Người thầy thuốc lấy khoa học cứu người

Một quốc gia muốn phát triển cần có những con người vừa có kiến thức, vừa có tinh thần trách nhiệm. Giáo sư, bác sĩ Đặng Văn Ngữ chính là một hình mẫu tiêu biểu của người trí thức Việt Nam. Trong suốt sự nghiệp, ông không ngừng học hỏi, nghiên cứu và tìm cách đưa những thành quả khoa học vào thực tế. Đặc biệt, trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh, ông vẫn không ngại hiểm nguy để hoàn thành nhiệm vụ của một người thầy thuốc.

Đặng Văn Ngữ sinh ngày 4/4/1910 tại An Cựu, thành phố Huế. Ông lớn lên trong một gia đình nhà Nho có cuộc sống giản dị. Nhờ tinh thần hiếu học, ông đạt nhiều thành tích đáng chú ý. Sau thời gian học tập ở Vinh và Huế, ông ra Hà Nội. Năm 1930, ông đỗ tú tài bản xứ và tú tài Pháp. Sau đó, ông được nhận học bổng vào Trường Y – Dược thuộc Đại học Đông Dương. Năm 1937, ông tốt nghiệp bác sĩ y khoa và được giữ lại làm phụ giảng tại Bộ môn Ký sinh trùng.

Không chỉ giỏi về chuyên môn, ông còn có khả năng nghiên cứu nổi bật. Năm 1942, ông trở thành Trưởng phòng thí nghiệm ký sinh trùng và giảng viên Sinh học Ban Dược. Ông đã công bố 19 công trình nghiên cứu có giá trị. Năm 1943, ông sang Nhật Bản để học tập và làm việc. Trong thời gian này, ông nghiên cứu về nấm, men gây bệnh, bệnh lao, bệnh phong và vi trùng đường ruột. Một trong những thành tựu đáng chú ý nhất là việc ông tìm được giống nấm sản xuất penicillin tại Quân Y viện 406 của Mỹ.

Tuy có cơ hội phát triển ở nước ngoài, ông vẫn luôn hướng về Việt Nam. Ông hiểu rằng những kiến thức mình có sẽ trở nên ý nghĩa hơn nếu được sử dụng để giúp đồng bào. Vì vậy, năm 1949, ông trở về nước tham gia kháng chiến. Tại chiến khu Việt Bắc, ông phải làm việc với những điều kiện vô cùng hạn chế. Phòng thí nghiệm đơn sơ không làm ông nản chí. Ông cùng cộng sự nghiên cứu và sản xuất thuốc kháng sinh, nước lọc penicillin để điều trị cho thương binh và bệnh binh. Những thành quả ấy đã góp phần phục vụ công tác y tế trong chiến dịch Điện Biên Phủ.

Sau năm 1954, ông dành nhiều thời gian cho bệnh sốt rét. Ông đi khảo sát nhiều địa phương, nghiên cứu tình hình và xây dựng phương án phòng chống. Ông có vai trò quan trọng trong việc xây dựng ngành Ký sinh trùng Việt Nam. Năm 1957, ông sáng lập Viện Sốt rét – Ký sinh trùng và Côn trùng. Khi chiến tranh tiếp tục diễn ra, ông nhận thấy cần phải có vaccine phòng sốt rét cho bộ đội và nhân dân. Từ năm 1965, ông dẫn đầu đội nghiên cứu vào Vĩnh Linh. Tại đây, trong điều kiện bom đạn ác liệt, ông vẫn cùng cộng sự nghiên cứu và chế tạo thành công vaccine mới phục vụ chiến trường.

Ngày 1/4/1967, ông hy sinh tại Khu V. Nhà nước đã truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Liệt sĩ và năm 1996 trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh. Những gì ông để lại không chỉ là thành tựu khoa học mà còn là một nhân cách lớn. Ông đã sống bằng trí tuệ, làm việc bằng trách nhiệm và hy sinh vì lý tưởng phục vụ nhân dân. Tấm gương Đặng Văn Ngữ giúp chúng ta hiểu rằng người trẻ cần biết xác định mục tiêu, tích cực học tập và không ngừng rèn luyện để khi đất nước cần, bản thân có thể đóng góp bằng năng lực tốt nhất.