cũng có những con người mà mỗi chặng đường họ đi qua đều in dấu một phần lịch sử của quê hương, đất nước. Bà Mẹ Việt Nam anh hùng Trương Thị Chiếm là một người như thế. Hơn một trăm năm cuộc đời của Mẹ là hơn một trăm năm chứng kiến biết bao đổi thay của dân tộc, từ những ngày quê hương còn chìm trong khói lửa chiến tranh đến khi đất nước thanh bình, thống nhất. Trong suốt hành trình ấy, Mẹ không chỉ là người chứng kiến lịch sử mà còn là người góp phần viết nên lịch sử bằng sự hy sinh lặng thầm, bằng những mất mát không gì có thể đong đếm và bằng một tình yêu nước giản dị nhưng vô cùng lớn lao.

Mẹ Trương Thị Chiếm sinh năm 1923 trên vùng đất Vĩnh Hưng, nơi đầu nguồn Đồng Tháp Mười quanh năm gắn với đồng nước, kênh rạch và những mùa lũ mênh mang. Vùng đất ấy từng là căn cứ địa cách mạng quan trọng của tỉnh Kiến Tường, nơi mỗi bờ kinh, mỗi cánh đồng đều thấm đẫm dấu chân của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập. Chiến tranh đi qua vùng đất này không chỉ bằng tiếng súng hay những trận càn quét dữ dội, mà còn bằng những nỗi đau âm thầm len lỏi vào từng mái nhà, từng số phận. Chính trong hoàn cảnh ấy, người con gái Trương Thị Chiếm lớn lên với lòng căm thù giặc và niềm tin mãnh liệt rằng đất nước rồi sẽ có ngày hòa bình.

Năm mười chín tuổi, Mẹ nên duyên cùng ông Trần Văn Inh, người thanh niên sớm đi theo cách mạng từ những ngày đầu kháng chiến. Đó là cuộc hôn nhân được xây dựng không chỉ bằng tình nghĩa vợ chồng mà còn bằng chung một lý tưởng sống. Trong khi ông Inh trực tiếp tham gia công tác cách mạng, nhiều lần bị địch bắt bớ, tra tấn, thì Mẹ trở thành hậu phương vững chắc, âm thầm gánh vác gia đình và sẻ chia mọi khó khăn cùng chồng. Những năm tháng ấy, cuộc sống của gia đình không có gì ngoài sự lam lũ. Mẹ làm đủ nghề để nuôi con, từ đan đệm, giăng câu, đặt lợp đến buôn bán mắm trên ghe xuồng. Giữa vùng sông nước mênh mông, hình ảnh người phụ nữ nhỏ bé xuôi ngược kiếm kế sinh nhai đã trở thành một phần ký ức của quê hương Vĩnh Hưng.

Mười người con lần lượt ra đời, nhưng hai người mất từ khi còn nhỏ. Nỗi đau mất con chưa bao giờ là điều dễ dàng đối với một người mẹ. Thế nhưng đó mới chỉ là những mất mát đầu tiên trong cuộc đời Mẹ. Khi chiến tranh ngày càng ác liệt, mái nhà của Mẹ không chỉ là nơi nuôi dưỡng đàn con mà còn là điểm tựa cho cách mạng. Mẹ cùng chồng bí mật nuôi giấu cán bộ, tiếp tế lương thực, bảo vệ những người hoạt động cách mạng giữa vòng vây truy lùng của địch. Những bữa cơm sẻ nửa, những đêm thức trắng canh chừng, những lần đối mặt với hiểm nguy đã trở thành công việc thường ngày của người phụ nữ nông dân chân chất ấy.

Lớn lên trong bầu không khí yêu nước của gia đình, các con của Mẹ lần lượt tiếp bước cha mẹ lên đường tham gia kháng chiến. Mỗi lần tiễn con đi là thêm một lần người mẹ gửi theo bao lo lắng và hy vọng. Nhưng chiến tranh vốn không cho phép người ta lựa chọn. Người con trai trưởng là liệt sĩ Trần Văn Coi đã ngã xuống trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968 khi đang giữ cương vị Xã đội phó. Sự hy sinh của ông góp phần làm nên những trang sử vẻ vang của dân tộc nhưng cũng để lại khoảng trống không gì lấp đầy trong lòng gia đình. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, hài cốt của ông vẫn chưa được tìm thấy. Nỗi chờ đợi ấy theo Mẹ đi hết tuổi trẻ, qua tuổi già và vẫn còn hiện hữu đến tận hôm nay.

