Người Nữ Chiến Sĩ Trước Pháp Trường
Phút Cuối Không Khuất Phục
Năm 1940, Nguyễn Thị Minh Khai bị thực dân Pháp bắt sau khi tham gia hoạt động cách mạng ở Nam Kỳ. Từ đó, bà bị giam tại Khám Lớn Sài Gòn trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt.
Nhưng nhà tù không thể khiến người nữ chiến sĩ khuất phục.
Trong những ngày bị giam cầm và tra hỏi, Nguyễn Thị Minh Khai vẫn giữ vững tinh thần. Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, trong thời gian ở tù, bà vẫn tìm cách liên lạc với bên ngoài và tiếp tục giữ vai trò trong hoạt động cách mạng. (Bảo Tàng Lịch Sử)
Sự kiên cường ấy khiến kẻ thù không thể khai thác được những điều chúng muốn biết.
Sau thất bại của Khởi nghĩa Nam Kỳ, Nguyễn Thị Minh Khai bị kết án tử hình.
Bà biết mình sẽ không còn nhiều thời gian.
Nhưng thay vì tuyệt vọng, bà bình tĩnh chuẩn bị cho những ngày cuối cùng.
Một trong những kỷ vật còn được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia là chiếc áo gối bà đã xé từ quần áo tù để làm tặng mẹ. Trong hoàn cảnh bị giam cầm, bà vẫn nghĩ đến mẹ và tìm cách gửi lại một món quà nhỏ.
Đó là một chi tiết rất giản dị giữa những ngày tháng khắc nghiệt.
Người phụ nữ đang phải đối diện với án tử hình vẫn nhớ đến mẹ mình.
Nhưng càng gần ngày bị xử bắn, bà càng hiểu rằng mình không thể tránh khỏi cái chết.
Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, gần đến ngày bị xử bắn, Nguyễn Thị Minh Khai nhờ những người cùng bị giam tìm cho mình một bộ quần áo trắng mới. Bà biết kẻ thù sẽ giết mình và muốn bước ra pháp trường trong bộ quần áo ấy.
Sáng 28/8/1941, ngày cuối cùng của cuộc đời bà đã đến.
Nguyễn Thị Minh Khai cùng các đồng chí Nguyễn Văn Cừ, Hà Huy Tập, Phan Đăng Lưu và Võ Văn Tần bị đưa đến khu vực Hóc Môn để xử bắn.
Bà bước ra trước họng súng của quân thù khi mới 31 tuổi.
Nhưng điều còn lại sau đó không phải là hình ảnh của một người phụ nữ đầu hàng trước số phận.
Đó là hình ảnh một người chiến sĩ đã giữ vững niềm tin của mình đến giây phút cuối cùng.
Trước khi rời khỏi nhà tù, Nguyễn Thị Minh Khai còn để lại những dòng thơ trên tường xà lim:
“Vững chí bền gan, ai hỡi ai
Kiên tâm giữ dạ mới anh tài
Thời cuộc đẩy đưa người chiến sĩ
Con đường cách mạng vẫn chông gai”
Những dòng chữ ấy trở thành lời nhắn gửi cuối cùng của bà tới những người còn ở lại. (Bảo Tàng Lịch Sử)
Ngày hôm đó, cuộc đời Nguyễn Thị Minh Khai dừng lại.
Nhưng những gì bà để lại không dừng lại ở đó.
Hơn tám mươi năm đã trôi qua, những kỷ vật của bà vẫn được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia: chiếc áo từng mặc, chiếc áo gối làm tặng mẹ, chiếc khăn và những đồ dùng giản dị trong những ngày bị giam cầm. Những vật tưởng như rất bình thường ấy lại trở thành chứng nhân cho một giai đoạn lịch sử đầy biến động. (Bảo Tàng Lịch Sử)
Câu chuyện về Nguyễn Thị Minh Khai vì thế không chỉ là câu chuyện về một người nữ chiến sĩ trước giờ hy sinh.
Đó còn là câu chuyện về một người con vẫn nhớ đến mẹ trong những ngày cuối cùng, một người phụ nữ đối diện với cái chết nhưng không từ bỏ niềm tin và một con người đã giữ được sự kiên định cho đến giây phút cuối của cuộc đời.
Năm 1941, bà ra đi ở tuổi 31.
Nhưng hơn tám mươi năm sau, cái tên Nguyễn Thị Minh Khai vẫn được nhắc đến khi người ta kể về những người phụ nữ Việt Nam đã dành tuổi trẻ của mình cho lịch sử đất nước.
Nguồn: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia – “Đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai - Người phụ nữ kiên trung” và “Gương hy sinh của chị Nguyễn Thị Minh Khai”; Báo Quân đội nhân dân – “Cõi thiêng nơi Ngã ba Giồng”.
