Người thầy thắp lửa Đông Kinh nghĩa thục

Lương Văn Can sinh năm 1854 tại Hà Nội.

Ông nổi tiếng thông minh, đỗ cử nhân nhưng không ra làm quan mà chọn con đường dạy học và kinh doanh.

Khác với nhiều người cùng thời, Lương Văn Can sớm nhận ra rằng muốn cứu nước thì trước hết phải nâng cao dân trí, thay đổi tư duy và khơi dậy tinh thần tự cường của nhân dân.

Năm 1907, cùng với Nguyễn Quyền, Dương Bá Trạc và nhiều chí sĩ yêu nước khác, ông tham gia sáng lập Đông Kinh Nghĩa Thục.

Ngôi trường đặc biệt này không chỉ dạy chữ.

Nó còn truyền bá tư tưởng mới, tinh thần yêu nước, khoa học, lịch sử, địa lý và những kiến thức tiến bộ của thế giới.

Lương Văn Can được tín nhiệm giữ vai trò Thục trưởng (Hiệu trưởng).

Dưới mái trường ấy, việc học trở nên gần gũi với nhân dân.

Nhiều lớp học miễn phí được mở ra.

Sách giáo khoa được biên soạn bằng chữ Quốc ngữ.

Tinh thần đổi mới lan tỏa khắp Bắc Kỳ.

Thế nhưng, chỉ sau vài tháng hoạt động, thực dân Pháp nhận thấy ảnh hưởng lớn của Đông Kinh Nghĩa Thục nên đã ra lệnh đóng cửa.

Năm 1908, Lương Văn Can bị bắt.

Sau đó, ông bị quản thúc nhiều năm.

Dù gặp nhiều khó khăn, ông vẫn tiếp tục nghiên cứu, viết sách và truyền lại cho con cháu tinh thần trọng học, trọng đạo đức và tinh thần làm giàu cho đất nước.

Một trong những tác phẩm nổi tiếng của ông là:

"Thương học phương châm"

Trong đó, ông nhấn mạnh vai trò của kinh doanh chân chính và tinh thần tự lực tự cường của dân tộc.

Ngày 13 tháng 6 năm 1927, cụ Lương Văn Can qua đời.

Người thầy của Đông Kinh Nghĩa Thục đã ra đi.

Nhưng những giá trị mà ông để lại vẫn còn nguyên ý nghĩa.

Ngày nay, nhiều trường học, đường phố mang tên Lương Văn Can.

Đặc biệt, khi nhắc đến Đông Kinh Nghĩa Thục, người ta luôn nhớ đến người thầy đã dành cả cuộc đời để gieo những hạt giống tri thức đầu tiên cho công cuộc chấn hưng dân tộc.

Bởi hơn ai hết, cụ hiểu rằng:

Một dân tộc muốn mạnh thì trước hết phải có tri thức.