Người Thắp Đuốc Trên Đỉnh Pha Luông

Cuối năm 1953, gió mùa đông bắc tràn về khiến những dãy núi Tây Bắc lạnh buốt. Trên đỉnh Pha Luông, mây phủ kín những vách đá dựng đứng. Ban ngày, nơi đây chìm trong sương trắng. Ban đêm, cả vùng núi chỉ còn tiếng gió rít và tiếng suối vọng từ thung lũng sâu.

Giữa vùng núi ấy có một tổ quan sát nhỏ của bộ đội. Nhiệm vụ của họ không trực tiếp chiến đấu mà theo dõi hoạt động của đối phương, sau đó dùng tín hiệu ánh sáng để báo về sở chỉ huy cách đó gần hai mươi kilômét.

Người phụ trách ngọn đuốc tín hiệu là chiến sĩ trẻ Vũ Thanh Sơn.

Sơn quê ở Thái Bình, là con trai của một gia đình làm nghề chài lưới. Trước khi nhập ngũ, cậu chưa từng đặt chân lên núi cao. Những ngày đầu leo dốc, đôi chân phồng rộp đến mức mỗi bước đi đều đau nhói.

Đồng đội bảo:

"Hay xin chuyển về đơn vị khác?"

Sơn lắc đầu.

"Nếu mình bỏ cuộc vì vài vết phồng chân thì sau này biết kể gì với con cháu."

Từ hôm ấy, cậu cắn răng tập leo núi mỗi ngày.

Chỉ sau vài tháng, Sơn đã có thể mang trên lưng hơn ba mươi kilôgam lương thực, vượt những con dốc mà người mới nhìn thôi cũng thấy ngại.

Tổ quan sát chỉ có bốn người.

Ban ngày, họ ghi chép từng đoàn xe, từng tốp lính, từng làn khói bếp xuất hiện dưới thung lũng.

Ban đêm, mọi thông tin đều được truyền đi bằng những tín hiệu đã quy ước sẵn.

Một lần chớp đuốc.

Hai lần chớp.

Ba lần chớp.

Mỗi nhịp sáng đều mang một ý nghĩa khác nhau.

Nếu truyền sai chỉ một tín hiệu, cả chiến dịch có thể bị ảnh hưởng.

Bởi vậy, trước mỗi ca trực, Sơn luôn tự đọc lại bảng quy ước hàng chục lần.

Một buổi tối đầu tháng Giêng.

Mưa phùn kéo đến.

Sương dày đặc đến mức đứng cách vài mét cũng không nhìn rõ mặt người.

Đúng lúc ấy, người gác phát hiện dưới chân núi xuất hiện một đoàn xe cơ giới đông bất thường.

Tiểu đội trưởng lập tức ra lệnh:

"Phải báo ngay về sở chỉ huy."

Sơn chạy đến vị trí phát tín hiệu.

Nhưng ngọn đuốc vừa châm đã tắt.

Củi ướt.

Gió mạnh.

Mưa phùn liên tục hắt vào.

Anh thử lần thứ hai.

Lại tắt.

Thời gian trôi đi từng phút.

Nếu chậm thêm, đoàn xe sẽ vượt qua khu vực quan sát.

Sơn nhìn quanh.

Anh chợt tháo chiếc áo bông ngoài cùng, xé thành nhiều dải nhỏ, quấn quanh bó củi rồi đổ hết phần dầu dự trữ lên đó.

Lần này, ngọn lửa bùng lên dữ dội.

Anh giơ cao ngọn đuốc, phát từng tín hiệu theo đúng quy ước.

Một...

Hai...

Ba...

Ánh lửa xuyên qua màn sương mù, chớp tắt đều đặn như nhịp tim.

Ở phía xa, trên một ngọn núi khác, ánh sáng đáp lại.

Thông điệp đã được nhận.

Sơn vừa kịp thở phào thì một cơn gió lớn thổi tới.

Ngọn lửa bùng mạnh, bén vào tay áo.

Đồng đội lao đến dập lửa.

Bàn tay Sơn bị bỏng rộp.

Nhưng anh chỉ cười:

"Miễn tín hiệu tới nơi là được."

Vài ngày sau, nhờ những thông tin ấy, sở chỉ huy kịp thời điều chỉnh kế hoạch tác chiến.

Một cán bộ cấp trên đến thăm tổ quan sát.

Ông không mang theo phần thưởng lớn.

Chỉ đặt lên bàn một chiếc đèn dầu mới.

"Các cậu đã giữ được ánh sáng đúng lúc."

Đối với Sơn, đó là món quà quý hơn bất kỳ tấm giấy khen nào.

Trong một buổi sinh hoạt đơn vị, chính trị viên kể câu chuyện về Anh hùng Bế Văn Đàn.

Nghe đến đoạn anh dùng chính vai mình làm giá súng cho đồng đội chiến đấu, cả căn lán im phăng phắc.

Đêm ấy, Sơn ngồi rất lâu bên ngọn đèn.

Anh nói với người bạn:

"Anh Đàn lấy thân mình làm điểm tựa cho khẩu súng. Còn mình chỉ cố giữ một ngọn lửa không tắt. So với các anh, mình còn phải cố gắng nhiều."

Người bạn khẽ đáp:

"Chiến thắng cần cả những người cầm súng lẫn những người giữ ánh sáng."

Sơn không nói gì nữa.

Anh chỉ nhìn ngọn lửa nhỏ đang cháy đều trong chiếc đèn dầu.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, tổ quan sát giải thể.

Mỗi người trở về một đơn vị khác.

Sơn mang theo chiếc đèn dầu cũ như một kỷ niệm.

Nhiều năm sau, khi đã nghỉ hưu, ông trở thành người trông coi ngọn hải đăng nhỏ ở vùng biển quê nhà.

Đêm nào cũng vậy, đúng giờ, ông lại kiểm tra từng bóng đèn, từng tấm kính phản quang.

Có người hỏi:

"Sao bác cẩn thận quá vậy?"

Ông mỉm cười.

"Ngày trước, chỉ cần một tín hiệu chậm vài phút có thể ảnh hưởng cả một trận đánh. Bây giờ, chỉ cần ánh đèn tắt một lúc cũng có thể khiến tàu thuyền gặp nguy hiểm. Việc khác nhau, nhưng trách nhiệm thì giống nhau."

Mỗi khi màn đêm buông xuống, ngọn hải đăng lại tỏa sáng giữa biển khơi.

Ít ai biết rằng người gìn giữ ánh sáng ấy từng là chàng lính trẻ năm nào, đã nhiều lần đứng giữa mưa rét trên đỉnh núi để truyền đi những tín hiệu góp phần làm nên chiến thắng.

Lịch sử thường ghi nhớ những trận đánh lớn, những người chỉ huy tài ba hay những chiến công lẫy lừng. Nhưng ở đâu đó, vẫn có những con người bình dị, lặng lẽ giữ một ngọn lửa không tắt để soi đường cho đồng đội. Chính từ những ngọn lửa nhỏ ấy mà niềm tin, ý chí và khát vọng độc lập của cả dân tộc đã được thắp sáng qua những năm tháng hoa lửa.