NGƯỜI MẸ TÁ ĐIỀN - Mẹ VNAH Đặng Thị Út

Những ngày cuối năm mọi người ở làng nghề cây giống hoa kiểng Long Thới tất bật trong việc chăm sóc những cây kiểng, bông hoa để chuẩn bị cho chợ xuân Ất Mùi 2015 sắp đến. Theo sự hướng dẫn của anh cán bộ Ban Tuyên giáo xã Long Thới tôi đến ấp Tân An để tìm hiểu nhà của dì Chín Hồng Lan là thương binh ở tuổi 70 đang thờ cúng liệt sĩ và mẹ Đặng Thị Út - Mẹ liệt sĩ để nghe dì kể về cuộc đời của Mẹ với kiếp tá điền nghèo khổ cơ cực.

Mẹ Đặng Thị Út, sinh năm 1910 trên vùng quê nghèo ấp Tân Quí (nay là ấp Tân An), xã Long Thới, huyện Chợ Lách, trong một gia đình tá điền nghèo khổ đông con. Mẹ có tất cả 09 anh, chị, em ở nhà Mẹ thứ chín. Gia đình Mẹ cũng như bao gia đình khác ở xã Long Thới bấy giờ đa số là tá điền nghèo khổ, lao động vất vả mà ruộng đất thì phần lớn tập trung trong tay các địa chủ, cường hào. Nghe dì chín Hồng Lan than thở kể lại, tôi bùi ngùi thương cảm nhớ đến những câu thơ của nhà thơ chí sĩ yêu nước Phan Bội Châu:

“Đêm sao đêm mãi tối mò mò Biết đến bao giờ mới sáng cho”

Cuộc sống bị tước đoạt hết ruộng đất cộng thêm thuế má nặng nề làm cho kiếp người nông dân điêu đứng lầm than thuế thân 02 đồng một người một năm so với giá những năm 1930 ước khoảng 50 – 60kg lúa trên người, quần áo phải mặc bằng bao "bố tời"... khổ là thế nhưng thiên nhiên ưu đãi, tình người ấm áp yêu thương nhau để sống, để sinh tồn. Đến tuổi cập kê Mẹ được anh trai làng cùng quê để ý cưới hỏi nên duyên vợ chồng cùng ông Nguyễn Văn Mậu, sinh cho ông 10 người con, 04 trai, 6 gái rồi vì lao động khổ cực, đói rét, bệnh tật Ông đã qua đời để lại cho Mẹ cảnh đời trớ trêu với 10 người con quá nhỏ không một tấc đất với nghề làm thuê, làm mướn của kiếp tá điền nghèo đói.

Ngày lụng, tháng qua các con của Mẹ ngày một khôn lớn phụ giúp Mẹ đồng ruộng, trồng rau đi bán, tham gia công việc xã hội, anh ba Nguyễn Văn Tuôi tham gia du kích xã. Tình hình đất nước ngày một chuyển biến tốt, cuộc kháng chiến chống Pháp thành công, kiếp đời tá điền của Mẹ được thay đổi, Mẹ được nhà nước cấp 05 công đất ruộng đang canh tác.

Hiệp định Giơ-ne-vơ đình chiến, hòa bình lập lại chưa được bao lâu kẻ thù bộc lộ bộ mặt tàn bạo, hung ác, phá hoại Hiệp định, tiến hành chiến tranh một phía tấn công vào lực lượng cách mạng tại xã Long Thới. Trong một đêm về công tác tại ấp An Quí, anh Nguyễn Văn Tuôi con trai thứ ba của mẹ bị chỉ điểm, địch bắn chết năm 1955 (hằng năm gia đình tổ chức cúng giỗ anh ngày 22 tháng 2 âm lịch) từ đó bọn Tề ấp, xã Long Thới đã liệt gia đình Mẹ vào sổ bìa đen, nhà Mẹ chúng sơn trên vách ô vuông màu đen để phân biệt là gia đình có người tham gia Việt Cộng. Nhà Mẹ nằm ngoài vành đai ấp chiến lược mỗi lần bọn lính bảo an đi càn quét thường vào nhà Mẹ bắt Mẹ lên xã, lên bốt tra hỏi làm khó dễ Mẹ “... các con bà đâu? Đã đi đâu, làm gì hay theo Việt Cộng, khai đi. Mẹ chỉ một câu con tôi đi làm kiếm sống, tôi đâu biết nó ở đâu!”.

Từ những năm 1969 – 1974, cứ gần đến tết Nguyên đán khoảng tối 20 tháng chạp, những ngày lễ của cách mạng hay của địch là chúng bắt những gia đình có người thân đi tham gia cách mạng ra bốt, đồn ngủ để làm “BIA THỊT” trong đó có Mẹ, để cản bước quân ta đánh vào đồn bốt. Nhà Mẹ là điểm liên lạc đưa rước người thân gia đình vào vùng giải phóng. Tháng 7 năm 1968, trong một lần chị chín Hồng Lan tổ chức đưa đón gia đình thì bị chỉ điểm bắt chị đánh đập tra tấn dã man và đem chị về bỏ tù ở tỉnh Vĩnh Long, còn Mẹ thì bị bắt đem về bỏ tù ở Chi khu Chợ Lách, trong 02 tháng tù mẹ bị phạt lao động móc đất đắp nền Chợ, bệnh viện, phạt phơi nắng, ngâm nước...

Ngày 20 tháng 9 năm 1968, Mẹ được tin anh Nguyễn Văn Hè con trai thứ 10 của Mẹ đi bộ đội Tiểu đoàn 516 tỉnh Bến Tre, trong trận đánh với địch ở xã Lương Phú, huyện Giồng Trôm, anh đã anh dũng hy sinh ở tuổi 20, đến nay vẫn chưa xác minh được mộ phần.

Mất con, Mẹ khóc thật nhiều tưởng chừng như Mẹ đã ngã quỵ. Nhưng không, Mẹ rất kiên cường, Mẹ vẫn là cơ sở của cách mạng là niềm tin, là chỗ dựa cho các con.

Hòa bình thống nhất đất nước, thửa ruộng Mẹ làm tá điền ngày nào nay đã được Nhà nước cấp luôn cho Mẹ. Mẹ chia đều cho các con lập vườn cất nhà sinh sống. Còn Mẹ với chính sách đền ơn đáp nghĩa của Đảng, Nhà nước tình yêu thương con cháu, chính quyền địa phương, tình làng nghĩa xóm đã xây cất cho Mẹ một ngôi nhà tình nghĩa năm 1995 khang trang trên nền nhà lá năm xưa. Mẹ rất vui mừng và mãn nguyện sống hơn 10 năm cuối đời hưởng khói cho Ông. Mẹ sống chung với chị Nguyễn Thị Hồng Lan - con gái thứ chín của Mẹ cũng là một thương binh và vợ liệt sĩ. Mẹ về cõi vĩnh hằng ngày mùng 6 tháng 8 âm lịch năm 2014 hưởng thọ 95 tuổi.

Ghi nhớ công lao của Mẹ, ngày 16/12/2014 Chủ tịch nước đã ký quyết định 3346/QĐ truy tặng Mẹ Đặng Thị Út danh hiệu cao quý “Mẹ Việt Nam anh hùng”.

Chia tay chị chín Hồng Lan người con thứ chín của mẹ tôi xin thắp nén hương trước di ảnh của người, lòng tôi bùi ngùi thương cảm một kiếp đời tá điền của Mẹ - Mẹ là Mẹ Việt Nam anh hùng.