Người nghệ sĩ giữa chiến hào
Nhạc sĩ Trần Văn Thuận (sinh năm 1944) là một thành viên Đoàn Văn công Giải phóng hoạt động ở chiến trường miền Nam thời kỳ chống Mỹ. Ông đã mang tiếng hát và điệu đàn đến với bộ đội và nhân dân trong những ngày khói lửa 1968-1972, tạo nên sức mạnh tinh thần không thể thiếu cho cuộc chiến.
Tôi nhớ mãi Tết Mậu Thân năm 1968, khi cả đơn vị văn công lưu động bám theo bộ đội giải phóng tiến vào các khu vực trọng yếu ở Thừa Thiên - Huế. Thời ấy, chúng tôi dùng đàn guitar sến, kèn môi, trống con và phong cách hát theo điệu dân ca, bài chòi, ca ngợi tinh thần quật khởi của nhân dân miền Nam. Tôi có nhiệm vụ biểu diễn những khúc ca "Giải phóng miền Nam" ở các địa điểm như sân đình, đồi Cồn Tiên, hay trong các hầm hào căng thẳng giữa 1970. Trong một lần biểu diễn tại rừng U Minh, máy bay Mỹ bất ngờ oanh tạc. Đoàn chúng tôi vội vã tản cư, nhưng ai nấy vẫn giữ cây đàn, cuốn tập nhạc trên ngực. Sáng hôm sau, khi cuộc sống bắt đầu lại, chúng tôi lại hát giữa tàn tro, hơi thở của sự sống được truyền đi bằng tình cảm và nghệ thuật. Sau 1975, tôi về làm việc tại Nhà hát Ca múa nhạc dân gian Thành phố Hồ Chí Minh, trăn trở với việc gìn giữ và phát huy di sản văn hóa thời chiến. Tôi tâm niệm: "Tiếng hát lúc ấy như một vũ khí tinh thần, làm ấm lòng người và tiếp thêm sức mạnh cho bộ đội ta trong từng ngày chiến đấu".
