Người mở lối qua đèo sương
Người mở lối qua đèo sương
Người mở lối qua đèo sương – Hoàng Văn Lần (thôn Sơn Nam)
Ở thôn Sơn Nam, những người cao tuổi vẫn thường kể về ông Hoàng Văn Lần - người dân công gan dạ, từng nhiều lần dẫn các đoàn vận chuyển vượt qua những con đèo cao phủ kín sương mù trong những năm tháng chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc.
Ông Hoàng Văn Lần sinh năm 1958, lớn lên trong một gia đình nông dân ở thôn Sơn Nam. Từ nhỏ, ông đã quen với việc theo cha đi rừng, vượt đèo lấy củi và tìm măng. Những con dốc cao, những lối mòn quanh co trên sườn núi đã trở nên quen thuộc với ông từ thuở thiếu niên.
Chính sự thông thạo địa hình ấy khiến ông được nhiều người trong thôn tin tưởng khi cần người dẫn đường.
Những năm cuối thập niên 1970, chiến tranh biên giới phía Bắc diễn ra ác liệt. Nhiều tuyến đường qua khu vực Sơn Nam trở thành đường vận chuyển lương thực và nhu yếu phẩm lên các điểm chốt.
Một trong những nhiệm vụ khiến ông Hoàng Văn Lần nhớ mãi là vào một buổi sáng mùa đông, khi sương mù dày đặc bao phủ khắp các sườn núi.
Hôm ấy, một đoàn dân công từ thôn Sơn Nam nhận nhiệm vụ gùi lương thực vượt qua một con đèo cao để tiếp tế cho bộ đội.
Tuy nhiên, thời tiết trở nên xấu hơn dự kiến. Sương mù dày đến mức không nhìn rõ quá vài bước chân.
Nếu đi sai hướng, cả đoàn có thể lạc vào khu vực rừng rậm hoặc rơi vào những đoạn dốc nguy hiểm.
Khi trưởng đoàn hỏi ai có thể dẫn đường, nhiều người đã nhìn về phía ông Hoàng Văn Lần.
Ông bước lên phía trước, cầm theo một chiếc dao phát rừng quen thuộc.
Ông nói:
- “Tôi đi trước, mọi người đi sát nhau.”
Câu nói ấy khiến cả đoàn thêm vững tâm.
Hành trình bắt đầu khi trời còn mờ sáng.
Con đường dẫn lên đèo quanh co, nhiều đoạn chỉ rộng vừa đủ một người đi.
Sương mù dày đặc khiến cây cối phía trước trở nên mờ ảo.
Ông Lần đi đầu, vừa bước vừa quan sát kỹ từng dấu vết quen thuộc - một gốc cây lớn, một tảng đá có hình dáng đặc biệt.
Những dấu mốc ấy giúp ông xác định đúng hướng đi.
Đi được một quãng, họ đến một đoạn dốc cao, đất trơn vì sương đọng.
Ông dùng dao phát rừng chặt bớt những cành cây nhỏ ven đường, tạo chỗ bám cho mọi người.
Giữa chừng, một người trong đoàn bước hụt, suýt trượt xuống sườn dốc.
Ông Lần nhanh chóng quay lại, nắm lấy tay người đó, kéo lên vị trí an toàn.
Ông nói:
- “Đi chậm thôi, còn đường dài.”
Câu nói giản dị ấy khiến mọi người thêm bình tĩnh.
Sau gần hai giờ leo đèo, sương mù vẫn chưa tan.
Không khí lạnh khiến tay chân nhiều người tê cứng.
Nhưng ông Lần vẫn giữ nhịp bước đều đặn.
Ông thường xuyên quay lại phía sau, kiểm tra xem mọi người có đi đúng hàng hay không.
Khi đến gần đỉnh đèo, gió thổi mạnh hơn.
Một khoảng trống phía trước dần hiện ra khi sương mù bắt đầu loãng đi.
Nhìn thấy lối xuống phía bên kia đèo, cả đoàn như trút được gánh nặng.
Sau khi vượt qua đèo, hành trình trở nên dễ dàng hơn.
Đến trưa hôm đó, đoàn dân công đã đến được điểm tập kết đúng thời gian quy định.
Khi đặt những bao gạo xuống đất, ai cũng thở phào nhẹ nhõm.
Một người trong đoàn bước đến vỗ vai ông Lần và nói:
- “Nếu không có anh, chắc chúng tôi đã lạc trong sương.”
Ông chỉ cười, lau mồ hôi trên trán rồi tiếp tục kiểm tra lại lộ trình quay về.
Không chỉ một lần, ông Hoàng Văn Lần còn nhiều lần dẫn các đoàn vận chuyển vượt qua những con đèo cao trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Có những hôm mưa lớn, có những ngày sương mù dày đặc suốt cả buổi sáng. Nhưng ông chưa từng từ chối nhiệm vụ.
Những năm tháng mở lối qua đèo là quãng thời gian gian khổ nhưng đáng tự hào trong cuộc đời ông.
Sau khi chiến tranh lắng xuống, ông Hoàng Văn Lần trở về với cuộc sống thường ngày ở thôn Sơn Nam.
Những năm đầu sau chiến tranh, cuộc sống còn nhiều khó khăn. Nhưng với tinh thần của người từng dẫn đoàn vượt đèo cao, ông không nản chí.
Ông cùng gia đình khai hoang thêm đất, trồng lúa và trồng ngô.
Người dân trong thôn Sơn Nam vẫn nhớ hình ảnh ông Lần - người đàn ông với bước chân chắc chắn, luôn đi đầu trong mọi công việc của bản.
Những buổi tối mùa đông, khi con cháu quây quần bên bếp lửa, ông thường kể lại những chuyến dẫn đường trong sương mù năm xưa.
Có lần, đứa cháu hỏi:
- “Ông có sợ khi đi trong sương không?”
Ông cười hiền:
- “Sợ chứ. Nhưng biết đường thì phải đi trước.”
Giờ đây, khi tuổi đã cao, ông Hoàng Văn Lần vẫn giữ thói quen đi dọc con đường lên đèo - nơi ông từng mở lối cho nhiều đoàn dân công năm ấy.
Ở thôn Sơn Nam, câu chuyện về ông - người mở lối qua đèo sương - vẫn được kể lại như một minh chứng cho sự dũng cảm và tinh thần trách nhiệm của người dân vùng cao trong những năm tháng chiến tranh.