Chưa kịp nguôi ngoai nỗi đau mất người con đầu lòng, Mẹ lại tiếp tục tiễn người con trai thứ hai là liệt sĩ Trần Văn Kiếm lên đường chiến đấu. Rồi một ngày, tin dữ lại trở về từ chiến trường. Năm 1974, người con trai ấy anh dũng hy sinh khi đang là Hạ sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam. Hai người con trai, hai phần máu thịt của Mẹ đã nằm lại giữa những năm tháng khốc liệt nhất của dân tộc. Đó là nỗi đau mà chỉ những người mẹ trong chiến tranh mới có thể thấu hiểu trọn vẹn.

Nhưng điều khiến người ta kính phục ở Mẹ Trương Thị Chiếm không chỉ là những mất mát mà Mẹ đã trải qua, mà còn là cách Mẹ đối diện với những mất mát ấy. Mẹ từng kể rằng ngày nhận tin con hy sinh, Mẹ không dám khóc thành tiếng. Giữa vùng đất còn đầy bóng giặc, một tiếng khóc cũng có thể khiến gia đình gặp nguy hiểm. Người mẹ ấy chỉ lặng lẽ đi ra một gò đất vắng giữa đồng rồi mới dám để nước mắt chảy xuống. Những giọt nước mắt ấy không chỉ là nỗi đau của riêng một người mẹ mất con mà còn là nỗi đau chung của biết bao bà mẹ Việt Nam trong chiến tranh. Họ chôn chặt đau thương vào lòng để tiếp tục sống, tiếp tục làm hậu phương cho cách mạng và tiếp tục tin vào ngày chiến thắng.

Thời gian rồi cũng trôi qua. Những cánh đồng năm xưa đã xanh trở lại. Tiếng súng đã lùi xa vào quá khứ. Những đứa cháu, đứa chắt lớn lên trong hòa bình mà thế hệ cha ông đã đánh đổi bằng máu xương để giành lấy. Người mẹ năm nào giờ đã bước qua tuổi một trăm. Ký ức có lúc còn, lúc mất theo quy luật của tuổi già, nhưng mỗi khi nhắc đến những người con đã hy sinh, ánh mắt Mẹ vẫn ánh lên niềm tự hào xen lẫn nỗi nhớ thương. Đó là thứ ký ức mà thời gian không thể xóa nhòa.

Năm 2014, Mẹ Trương Thị Chiếm được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Bà Mẹ Việt Nam anh hùng. Danh hiệu ấy là sự ghi nhận xứng đáng đối với những hy sinh mà Mẹ và gia đình đã cống hiến cho đất nước. Nhưng có lẽ, phần thưởng lớn nhất của Mẹ chính là được nhìn thấy quê hương thanh bình, được chứng kiến những thế hệ hôm nay lớn lên trong độc lập, tự do – điều mà những người con của Mẹ đã gửi lại bằng cả tuổi xuân và cuộc đời mình.

Hơn một thế kỷ cuộc đời, Mẹ Trương Thị Chiếm đã đi qua gần như trọn vẹn những thăng trầm của dân tộc Việt Nam hiện đại. Cuộc đời ấy không có những điều lớn lao được kể bằng những chiến công hiển hách, mà được viết nên bằng sự hy sinh âm thầm của một người vợ, một người mẹ và một người công dân yêu nước. Chính những con người bình dị như Mẹ đã làm nên sức mạnh bền bỉ của dân tộc Việt Nam trong những năm tháng cam go nhất. Và vì thế, hình ảnh Mẹ Trương Thị Chiếm sẽ mãi là một ngọn lửa ấm áp thắp sáng ký ức quê hương Vĩnh Hưng, nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau về giá trị của hòa bình, độc lập và lòng yêu nước./.