NGƯỜI TRÍ THỨC YÊU NƯỚC XỨNG DANH LIỆT OANH VÀ NGỌN CỜ ĐẦU KHÁNG CHIẾN TÂY NINH
Trong những ngày đầu Nam Bộ kháng chiến mùa thu năm 1945 đầy phong ba bão táp, khi thực dân Pháp quay lại dùng bom đạn hòng tái áp đặt ách đô hộ, dải đất Tây Ninh – cửa ngõ địa đầu miền Đông Nam Bộ – trở thành chiến trường tranh chấp sinh tử. Giữa lúc muôn vàn khó khăn bủa vây chính quyền cách mạng non trẻ, Luật sư, Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Dương Minh Châu – Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính đầu tiên của tỉnh Tây Ninh, Đại biểu Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – đã từ bỏ cuộc sống nhung lụa của một trí thức Tây học danh giá, dấn thân vào rừng sâu lãnh đạo cuộc kháng chiến trường kỳ. Khúc tráng ca ngã xuống của ông trong trận chống càn khốc liệt năm 1947 tại căn cứ Đồng Rùm đã tạc nên một tượng đài bất tử về khí phách "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh", để lại tên tuổi sống mãi cùng non sông, gắn liền với một huyện anh hùng của quê hương Xứ Dừa – Tây Ninh.
Sau ngày 23 tháng 9 năm 1945, thực dân Pháp nổ súng đánh chiếm Sài Gòn rồi nhanh chóng xua quân lấn chiếm các tỉnh miền Đông Nam Bộ:
Địa bàn Tây Ninh có vị trí chiến lược đặc biệt: nối liền Sài Gòn với biên giới Campuchia, là cửa ngõ án ngữ các tuyến giao thông thủy bộ huyết mạch và có căn cứ rừng thiêng nước độc bao bọc.
Địch lợi dụng các mâu thuẫn tôn giáo, lôi kéo một bộ phận chức sắc biến chất, kết hợp với các cánh quân viễn chinh ồ ạt tấn công nhằm triệt hạ chính quyền nhân dân non trẻ, biến Tây Ninh thành bàn đạp bao vây căn cứ cách mạng.
Phong trào kháng chiến tại địa phương đối mặt với muôn vàn thử thách: vũ khí thô sơ, lực lượng vũ trang vừa mới thành lập, nội bộ cần sự đoàn kết thống nhất cao độ giữa các tầng lớp trí thức, đồng bào các tôn giáo và quần chúng lao động.
Đứng trước bước ngoặt lịch sử ấy, người trí thức tài ba Dương Minh Châu đã trở thành linh hồn gắn kết khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giương cao ngọn cờ kháng chiến cứu quốc tại địa phương.
Người trí thức Tây học chọn con đường phụng sự Tổ quốc
Dương Minh Châu sinh năm 1912 trong một gia đình điền chủ trí thức tại làng Ninh Thạnh, tổng Hòa Ninh, huyện Châu Thành (nay thuộc phường Ninh Thạnh, thành phố Tây Ninh), tỉnh Tây Ninh.
Sớm bộc lộ tư chất thông minh vượt trội và tinh thần hiếu học:
Ông theo học tại các trường danh tiếng ở Sài Gòn và Hà Nội, tốt nghiệp cử nhân Luật tại Viện Đại học Đông Dương (Hà Nội) – một trong những học vị danh giá bậc nhất thời bấy giờ.
Sau khi tốt nghiệp, ông không dùng bằng cấp để mưu cầu vinh hoa phú quý hay làm tay sai cho bộ máy cai trị thuộc địa, mà tích cực tham gia các phong trào truyền bá quốc ngữ, cứu tế xã hội và kết giao với các nhân sĩ tiến bộ.
Mùa thu năm 1945, Cách mạng Tháng Tám bùng nổ, ông nhiệt thành đón nhận ngọn cờ Việt Minh, vận động gia đình, bạn bè ủng hộ tiền của, thóc gạo cho cách mạng và trực tiếp tham gia cướp chính quyền tại tỉnh lỵ Tây Ninh.
Nhờ uy tín đạo đức trong sáng, kiến thức pháp lý uyên bác và lòng yêu nước nồng nàn, tháng 1 năm 1946, ông được cử tri tỉnh Tây Ninh tín nhiệm bầu làm Đại biểu Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Ngọn cờ đầu của Ủy ban Kháng chiến Hành chính tỉnh Tây Ninh
Khi thực dân Pháp mở rộng đánh chiếm thị xã Tây Ninh, từ chối mọi lời dụ dỗ về quyền lực và bổng lộc của chính quyền thực dân, Dương Minh Châu cùng các đồng chí trong Tỉnh ủy quyết định rút vào rừng sâu lập căn cứ kháng chiến trường kỳ:
Ông được bầu giữ chức vụ Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính tỉnh Tây Ninh.
Trên cương vị người đứng đầu chính quyền tỉnh thời chiến, ông đã chỉ đạo xây dựng hệ thống căn cứ du kích trong các vùng rừng rậm Bến Cầu, Trảng Bàng, Châu Thành; tổ chức xưởng chế tạo vũ khí dã chiến, lập các đội tự vệ vũ trang cứu quốc.
