NGƯỜI PHỤ NỮ ĐI QUA LÒNG ĐỊCH

Giữa Sài Gòn những năm chiến tranh, có những con người sống một cuộc đời mà vẻ ngoài gần như không để lại bất cứ dấu hiệu nào của một người đang làm nhiệm vụ đặc biệt.

Họ đi qua những con đường đông người.

Bước vào những cửa hàng.

Gặp những người xa lạ.

Có khi xuất hiện trong những nơi mà chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến thân phận bị bại lộ.

Nguyễn Thị Mỹ Nhung, bí danh Tám Thảo, là một trong những người như thế.

Bà sinh năm 1932 trong một gia đình khá giả ở Sài Gòn. Cha mẹ làm nghề buôn bán tại khu vực chợ Bến Thành. Tuổi thơ của Mỹ Nhung gắn với sách báo và đời sống đô thị. Nhưng chính những gì bà đọc được từ sách báo về đất nước và chiến tranh đã dần hình thành trong bà một ý thức khác về thời cuộc.

Khoảng năm 12 tuổi, Mỹ Nhung bắt đầu chú ý đến những nữ chiến sĩ hoạt động bí mật. Đến năm 16 tuổi, bà tìm đường vào chiến khu.

Con đường hoạt động của cô gái thành thị không bắt đầu ngay bằng những nhiệm vụ tình báo phức tạp.

Ban đầu là công việc giao liên.

Có lúc bà chèo thuyền đưa cán bộ qua sông.

Có lúc làm nhiệm vụ liên lạc giữa các cơ sở.

Những công việc tưởng như nhỏ bé ấy lại giúp bà hiểu địa bàn, con người và cách giữ bí mật. Từ một cô gái làm giao liên, Mỹ Nhung dần được lựa chọn để bước vào công việc tình báo.

Bí danh Tám Thảo cũng từ đó gắn với một cuộc đời hoạt động đặc biệt.

Bà trở thành cán bộ của Cụm tình báo H63, Đoàn J22, thuộc Cục Nghiên cứu, Bộ Tổng Tham mưu.

Đây là một môi trường mà nhiệm vụ không thể được đo bằng tiếng súng.

Người làm tình báo phải biết quan sát.

Phải nhớ.

Phải biết chờ đợi.

Và quan trọng nhất, phải biết giữ im lặng.

Một người lính ngoài mặt trận có thể được nhận diện bởi bộ quân phục. Một người tình báo hoạt động trong lòng địch thì ngược lại: càng không để người khác nhận ra mình là ai, nhiệm vụ càng có cơ hội hoàn thành.

Tám Thảo đã sống trong nghịch lý ấy suốt nhiều năm.

Bà xuất hiện giữa một thành phố đông đúc nhưng phải giữ cho mình một đời sống bình thường.

Đi lại nhưng không gây chú ý.

Tiếp xúc với nhiều người nhưng phải biết đâu là điều được phép nói.

Làm nhiệm vụ nhưng không thể để nhiệm vụ xuất hiện trên gương mặt.

Đó là một dạng chiến đấu không có chiến hào.

Không có tiếng súng.

Nhưng luôn có nguy hiểm.

Trong những năm hoạt động, Tám Thảo có mối liên hệ công tác với cụm tình báo H63, nơi có những cán bộ tình báo nổi tiếng như Phạm Xuân Ẩn. Những thông tin thu thập được từ mạng lưới tình báo đã góp phần phục vụ công tác chỉ đạo chiến trường.

Đối với người hoạt động trong lòng địch, mỗi chuyến đi đều có thể là một lần đặt mình vào vùng nguy hiểm.

Một cuộc gặp có thể bị theo dõi.

Một địa điểm có thể bị kiểm soát.

Một người quen có thể bất ngờ bị bắt.

Và khi ấy, điều quan trọng không chỉ là bản lĩnh mà còn là khả năng giữ cho cả mạng lưới không bị ảnh hưởng.

Bởi tình báo không phải câu chuyện của một cá nhân.

Đằng sau một người đưa tin có thể là nhiều cơ sở.

Đằng sau một thông tin có thể là cả một hệ thống đang chờ.

