Người Mẹ Trên Dòng Nhật Lệ Lửa Đạn

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, trên dòng sông Nhật Lệ của thị xã Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, có một người mẹ bình dị nhưng đã trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và lòng yêu nước sâu sắc. Đó là mẹ Nguyễn Thị Suốt, người phụ nữ đã dành những năm tháng cuối đời chèo đò đưa cán bộ, bộ đội và nhân dân vượt qua dòng sông giữa mưa bom bão đạn của kẻ thù.

Mẹ Nguyễn Thị Suốt sinh năm 1906 tại xóm Vạn Chài, làng Phú Mỹ, nay thuộc thôn Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới. Từ nhỏ, mẹ phải đi ở đợ để kiếm sống. Cuộc đời mẹ gắn liền với những tháng ngày làm thuê cực nhọc và nghèo khó. Cách mạng Tháng Tám thành công đã mang lại tự do cho quê hương và cuộc đời của mẹ, nhưng không lâu sau đó, đất nước lại bước vào những cuộc kháng chiến mới đầy gian khổ.

Khi chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ lan rộng ra miền Bắc, dù đã bước sang tuổi 60, mẹ Suốt vẫn tình nguyện đảm nhận công việc chèo đò ngang trên sông Nhật Lệ. Đây là một nhiệm vụ hết sức nguy hiểm nhưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc bảo đảm giao thông, vận chuyển và phục vụ chiến đấu. Với tinh thần trách nhiệm cao, mẹ luôn có mặt mỗi khi đến lượt trực đò, bất kể ngày đêm. Mỗi khi cán bộ, bộ đội cần qua sông làm nhiệm vụ, mẹ đều sẵn sàng phục vụ, không quản khó khăn hay hiểm nguy.

Ngày 7 tháng 2 năm 1965, không quân Hoa Kỳ mở cuộc tấn công quy mô lớn vào Đồng Hới và các vùng lân cận, mở đầu cho cuộc chiến tranh leo thang phá hoại miền Bắc. Giữa khói lửa chiến tranh, trên dòng sông Nhật Lệ liên tục bị bom đạn cày xới, mẹ Suốt vẫn hiên ngang cầm chắc mái chèo, đưa bộ đội sang sông và vận chuyển đạn dược phục vụ chiến đấu. Dù máy bay địch liên tục bổ nhào, phóng rốc-két và nã đạn nhằm ngăn chặn, mẹ vẫn không hề nao núng. Những chuyến đò của mẹ không chỉ đưa người qua sông mà còn góp phần duy trì liên lạc giữa Đồng Hới và Bảo Ninh trong những thời điểm ác liệt nhất của chiến tranh.

Hình ảnh người mẹ ngoài sáu mươi tuổi kiên cường giữa bom đạn đã để lại niềm cảm phục sâu sắc trong lòng những người từng được mẹ đưa qua sông. Sự gan dạ và tinh thần cống hiến của mẹ đã góp phần cùng quân và dân Đồng Hới lập nên những chiến công vang dội trong những ngày đầu chống chiến tranh phá hoại. Sau những trận chiến ác liệt, mẹ vẫn tiếp tục công việc quen thuộc của mình, âm thầm đưa đón cán bộ, bộ đội qua sông phục vụ kháng chiến.

Với những đóng góp to lớn ấy, ngày 1 tháng 1 năm 1967, mẹ Nguyễn Thị Suốt được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng ngành Giao thông vận tải trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Tuy nhiên, chiến tranh ngày càng khốc liệt. Ngày 11 tháng 10 năm 1968, trong lúc đang làm nhiệm vụ, mẹ đã anh dũng hy sinh bởi bom đạn của kẻ thù.

Sự hy sinh của mẹ Suốt đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm văn học và nghệ thuật. Hình ảnh người mẹ với mái chèo trên dòng Nhật Lệ được khắc họa sâu sắc trong bài thơ “Mẹ Suốt” của nhà thơ Tố Hữu, góp phần làm nổi bật vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam trong thời chiến.

Ngày nay, hình ảnh mẹ Suốt vẫn sống mãi trong lòng nhân dân Quảng Bình và cả nước. Bến đò năm xưa đã trở thành di tích lịch sử mang tên Bến đò mẹ Suốt. Năm 1980, bia tưởng niệm mẹ được xây dựng tại khu vực bến đò. Đến năm 2003, tượng đài mẹ Suốt cùng quần thể khu tưởng niệm được khánh thành bên dòng sông Nhật Lệ. Công trình không chỉ là nơi tham quan, sinh hoạt văn hóa của người dân và du khách mà còn là biểu tượng nhắc nhớ về lòng yêu nước, tinh thần dũng cảm và sự hy sinh cao đẹp của một người mẹ anh hùng trong những năm tháng chiến tranh.