Ông đặc biệt chú trọng công tác mặt trận và dân vận: trực tiếp đi vào từng xóm ấp, gặp gỡ đồng bào các giáo phái Cao Đài, tín đồ Phật giáo, đồng bào Khmer và người Kinh nghèo, giải thích rõ đường lối kháng chiến kiến quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, xây dựng khối đoàn kết vững chắc "kháng chiến toàn dân, toàn diện".
Dưới sự lãnh đạo của ông, lực lượng kháng chiến Tây Ninh liên tục mở các trận đánh phục kích trên lộ 22, sông Vàm Cỏ Đông, bảo vệ hành lang liên lạc giữa Xứ ủy Nam Bộ và các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long.
Trận huyết chiến căn cứ Đồng Rùm và khúc tráng ca sáng ngày 7 tháng 2 năm 1947
Cuối năm 1946 – đầu năm 1947, thực dân Pháp liên tiếp mở các chiến dịch càn quét quy mô lớn mang tính hủy diệt vào các mật khu căn cứ của ta tại miền Đông Nam Bộ hòng tiêu diệt cơ quan đầu não kháng chiến của tỉnh Tây Ninh:
Ngày 7 tháng 2 năm 1947, quân đội Pháp huy động một lực lượng lớn bộ binh tinh nhuệ lính lê dương có xe bọc thép, máy bay do thám và hỏa lực pháo binh hạng nặng yểm trợ mở cuộc tập kích bất ngờ bao vây khu căn cứ kháng chiến Đồng Rùm (xã Tân Lập, nay thuộc huyện Tân Châu, tỉnh Tây Ninh).
Trận chiến bùng nổ vô cùng ác liệt và không cân sức. Quân địch khép chặt nhiều vòng vây từ các bìa rừng, nã đạn pháo xối xả vào khu vực làm việc của Ủy ban Kháng chiến tỉnh.
Nhận thấy tính mệnh của tài liệu cơ mật và các đồng chí cán bộ, nhân viên cơ quan đang bị đe dọa, Chủ tịch Dương Minh Châu đã trực tiếp chỉ huy lực lượng bảo vệ bám chắc công sự, tổ chức đánh chặn địch để cơ quan rút lui an toàn.
Giữa bão lửa mù mịt, vị Chủ tịch tỉnh trực tiếp cầm súng chiến đấu như một người lính kiên cường nơi tiền duyên, đánh lui nhiều đợt xung phong của lính Pháp.
Trong cuộc chiến đấu không cân sức ấy, đồng chí Dương Minh Châu bị trúng đạn pháo của quân thù. Dù bị thương rất nặng, ông vẫn kiên quyết không rời trận địa, tiếp tục ra hiệu cho đồng đội đưa tài liệu vượt vòng vây cho đến khi trút hơi thở cuối cùng vào trưa ngày 7 tháng 2 năm 1947.
Ông anh dũng ngã xuống khi tuổi đời mới tròn 35 – cống hiến trọn vẹn tài năng, nhân cách và xương máu cho nền độc lập của non sông.
Tên tuổi tạc vào địa danh quê hương và mốc son phong tặng danh hiệu Anh hùng
Sự hy sinh oanh liệt của Chủ tịch Dương Minh Châu đã để lại niềm tiếc thương vô hạn trong lòng quân dân Tây Ninh và đồng bào cả nước. Tấm gương vị cử nhân Luật từ bỏ nhung lụa để ngã xuống nơi chiến hào rừng sâu đã trở thành biểu tượng rực rỡ của tầng lớp trí thức Việt Nam đi theo tiếng gọi của Đảng và Bác Hồ.
Để đời đời ghi nhớ công lao trời biển của người lãnh đạo kiệt xuất:
Ngay sau khi ông hy sinh, năm 1951, Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ đã quyết định thành lập một huyện mới lấy theo tên ông: huyện Dương Minh Châu (thuộc tỉnh Tây Ninh). Đây là huyện căn cứ cách mạng kiên cường, nơi có hồ nước nhân tạo Dầu Tiếng lớn bậc nhất Đông Nam Á.
Tên của ông cũng được trân trọng đặt cho nhiều trường học, công trình văn hóa và các tuyến đường lớn tại Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Tây Ninh và nhiều đô thị miền Nam.
Ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và tấm gương hy sinh anh dũng vô song trong những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, năm 1998, Liệt sĩ Dương Minh Châu đã vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Cuộc đời 35 mùa xuân của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Dương Minh Châu là một khúc tráng ca ngời sáng về lòng yêu nước nồng nàn, trí tuệ uyên bác và dũng khí hy sinh vì nghĩa lớn. Từ người trí thức tài hoa chốn đô thành đến ngọn cờ đầu kháng chiến ngã xuống nơi rừng thiêng Đồng Rùm, tên tuổi của Dương Minh Châu mãi mãi tạc vào non sông gấm vóc, là niềm kiêu hãnh bất diệt của Đảng bộ, quân và dân Tây Ninh anh hùng.