Vì vậy, người làm tình báo phải học cách mang theo rất nhiều bí mật nhưng không để chúng hiện lên trong cuộc sống hàng ngày.

Tám Thảo đã làm công việc ấy trong nhiều năm.

Có những thời điểm, bà phải xuất hiện với một thân phận hoàn toàn bình thường để tiếp cận mục tiêu. Vẻ ngoài của một phụ nữ thành thị, sự am hiểu đời sống Sài Gòn và khả năng giao tiếp giúp bà có điều kiện hoạt động trong những môi trường mà một cán bộ quân sự thông thường khó tiếp cận.

Nhưng điều đáng kể hơn cả không nằm ở sự khéo léo bên ngoài.

Đó là khả năng giữ vững nguyên tắc.

Bởi một người tình báo có thể phải thay đổi cách ăn mặc, cách đi lại hoặc cách giao tiếp tùy hoàn cảnh.

Nhưng có một thứ không được phép thay đổi:

sự trung thành với nhiệm vụ.

Những năm cuối chiến tranh, hoạt động của các cụm tình báo càng trở nên quan trọng khi tình hình chiến trường chuyển sang giai đoạn quyết định.

Đến mùa Xuân năm 1975, những thông tin từ mạng lưới tình báo tiếp tục được sử dụng phục vụ cuộc Tổng tiến công và nổi dậy.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, Sài Gòn được giải phóng.

Đối với Tám Thảo, đó không chỉ là ngày kết thúc một cuộc chiến.

Đó còn là thời điểm những năm tháng hoạt động bí mật của rất nhiều con người được bước ra ánh sáng.

Những người từng phải giấu tên.

Những người từng sống dưới bí danh.

Những người từng đi qua thành phố với một thân phận khác.

Đến khi đất nước thống nhất, họ mới có thể kể lại một phần những gì mình đã trải qua.

Tám Thảo tiếp tục sống giản dị sau chiến tranh. Bà nhiều lần kể lại ký ức về những năm tháng hoạt động cách mạng, đặc biệt là những câu chuyện về đồng đội trong Cụm H63. Khi tuổi đã cao, bà vẫn duy trì thói quen đọc sách và dành thời gian chia sẻ những câu chuyện lịch sử với thế hệ sau.

Nhìn lại cuộc đời của Tám Thảo, điều khiến người ta nhớ không chỉ là danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân mà bà được Nhà nước trao tặng.

Đó còn là hình ảnh một cô gái xuất thân từ đời sống thành thị, từ những trang sách và con đường Sài Gòn, rồi bước vào một thế giới hoàn toàn khác.

Ở đó, chiến trường không phải lúc nào cũng có tiếng nổ.

Có khi chiến trường là một góc phố.

Một chuyến xe.

Một cuộc gặp.

Một căn phòng.

Một câu hỏi tưởng như bình thường.

Và người chiến sĩ phải tự mình vượt qua tất cả mà không được phép để lộ thân phận.

Những người như Tám Thảo đã tạo nên một mặt trận đặc biệt của cuộc kháng chiến.

Họ không đứng trước hàng quân để nhận biết nhau.

Họ không có chiến hào cố định.

Nhiều khi vũ khí quan trọng nhất lại là trí nhớ, sự bình tĩnh và khả năng giữ bí mật.

Ngày nay, giữa một thành phố đã hoàn toàn đổi khác, những con đường Sài Gòn không còn mang dáng vẻ của thời chiến.

Nhưng lịch sử vẫn còn lưu lại câu chuyện về những con người từng đi qua chính những con đường ấy trong những năm tháng khốc liệt nhất.

Tám Thảo là một trong số đó.

Một người phụ nữ nhìn bên ngoài rất bình thường.

Nhưng phía sau dáng vẻ bình thường ấy là một cuộc đời được xây dựng bằng những năm tháng thầm lặng.

Không cần tiếng súng để chứng minh lòng dũng cảm.

Có những chiến công được tạo nên bởi việc đi qua lòng địch mà không để lòng địch biết mình là ai.

Và có những người đã dành cả tuổi trẻ để làm điều ấy cho đến ngày đất nước được hòa bình.