Người Tổng Tham mưu trưởng và bài học "tham mưu phải đi trước một bước"

Thời gian: Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1948–1950)
Địa điểm: Căn cứ địa Việt Bắc

Sau khi toàn quốc kháng chiến bùng nổ cuối năm 1946, Quân đội quốc gia và dân quân tự vệ phát triển rất nhanh. Tuy nhiên, lực lượng càng lớn thì yêu cầu về tổ chức chỉ huy, hiệp đồng tác chiến và bảo đảm thông tin càng phức tạp. Là Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, Hoàng Văn Thái hiểu rằng nếu cơ quan tham mưu chỉ phản ứng sau khi tình huống xảy ra thì sẽ luôn ở thế bị động.

Trong các cuộc họp của Bộ Tổng Tham mưu ở chiến khu Việt Bắc, ông nhiều lần nhấn mạnh rằng tham mưu phải đi trước một bước. Theo ông, nhiệm vụ của cán bộ tham mưu không chỉ là tổng hợp báo cáo mà phải dự báo tình hình, chuẩn bị nhiều phương án để người chỉ huy có cơ sở lựa chọn khi tình hình thay đổi.

Để xây dựng phong cách làm việc này, Hoàng Văn Thái yêu cầu các phòng nghiệp vụ thường xuyên cập nhật tin tức từ các chiến trường, nghiên cứu quy luật hoạt động của quân Pháp và tổ chức diễn tập trên sa bàn trước khi mở chiến dịch. Ông cũng khuyến khích cán bộ trẻ mạnh dạn nêu ý kiến nhưng phải dựa trên số liệu và tình hình thực tế.

Phong cách đó góp phần hình thành nền nếp làm việc của Bộ Tổng Tham mưu trong những năm đầu kháng chiến. Nhiều cán bộ sau này trở thành những tướng lĩnh nổi tiếng đều trưởng thành từ môi trường làm việc khoa học và kỷ luật mà Hoàng Văn Thái góp phần xây dựng.

Theo các nhà nghiên cứu quân sự, đây là một trong những đóng góp quan trọng nhưng ít được nhắc đến của ông. Thành công của nhiều chiến dịch không chỉ đến từ tài chỉ huy trên chiến trường mà còn từ sự chuẩn bị kỹ lưỡng của cơ quan tham mưu ở phía sau.