NGƯỜI NỮ TƯỚNG CỦA PHONG TRÀO ĐỒNG KHỞI
Tuổi thơ trên quê dừa Bến Tre
Nguyễn Thị Định sinh ngày 15 tháng 3 năm 1920 trong một gia đình nông dân yêu nước ở xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre. Quê hương bà là vùng đất trù phú với những hàng dừa xanh, nhưng cũng là nơi người dân phải chịu nhiều áp bức dưới ách thực dân.
Ngay từ nhỏ, Nguyễn Thị Định đã chứng kiến cảnh người dân bị bóc lột, nhiều gia đình mất đất, cuộc sống cơ cực. Những câu chuyện về các phong trào yêu nước đã sớm nuôi dưỡng trong bà lòng yêu nước và ý chí đấu tranh.
Mới ngoài mười sáu tuổi, bà đã tham gia các hoạt động cách mạng tại địa phương, làm công tác liên lạc, tuyên truyền và vận động quần chúng.
Người phụ nữ trẻ bước vào con đường cách mạng
Năm 1938, Nguyễn Thị Định được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Đây là bước ngoặt lớn trong cuộc đời bà.
Trong thời kỳ hoạt động bí mật, bà nhiều lần làm nhiệm vụ chuyển tài liệu, gây dựng cơ sở cách mạng và tổ chức các cuộc họp. Công việc rất nguy hiểm vì lực lượng mật thám Pháp luôn ráo riết truy lùng những người hoạt động cách mạng.
Dù biết có thể bị bắt bất cứ lúc nào, bà vẫn kiên định với lý tưởng của mình.
Những năm tháng trong nhà tù thực dân
Năm 1940, sau cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ, thực dân Pháp mở nhiều cuộc đàn áp. Nguyễn Thị Định bị bắt và kết án tù.
Trong nhà giam, bà phải chịu nhiều cực hình, bị tra khảo để khai báo về tổ chức cách mạng. Tuy nhiên, bà kiên quyết giữ bí mật, không tiết lộ thông tin về đồng chí và cơ sở cách mạng.
Sau khi được trả tự do, bà nhanh chóng trở lại hoạt động, tiếp tục xây dựng phong trào kháng chiến tại quê hương Bến Tre.
Vượt biển ra Bắc nhận vũ khí
Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, nhiều cán bộ tập kết ra Bắc, nhưng Nguyễn Thị Định ở lại miền Nam để tiếp tục hoạt động.
Cuối những năm 1950, trước yêu cầu chuẩn bị lực lượng cho cách mạng miền Nam, bà được giao một nhiệm vụ đặc biệt: tổ chức đoàn cán bộ bí mật vượt biển ra miền Bắc để báo cáo tình hình và xin chi viện.
Chuyến đi vô cùng nguy hiểm. Những con thuyền gỗ nhỏ phải vượt qua biển Đông trong điều kiện thời tiết thất thường và luôn đối mặt với nguy cơ bị phát hiện.
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, Nguyễn Thị Định cùng đồng đội trở về miền Nam, mang theo sự chỉ đạo và nguồn hỗ trợ quan trọng từ Trung ương. Đây được xem là một trong những chuyến đi góp phần đặt nền móng cho Đường Hồ Chí Minh trên biển, tuyến vận tải chiến lược sau này.
Người khởi xướng phong trào Đồng Khởi
Đầu năm 1960, phong trào cách mạng ở miền Nam đứng trước thời cơ mới. Nguyễn Thị Định cùng các đồng chí lãnh đạo tại Bến Tre đã tổ chức nhân dân nổi dậy đấu tranh.
Ngày 17 tháng 1 năm 1960, tiếng trống Đồng Khởi vang lên tại huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre. Nhân dân đồng loạt đứng lên phá thế kìm kẹp của chính quyền Sài Gòn ở nhiều xã.
Nguyễn Thị Định trực tiếp chỉ đạo phong trào, kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang. Chỉ trong thời gian ngắn, phong trào lan rộng khắp tỉnh Bến Tre rồi phát triển ra nhiều địa phương ở Nam Bộ.
Phong trào Đồng Khởi được xem là một bước ngoặt quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.
"Đội quân tóc dài"
Một trong những dấu ấn đặc biệt của Nguyễn Thị Định là việc tổ chức và phát huy vai trò của phụ nữ trong cách mạng.
Dưới sự lãnh đạo của bà, hàng nghìn phụ nữ Bến Tre tham gia các hoạt động đấu tranh chính trị, biểu tình, vận động quần chúng, tiếp tế và bảo vệ cán bộ.
Lực lượng này được nhân dân gọi bằng cái tên thân thương là "Đội quân tóc dài".
Các bà, các mẹ và các chị thường mặc áo bà ba, đội nón lá, tay không đối mặt với súng đạn để phản đối các cuộc càn quét, đòi thả người bị bắt và bảo vệ dân làng. Nhiều cuộc đấu tranh diễn ra trong hòa bình nhưng thể hiện tinh thần kiên cường và lòng dũng cảm đáng khâm phục.
Nguyễn Thị Định từng khẳng định rằng phụ nữ không chỉ là hậu phương mà còn là lực lượng quan trọng trên mặt trận đấu tranh giải phóng dân tộc.
Nữ tướng của Quân Giải phóng miền Nam
Với năng lực lãnh đạo và chỉ huy, Nguyễn Thị Định được giao nhiều trọng trách trong Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam.
Năm 1974, bà được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nữ Thiếu tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Trên cương vị Phó Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam, bà luôn gần gũi cán bộ, chiến sĩ và nhân dân. Đồng đội nhớ về bà như một người chỉ huy quyết đoán nhưng giàu lòng nhân ái, luôn quan tâm đến đời sống của chiến sĩ và người dân vùng chiến sự.
Sau ngày đất nước thống nhất
Sau năm 1975, Nguyễn Thị Định tiếp tục tham gia công tác lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.
Bà đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng, trong đó có Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước.
Ở bất kỳ vị trí nào, bà cũng dành nhiều tâm huyết cho công tác phụ nữ, chăm lo đời sống nhân dân và xây dựng đất nước sau chiến tranh.
Cuộc sống giản dị của người nữ tướng
Dù giữ nhiều chức vụ cao, Nguyễn Thị Định vẫn giữ lối sống giản dị. Những người từng làm việc với bà kể rằng bà luôn ăn mặc mộc mạc, gần gũi và lắng nghe ý kiến của cán bộ, chiến sĩ cũng như nhân dân.
Khi trở về quê hương Bến Tre, bà thường dành thời gian thăm hỏi các gia đình có công với cách mạng, động viên thế hệ trẻ học tập và giữ gìn truyền thống yêu nước.
Những năm cuối đời
Ngày 26 tháng 8 năm 1992, Nguyễn Thị Định qua đời tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 72 tuổi.
Sự ra đi của bà để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với nhân dân cả nước, đặc biệt là người dân Bến Tre – quê hương đã gắn liền với tên tuổi của bà và phong trào Đồng Khởi.
