Người Tiểu Đội Trưởng Chưa Tìm Được Đường Về
Liệt sĩ Nguyễn Văn Luận sinh năm 1930, tại xã Vạn Lương, huyện Vạn Ninh, tỉnh Phú Khánh. Vạn Ninh là vùng đất ven biển Khánh Hòa, nơi có vịnh nước xanh, có những làng chài nằm sát mép sóng, người dân quen với biển cả và cũng quen với cái khó khăn mà thiên nhiên và thời cuộc mang lại. Liệt sĩ lớn lên ở đó, trong cái không khí ngột ngạt của những năm cuối thực dân Pháp đô hộ. Chứng kiến cảnh người dân bị áp bức, bị bóc lột ngay trên mảnh đất quê hương mình — cái cảm giác đó không cần ai giải thích, tự nhiên nó ngấm vào lòng người từ khi còn nhỏ. Đầu năm 1946, chỉ vài tháng sau Cách mạng tháng Tám thành công, liệt sĩ Nguyễn Văn Luận nhập ngũ. Ngày 1 tháng 1 năm 1946 — ngày đầu tiên của năm mới, liệt sĩ bắt đầu cuộc đời người lính. Năm đó liệt sĩ mười sáu tuổi — còn rất trẻ, nhưng cái tuổi đó ở thời điểm đó không phải là hiếm trong hàng ngũ những người cầm súng bảo vệ Tổ quốc. Qua nhiều năm chiến đấu và rèn luyện, liệt sĩ được giao chức tiểu đội trưởng — người chỉ huy trực tiếp một nhóm chiến sĩ, người đi đầu trong từng trận đánh, người anh em trong đội tựa vào mỗi khi khó khăn. Liệt sĩ phục vụ trong Sư đoàn 324 — một trong những đơn vị chủ lực của quân đội ta hoạt động trên chiến trường Liên khu 5, vùng đất miền Trung và Tây Nguyên rộng lớn. Chiến trường Liên khu 5 những năm kháng chiến chống Pháp là một trong những địa bàn gian khổ nhất. Địa hình rừng núi hiểm trở, tiếp tế khó khăn, quân Pháp liên tục mở các cuộc càn quét lớn hòng tiêu diệt lực lượng kháng chiến. Người lính ở đó vừa phải đánh giặc vừa phải chống đói, chống bệnh, chống lại cả cái cô đơn của những tháng năm dài xa quê hương. Liệt sĩ Nguyễn Văn Luận đã chiến đấu suốt tám năm như vậy — từ năm mười sáu tuổi cho đến ngày cuối cùng. Ngày 27 tháng 1 năm 1954 — chỉ vài tháng trước khi Hiệp định Genève được ký kết, chỉ vài tháng trước khi cuộc kháng chiến chín năm đi đến hồi kết — liệt sĩ Nguyễn Văn Luận hy sinh trên chiến trường Liên khu 5. Liệt sĩ không kịp nhìn thấy ngày chiến thắng mà liệt sĩ đã góp cả tuổi thanh xuân để đổi lấy. Năm đó liệt sĩ hai mươi bốn tuổi. Điều đau lòng hơn cả là đến nay vẫn chưa có thông tin về nơi an táng của liệt sĩ. Liệt sĩ ngã xuống đâu đó trên chiến trường Liên khu 5 rộng lớn — giữa rừng núi, giữa đất đai của một vùng chiến địa mà bom đạn và thời gian đã xóa đi bao nhiêu dấu vết. Quê nhà Vạn Lương, Vạn Ninh vẫn đó, nhưng người con của làng chưa tìm được đường về. Tôi không biết gia đình liệt sĩ Nguyễn Văn Luận bây giờ còn ai không, có ai vẫn đang đi tìm liệt sĩ không. Chỉ biết rằng mỗi ngôi mộ chưa tìm được là một nỗi đau chưa lành — không chỉ của gia đình, mà của cả những người còn nhớ đến sự hy sinh của thế hệ đó. Liệt sĩ Nguyễn Văn Luận — tiểu đội trưởng của Sư đoàn 324, người con của Vạn Lương, Vạn Ninh — đã sống và chiến đấu xứng đáng. Dù chưa biết liệt sĩ đang nằm ở đâu, nhưng công lao của liệt sĩ thì không bao giờ mất đi.
