NGƯỜI MỞ ĐƯỜNG TRONG ĐÊM KHÔNG TRĂNG

Trong buổi sinh hoạt truyền thống hướng tới Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam 22/12, chúng em được gặp ông Hòa, một cựu thanh niên xung phong Trường Sơn. Ông đã ngoài bảy mươi, mái tóc bạc trắng, bước đi chậm chạp nhưng giọng nói vẫn rắn rỏi.

Khi được hỏi về những năm tháng chiến tranh, ông trầm ngâm một lúc rồi nói:

“Các cháu bây giờ quen đường nhựa sáng đèn, chứ thời chúng tôi, có những con đường được mở bằng máu trong đêm không trăng.”

Câu nói ấy khiến cả lớp im phăng phắc. Và rồi ông bắt đầu kể.

Ông Hòa gia nhập lực lượng thanh niên xung phong năm 1967, khi vừa tròn mười chín tuổi. Nhiệm vụ của đơn vị ông là mở đường, phá đá, san lấp hố bom, đảm bảo tuyến vận chuyển thông suốt cho bộ đội ra tiền tuyến.

Những con đường Trường Sơn không bao giờ được làm ban ngày. Ban ngày, máy bay địch quần thảo liên tục. Ban đêm mới là thời gian của thanh niên xung phong.

Ông kể:

“Có những đêm tối đen như mực, không trăng, không sao, chỉ có tiếng côn trùng và tiếng tim mình đập.”

Một đêm cuối mùa mưa, đơn vị ông nhận lệnh khẩn: phải thông tuyến trước rạng sáng, vì đoàn xe chở vũ khí sẽ vượt qua đèo lúc trời vừa hửng. Nhưng con đường vừa bị bom đánh sập, đất đá ngổn ngang.

Không kịp nghỉ, cả đội vác cuốc, xẻng, xà beng lao vào làm việc. Không được bật đèn pin vì sợ lộ mục tiêu. Mỗi người buộc một mảnh vải trắng nhỏ vào lưng áo người phía trước để lần theo trong bóng tối.

Đất đá lạnh buốt, tay chân tê dại. Mồ hôi hòa với bùn đất. Có lúc cuốc trượt, xẻng va vào đá tóe lửa, ai cũng thót tim vì sợ lộ sáng.

Bất ngờ, tiếng máy bay gầm rú vọng lại. Cả đội nằm rạp xuống. Bom rơi cách đó không xa, mặt đất rung lên bần bật. Khi tiếng bom vừa dứt, đội trưởng thì thầm:

“Không được dừng! Đường phải thông!”

Họ lại đứng dậy, tiếp tục đào trong bóng tối đặc quánh.

Đến gần sáng, khi con đường gần hoàn thành, một khối đá lớn bất ngờ sạt xuống. Một đồng đội của ông – anh Tuấn, mới hai mươi tuổi – bị đất đá vùi lấp nửa người.

Cả đội lao tới đào bới bằng tay không. Anh Tuấn thở gấp, máu thấm ướt áo. Anh nắm tay ông Hòa, thì thào:

“Đừng lo cho tôi… mở đường trước đi… xe sắp tới rồi…”

Không ai cầm được nước mắt. Nhưng họ hiểu: chậm một phút là nguy hiểm cho cả đoàn xe. Sau khi băng bó tạm cho anh Tuấn và đưa vào hầm, cả đội quay lại làm việc.

Khi tia sáng đầu tiên của bình minh ló lên, con đường đã thông. Ngay sau đó, đoàn xe nối đuôi nhau lặng lẽ vượt đèo, bánh xe lăn qua chính nơi còn vết cuốc xẻng chưa kịp san phẳng.

Anh Tuấn hy sinh trên đường về trạm quân y. Ông Hòa kể đến đây, giọng run run:

“Con đường ấy không có tên anh, nhưng có máu anh trong từng tấc đất.”

Sau chiến tranh, ông Hòa nhiều lần trở lại Trường Sơn. Con đường năm xưa giờ đã thành đường nhựa phẳng lì. Xe cộ qua lại tấp nập. Không ai biết rằng, dưới lớp nhựa kia là mồ hôi, nước mắt và tuổi xuân của cả một thế hệ.

Ông Hòa nhìn chúng em, chậm rãi nói:

“Nếu các cháu đi trên đường hôm nay mà thấy bình yên, thì hãy nhớ có những con đường từng được mở trong đêm không trăng.”

Câu chuyện khiến em hiểu rằng: Chiến thắng không chỉ đến từ những trận đánh lớn, mà còn từ những con đường âm thầm, nơi thanh niên xung phong đã dùng tuổi trẻ và sinh mệnh để nối liền hậu phương với tiền tuyến.

Người mở đường trong đêm không trăng là biểu tượng của sự dấn thân, tinh thần trách nhiệm và lòng yêu nước lặng thầm, nhắc nhở thế hệ học sinh hôm nay phải trân trọng hòa bình, học tập và sống xứng đáng với những con đường đã được mở bằng máu.