Người Nâng Giấc Giấc Mơ Độc Lập

Bà Ké Nùng và Hang Thẳm Khấu - Người Nâng Giấc Giấc Mơ Độc Lập

Nếu lịch sử Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một bức tranh hoành tráng, thì những người mẹ vùng cao chính là những nét vẽ thầm lặng nhưng kiên cường nhất. Tại vùng đất Pác Bó (Cao Bằng) những năm 1941–1945, có một người mẹ dân tộc Nùng mà các cán bộ cách mạng ngày ấy vẫn kính cẩn gọi bằng cái tên thân thương: Bà ké dột (Bà cụ mù) hay cụ Hoàng Thị Sờ.

Ánh sáng trong đôi mắt mù lòa

Cụ Sờ bị hỏng cả hai mắt từ khi còn trẻ sau một trận bạo bệnh. Sống trong bóng tối giữa núi rừng trùng điệp, lại chịu sự áp bức của thực dân Pháp, cuộc đời cụ tưởng chừng chỉ là những chuỗi ngày nghèo khổ và vô vọng.

Thế nhưng, bước ngoặt đến vào năm 1941, khi đồng chí Nguyễn Ái Quốc trở về nước và chọn vùng Pác Bó làm căn cứ địa cách mạng. Căn nhà sàn nhỏ của cụ Sờ nằm ngay lối vào hang Thẳm Khấu – một trong những trạm liên lạc bí mật của tự vệ và cán bộ. Dù không nhìn thấy ánh sáng, nhưng cụ có một thính giác cực kỳ nhạy bén và một trái tim trung kiên. Cụ nhận ra bước chân của từng cán bộ, thuộc lòng từng ám hiệu gõ cửa vào đêm tối. Cụ bảo:

"Mắt già không sáng, nhưng cái bụng già sáng. Già nghe cán bộ nói về ngày mai dân mình có ruộng ăn, có chữ học, già tin lắm."

"Bức tường lửa" bảo vệ cán bộ

Giai đoạn 1943 - 1944, thực dân Pháp càn quét dữ dội vùng Cao Bằng nhằm tìm bắt các nhà lãnh đạo cách mạng. Nhà cụ Sờ liên tục bị lính đồn ghé thăm tra hỏi.Mỗi lần nghe tiếng giày đinh của lính dõng từ xa, cụ Sờ lại bình tĩnh ngồi bên bếp lửa giả vờ rang ngô hoặc tước sợi lanh. Dưới sàn nhà cụ lúc đó thường xuyên có cán bộ đang trốn, hoặc trên gác bếp đang giấu tài liệu mật của Đảng.

Có lần, tên sếp đồn Pháp dí súng vào trán cụ dọa nạt: "Mụ già mù kia, có thấy bọn Cộng sản đi qua đây không?". Cụ Sờ thản nhiên cười, chỉ tay ra hướng ngược lại rồi nói bằng tiếng Tày: "Già mù từ bé, chỉ nghe thấy tiếng con hoẵng, con nai chạy trên rừng thôi. Thích thì cứ vào nhà mà lục". Sự bình tĩnh của một bà cụ mù không chút vũ khí đã đánh lừa được sự tinh vi của kẻ thù.

Hằng ngày, cụ vờ xách giỏ đi hái củi, tay cầm gậy dò đường từng bước chậm chạp vào rừng. Nhưng thực chất, trong giỏ củi ấy là những nắm xôi, những gói muối được cụ gói cẩn thận để tiếp tế cho các chiến sĩ đang nếm mật nằm gai trong hang đá.

Đêm trước bình minh

Đầu năm 1945, không khí chuẩn bị khởi nghĩa sục sôi khắp vùng Việt Bắc. Căn nhà của cụ Sờ trở thành nơi xay lúa, giã gạo không ngơi nghỉ của chị em phụ nữ trong bản để chuẩn bị lương thực cho Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Đôi bàn tay gầy guộc, đầy vết chai sạn của người mẹ mù ấy đã thức trắng bao nhiêu đêm để sàng sảy từng hạt gạo nghĩa tình.

Tháng 8 năm 1945, Cách mạng giành thắng lợi. Ngày đất nước độc lập, các cán bộ cũ trở lại thăm cụ, mang theo chiếc khăn đỏ và tấm áo mới. Cụ Sờ lúc này đã yếu lắm, cụ không thể đi đến Quảng trường Ba Đình để nghe Tuyên ngôn Độc lập, nhưng cụ dùng đôi bàn tay run rẩy sờ lên gương mặt của những đứa con cách mạng, nước mắt trào ra từ đôi mắt mù lòa: "Già không nhìn thấy cờ đỏ sao vàng, nhưng già ngửi thấy mùi tự do rồi các con ạ!".

Bà ké Hoàng Thị Sờ chính là một biểu tượng vĩ đại cho các bà mẹ Việt Nam trước Cách mạng Tháng Tám: dù chịu nhiều tầng áp bức, dù sống trong bóng tối, nhưng khi Đảng và Cách mạng cần, họ sẵn sàng biến ngôi nhà của mình thành pháo đài, biến tình mẫu tử thành lá chắn chở che cho vận mệnh của cả dân tộc.