Người nặng lòng với văn hoá dân tộc

Hơn 20 năm (1954 - 1976) trên cương vị Bộ trưởng Bộ Tuyên truyền sau đó là Bộ trưởng Bộ Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch), Bộ trưởng Hoàng Minh Giám đã có công lao xây dựng ngành văn hóa với những tư tưởng và chương trình hành động mang tầm chiến lược. Ông đặc biệt quan tâm chăm lo bảo vệ di sản văn hóa của dân tộc, nhờ đó, nhiều di sản có giá trị đã được gìn giữ đến hôm nay. Ông là người có công lớn trong việc phục hồi các loại hình nghệ thuật truyền thống như tuồng, chèo, cải lương, mà đến hôm nay trong hội nhập phát triển, ta mới thấy tầm vóc tư tưởng ấy là hoàn toàn đúng đắn.

Ông luôn quan tâm đến hệ thống tổ chức, xây dựng những thiết chế văn hóa: bảo tàng, thư viện, trường đại học. Đặc biệt, hoạt động điện ảnh đã được ông chú ý phát triển, bằng chứng là những thành công của nền điện ảnh cách mạng cho đến nay vẫn còn được ghi nhận. Hàng loạt bộ phim kinh điển được xây dựng, nhiều phim đoạt giải thưởng lớn tại các liên hoan phim quốc tế và trong nước, như “Chim vành khuyên”, “Chị Tư Hậu”, “Vợ chồng A phủ”, “Vĩ tuyến 17 ngày và đêm”, “Em bé Hà Nội”, “Nổi gió”… Trong thời kỳ khó khăn gian khổ, bên cạnh văn nghệ phục vụ quân dân chiến đấu, sản xuất, Bộ trưởng Hoàng Minh Giám đã quan tâm tạo nền móng cho nghệ thuật bác học phát triển như tổ chức đào tạo và trình diễn nhạc giao hưởng, múa ba-lê...

Ông là một trong những đại biểu quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam DCCH, liên tục là đại biểu quốc hội khóa I đến khóa VII và đến năm 1987, khi tuổi cao sức yếu mới nghỉ.

Ông là người tích cực tham gia công tác mặt trận, từng giữ các cương vị là Phó Chủ tịch Ủy ban Liên Việt toàn quốc (tháng 3-1951); ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (1955-1976). Sau đó, ông tiếp tục được cử vào Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Thống nhất (tháng 1-1977) và là ủy viên danh dự Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tại Đại hội Mặt trận Tổ quốc lần thứ IV, năm 1994.

Ngày 8-6-1950, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Trước đó, năm 1946, ông là một trong những người tham gia sáng lập Đảng Xã hội Việt Nam (1946-1988). Ông lần lượt được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng Xã hội Việt Nam, Phó Tổng thư ký Ban Chấp hành Trung ương Đảng và liên tục giữ cương vị này cho đến khi Đảng Xã hội Việt Nam chấm dứt hoạt động, tháng 10-1988.

Do công lao và những cống hiến to lớn cho sự nghiệp cách mạng, Bộ trưởng Hoàng Minh Giám đã được Đảng, Nhà nước trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập hạng Nhất, Huân chương kháng chiến chống Pháp và kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất... cùng nhiều phần thưởng cao quý khác của các bộ, ngành trong nước và quốc tế. Tên ông đã được đặt cho một đường phố ở Thủ đô Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Giáo sư Hoàng Minh Giám đã cùng đất nước đi trọn chặng đường lịch sử, và với bất kỳ cương vị nào, ông cũng đều mẫn cán, trách nhiệm, có những đóng góp có tính nền móng cho nhiều lĩnh vực. Trọn cuộc đời, Giáo sư Hoàng Minh Giám đã cống hiến hết mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, cho sự phát triển văn hóa, ngoại giao và giáo dục của đất nước. Đúng như cố Đại tướng Võ Nguyên Giáp - người đồng nghiệp, đồng chí thân thiết của Giáo sư đánh giá: Hoàng Minh Giám - tấm gương sáng cho đông đảo anh em trí thức Việt Nam ta bây giờ và mãi mãi sau này.