Người mở đường dưới làn đạn ở đồi Độc Lập

Nguyễn Văn Ty sinh năm 1931 trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Quảng Minh, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang. Dù có vóc dáng nhỏ bé và nhiều lần bị từ chối vì sức khỏe yếu, ông vẫn kiên trì xin nhập ngũ cho đến khi được chấp nhận vào năm 1949. Từ đó, ông không ngừng rèn luyện thể lực, kỹ thuật chiến đấu và trở thành chiến sĩ của Trung đoàn 88 thuộc Đại đoàn 308.

Từ năm 1949 đến năm 1954, Nguyễn Văn Ty tham gia 7 chiến dịch lớn với 35 trận đánh trên chiến trường Bắc Bộ. Trong các trận chiến, ông luôn thể hiện tinh thần dũng cảm, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ dù nhiều lần bị thương. Trong Chiến dịch Biên giới năm 1950, dù bị thương ở chân khi xung phong đánh chiếm điểm cao, ông vẫn tiếp tục chiến đấu, tiêu diệt nhiều địch và góp phần giúp đơn vị hoàn thành nhiệm vụ. Đến Chiến dịch Hòa Bình năm 1951, với vai trò tổ trưởng thông tin liên lạc, ông một mình thay thế các đồng đội bị thương, nhiều lần vượt qua làn đạn địch để truyền đạt mệnh lệnh kịp thời cho đơn vị.

Tháng 3 năm 1954, trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Nguyễn Văn Ty là Tiểu đội trưởng Tiểu đội đánh bộc phá của Trung đoàn 88, được giao nhiệm vụ mở cửa đột phá tại cứ điểm đồi Độc Lập. Trong điều kiện trời tối, mưa lớn và hỏa lực địch dày đặc, ông đã kịp thời phát hiện hướng mở cửa bị lệch và trực tiếp chỉ huy đồng đội điều chỉnh lại hướng tiến công. Khi hết bộc phá, ông nhiều lần băng qua trận địa dưới làn đạn để đưa bộc phá lên phía trước tiếp tục mở đường.

Trong những giờ phút quyết liệt nhất của trận đánh, Nguyễn Văn Ty vẫn kiên cường chiến đấu dù bị thương nặng ở mắt. Ông tiếp tục chỉ huy đồng đội đánh quả bộc phá cuối cùng, phá tung lớp hàng rào còn lại và mở thông cửa cho bộ đội xung phong tiêu diệt cứ điểm. Khi nhiệm vụ hoàn thành cũng là lúc ông kiệt sức và anh dũng hy sinh ngay trên trận địa. Nhờ sự mở đường của ông và đồng đội, quân ta đã làm chủ hoàn toàn cứ điểm đồi Độc Lập vào sáng ngày 15-3-1954, góp phần quan trọng vào thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Với những thành tích xuất sắc trong chiến đấu, Nguyễn Văn Ty được tặng nhiều phần thưởng cao quý và bốn lần được bầu là Chiến sĩ thi đua. Năm 1955, ông được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng Huân chương Quân công hạng Ba. Tấm gương chiến đấu quả cảm và sự hy sinh của ông đã trở thành biểu tượng đẹp về tinh thần quyết chiến, quyết thắng của người chiến sĩ Điện Biên Phủ.