Người nữ đại đội trưởng công binh "Thảm lửa" Ngã ba Đồng Lộc
Thôn Liễu Kinh
Nguyễn Thị Kim Cúc sinh năm 1948 (Hiện đang sinh sống tại thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh). Trong những năm 1965 – 1972, Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) trở thành điểm giao thông huyết mạch quy tụ toàn bộ hàng hóa, vũ khí, lương thực từ miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam. Nhằm cắt đứt con đường sống này, không quân Mỹ đã biến Đồng Lộc thành "túi bom", trút xuống đây hàng vạn tấn bom đạn đủ chủng loại, trong đó nguy hiểm nhất là bom nổ chậm, bom từ trường và bom nổ đĩa.
Mới 20 tuổi, cô gái quê biển Nguyễn Thị Kim Cúc được bổ nhiệm làm Đại đội trưởng Đại đội 554 (thuộc Đội Thanh niên xung phong 55, tỉnh Hà Tĩnh) trực tiếp bám trụ tại trọng điểm ngã ba chết chóc này.
Đoạt mạng bom thù bằng khối óc và trái tim dũng cảm . Nhiệm vụ của Nguyễn Thị Kim Cúc cùng đơn vị vô cùng khốc liệt: Ngay sau mỗi trận oanh tạc của máy bay Mỹ, các chị phải lập tức lao ra mặt đường để quan sát, cắm cờ báo hiệu vị trí bom chưa nổ và tiến hành rà phá, kích nổ bom nổ chậm nhằm giải phóng đường cho xe qua trước khi trời sáng.
Ranh giới giữa sống và chết chỉ tính bằng từng giây. Không có máy móc hiện đại, chị Cúc cùng đồng đội phải dùng thanh sắt nhỏ rà tỉ mỉ từng thốn đất, dùng tay trần bới đất quanh thân bom từ trường để đặt khối thuốc nổ kích nổ.
Đã hàng chục lần, khi chị Cúc vừa châm ngòi nổ và chạy về hầm trú ẩn thì khối bom đằng sau phát nổ, hất tung đất đá vùi lấp cả người chị. Nhưng chỉ vài phút sau khi khói bom vừa tan, người nữ đại đội trưởng lại trồi lên từ lòng đất, phủi sạch bụi bẩn và tiếp tục cắm cờ chỉ đường cho đoàn xe vận tải lăn bánh.
Trong suốt thời gian bám trụ tại Ngã ba Đồng Lộc, cá nhân chị Nguyễn Thị Kim Cúc đã trực tiếp tháo gỡ và kích nổ hơn 100 quả bom nổ chậm, cùng Đại đội 554 giữ vững mạch máu giao thông Thông suốt, không để bất kỳ đoàn xe chi viện nào bị tắc nghẽn quá 4 tiếng đồng .
Với những đóng góp và sự dũng cảm phi thường, chị Nguyễn Thị Kim Cúc cùng Đại đội 554 đã vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Trở về với cuộc sống thời bình, mang trong mình nhiều thương tật và di chứng chiến tranh, Anh hùng Nguyễn Thị Kim Cúc vẫn giữ nguyên nụ cười xởi lởi, yêu đời của cô thanh niên xung phong năm xưa. Bà thường xuyên trở lại khu di tích Ngã ba Đồng Lộc để thắp hương cho 10 cô gái đồng đội đã hy sinh, và kể cho thế hệ trẻ nghe về một thời "máu có thể rơi, thịt có thể đổ, nhưng đường không thể tắc".
