Người phụ nữ âm thầm giữ lửa cách mạng ở Phú Yên

Trần Thị Có sinh năm 1927 trong một gia đình nông dân ở thôn Mỹ Trung, xã Hòa Thịnh, Phú Yên. Cuộc đời của bà gắn với một giai đoạn mà chiến tranh và những biến động chính trị ảnh hưởng rất sâu đến cuộc sống của người dân ở miền Nam.

Sau năm 1954, bà bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng tại địa phương. Ban đầu, bà làm cơ sở và giúp đỡ cán bộ hoạt động. Công việc của bà không phải những việc quá lớn lao hay được nhiều người biết đến. Bà chủ yếu làm những việc rất âm thầm như che giấu cán bộ, chuyển thông tin, vận động người dân và xây dựng cơ sở.

Nhưng chính những công việc tưởng như nhỏ ấy lại rất quan trọng. Những cán bộ hoạt động bí mật muốn tồn tại được trong vùng bị kiểm soát phải có người dân tin tưởng và giúp đỡ. Trần Thị Có là một trong những người đã đứng ra làm công việc đó.

Năm 1954, gia đình bà phải chịu một mất mát rất lớn. Chồng bà, ông Nguyễn Bá – người đang làm Bí thư Chi bộ xã Hòa Thịnh – bị bắt và sát hại. Khi ấy, bà vừa sinh người con thứ ba chưa lâu.

Đó chắc chắn là một cú sốc rất lớn đối với một người phụ nữ đang phải chăm sóc những đứa con còn nhỏ. Nhưng thay vì rời bỏ mọi hoạt động, bà lại quyết định tiếp tục tham gia cách mạng.

Từ đó, Trần Thị Có trở thành một cơ sở quan trọng ở Hòa Thịnh. Bà vừa chăm sóc gia đình, vừa tìm cách giúp cán bộ hoạt động an toàn. Bà còn tham gia vận động quần chúng, khuyến khích thanh niên tham gia cách mạng và thuyết phục một số gia đình có người đang phục vụ cho đối phương quay trở về với phong trào.

Điều đáng chú ý là bà không hoạt động một mình. Bà cùng những người phụ nữ khác trong địa phương tham gia công tác vận động và liên lạc. Nhờ vậy, phong trào cách mạng ở cơ sở có thêm sự hỗ trợ của người dân.

Tuy nhiên, hoạt động bí mật cũng khiến bà thường xuyên đối mặt với nguy hiểm.

Năm 1957, trong lúc đang thực hiện nhiệm vụ liên lạc cùng một nữ cán bộ khác, Trần Thị Có bị bắt. Những ngày sau đó là quãng thời gian vô cùng khắc nghiệt đối với bà. Dù bị đối phương tìm cách ép cung, bà vẫn không tiết lộ những thông tin liên quan đến cơ sở và đồng đội.

Sau khi được thả, bà vẫn tiếp tục hoạt động.

Từ năm 1957 đến 1960, bà đảm nhiệm công tác phụ nữ ở thôn Mỹ Trung. Đến năm 1960, bà trở thành cán bộ phụ nữ của xã Hòa Thịnh. Công việc của bà lúc này không chỉ là liên lạc mà còn gắn với việc vận động người dân và xây dựng phong trào tại địa phương.

Có lẽ điều đáng nhớ nhất ở Trần Thị Có là sự kiên trì. Bà không phải một người lính trên chiến trường hay một chỉ huy của những trận đánh lớn. Phần lớn thời gian hoạt động của bà diễn ra trong những ngôi làng, giữa những người dân mà bà quen biết.

Nhưng chính nơi đó lại là một trong những địa bàn khó khăn nhất để duy trì hoạt động bí mật. Chỉ cần một cơ sở bị lộ, rất nhiều người khác có thể gặp nguy hiểm.

Đầu năm 1961, cuộc đời hoạt động của Trần Thị Có kết thúc. Bà hy sinh khi mới khoảng 34 tuổi. Nhiều năm sau, những đóng góp của bà được Nhà nước ghi nhận bằng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Khi tìm hiểu về Trần Thị Có, mình thấy câu chuyện của bà khác với những câu chuyện về các anh hùng thường được kể. Không có những chiến thắng lớn hay những trận đánh nổi tiếng. Thứ bà để lại là những năm tháng âm thầm giúp đỡ cán bộ, vận động người dân và giữ cho cơ sở cách mạng không bị tan rã.

Có lẽ chính vì quá âm thầm nên tên tuổi của Trần Thị Có ngày nay không được nhiều người biết đến. Nhưng nếu không có những người phụ nữ như bà, những hoạt động ở cơ sở chắc chắn sẽ khó có thể duy trì trong những năm tháng đầy biến động ấy.