NGƯỜI NỮ DÂN CÔNG GÁNH ĐẠN – GÁNH CẢ TUỔI XUÂN

Chiều xuống rất chậm trên vùng quê Hòa Vang. Trước hiên nhà nhỏ lợp tôn đã ngả màu, bà Phạm Thị Liên ngồi vá lại chiếc áo cũ cho đứa cháu nội. Đôi tay gầy guộc, các khớp ngón đã chai sần theo năm tháng, nhưng từng mũi kim của bà vẫn đều đặn, chắc chắn. Nhìn bà lúi húi bên hiên, ít ai nghĩ rằng, đôi vai gầy ấy từng gánh trên mình không chỉ gạo, đạn, thuốc men, mà còn gánh cả tuổi xuân của một đời người trong những năm tháng chiến tranh ác liệt.

Bà Liên sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo. Tuổi thơ của bà gắn với ruộng lúa, con trâu và những buổi trưa trốn nắng dưới gốc tre đầu làng. Học hết bậc tiểu học, bà nghỉ ở nhà phụ cha mẹ làm đồng. Ước mơ của cô gái trẻ ngày ấy rất giản dị: có một mái nhà yên ấm, lấy chồng, sinh con và sống trọn đời với ruộng vườn. Nhưng chiến tranh đã cuốn phăng những ước mơ nhỏ bé ấy đi từ khi bà còn rất trẻ.

Năm mười chín tuổi, bà Liên xung phong tham gia đội dân công hỏa tuyến của xã. Không cầm súng, không quân hàm, bà cùng nhiều cô gái khác ngày ngày gánh gạo, gánh đạn, chuyển thương, đưa thư vượt rừng, băng suối. Những con đường mòn in dấu chân trần của bà qua bao mùa mưa nắng. Có những đêm trời tối đen như mực, bà phải lần theo ánh đom đóm và tiếng suối để đi, bởi chỉ cần lạc đường, có thể rơi vào ổ phục kích của địch.

Gánh nặng trên vai có khi lên đến vài chục ký. Vai rướm máu vì dây gánh cứa vào da thịt, nhưng bà không dám dừng lại. “Dừng lại là bộ đội phía trước đói, đó là nghĩ đầu tiên của tụi tôi,” bà kể. Có lần, khi đang vượt suối, bom nổ ngay gần đó. Bà bị hất văng xuống bờ đá, chân bị mảnh đạn sượt qua. Máu chảy ướt cả ống quần, nhưng bà vẫn cố buộc lại vết thương, gượng đứng lên gánh tiếp. “Hồi đó trẻ, đau cũng chịu được,” bà cười hiền.

Những năm tháng làm dân công hỏa tuyến, bà Liên chứng kiến nhiều mất mát. Có người bạn cùng đội mãi mãi nằm lại giữa rừng sâu sau một trận bom. Có người mới hôm trước còn cười nói, hôm sau đã hy sinh khi đang gánh đạn. Những nấm mồ vội vàng bên đường hành quân trở thành ký ức ám ảnh bà suốt nhiều năm. “Tụi tôi khóc trong lòng thôi,” bà nói, “vì còn phải đi tiếp.”

Ngày hòa bình lập lại, bà Liên trở về làng với thân thể đầy thương tích và một trái tim đã già hơn tuổi. Bà lập gia đình muộn, lấy một người lính trở về từ chiến trường với nhiều vết thương trong người. Cuộc sống sau chiến tranh không dễ dàng. Ruộng đất cằn cỗi, con cái nheo nhóc, chồng đau ốm triền miên. Bà lại gánh tiếp, lần này không phải gánh đạn, mà gánh cả gia đình trên đôi vai đã quen chịu nặng.

Giờ đây, ở tuổi bảy mươi chín, bà Liên sống lặng lẽ bên con cháu. Những đêm yên tĩnh, bà vẫn mơ thấy con đường rừng năm xưa, thấy mình gánh hàng đi trong mưa bom. Bà bảo, bà không mong được vinh danh, chỉ mong thế hệ trẻ hiểu rằng hòa bình hôm nay được đổi bằng tuổi xuân, bằng máu và nước mắt của rất nhiều người phụ nữ bình thường như bà.