Người nữ tiểu đội trưởng "Sống bám cầu đường, hi sinh ghi dấu lịch sử" tại ngã ba Đồng Lộc
Đoàn Mai Lan
Năm 1965, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, cô gái trẻ Trần Thị Thông viết đơn bằng máu xin gia nhập Lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP) chống Mỹ cứu nước. Anh dũng và mưu trí, cô được giao làm Tiểu đội trưởng Tiểu đội 2, thuộc C217, Đội 55, Liên đội TNXP Hà Tĩnh.
Đơn vị của cô được chốt giữ ngay tại Ngã ba Đồng Lộc — yết hầu giao thông độc đạo trên con đường chiến lược vận chuyển lương thực, vũ khí từ Bắc vào Nam. Để cắt đứt tuyến đường này, không quân Mỹ đã biến Đồng Lộc thành "tọa độ chết" khi trút xuống đây hàng trăm ngàn tấn bom các loại, cày đi xới lại từng mét đất.
Trận bom tàn khốc ngày 24/7/1968 đã cướp đi máu xương của bao người con đất Việt . Tháng 7 năm 1968, thời tiết nắng cháy da cháy thịt. Khẩu hiệu của Tiểu đội 2 lúc bấy giờ là: "Máu có thể chảy, tim có thể ngừng, nhưng mạch máu giao thông không bao giờ tắt". Hằng ngày, sau mỗi trận bom oanh tạc, Tiểu đội trưởng Trần Thị Thông lại cùng đồng đội lao ra trọng điểm, dùng cuốc xẻng san lấp hố bom, rà phá bom nổ chậm để mở đường cho các đoàn xe quân sự đi qua.
Chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968, đợt bom thứ 15 trong ngày dội xuống đoạn đường do C217 quản lý. Một quả bom rải thảm trúng ngay khu vực hầm trú ẩn của Tiểu đội 4 (tiểu đội của 10 nữ anh hùng ngã ba Đồng Lộc) và hầm của Tiểu đội trưởng Trần Thị Thông gần đó.
Đất đá đổ ập xuống vùi lấp toàn bộ các khu hầm. Khi lực lượng cứu hộ lao ra đào bới, họ tìm thấy Trần Thị Thông bị vùi sâu dưới lớp đất xốp, hơi thở đã yếu ớt, ngực bị đè nén nặng nề. Cô là người duy nhất may mắn sống sót bước ra từ cõi chết trong trận bom định mệnh chiều hôm đó, trong khi 10 cô gái trẻ thuộc Tiểu đội 4 đồng đội của cô đã vĩnh viễn nằm lại dưới lòng đất Đồng Lộc.
Ký ức sống về 10 đóa hoa mười giờ . Sau khi phục hồi thương tích, Trần Thị Thông tiếp tục bám trụ mặt trận giao thông cho đến ngày đất nước hoàn toàn giải phóng. Trở về thời bình, bà mang trên mình thương tật cùng những ám ảnh không bao giờ phai mờ về những năm tháng chiến tranh.
Bà Trần Thị Thông trở thành nhân chứng lịch sử sống động nhất về sự kiện 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc. Mỗi khi trở lại thăm ngã ba lịch sử năm xưa, người nữ tiểu đội trưởng tóc đã bạc phơ lại nghẹn ngào thắp nén hương tri ân, kể cho thế hệ trẻ nghe về tuổi thanh xuân rực rỡ của những người đồng đội đã hy sinh vì sự sống của con đường thống nhất.
