NGƯỜI TRỞ VỀ TỪ GẠC MA, MANG THEO KÝ ỨC ĐỒNG ĐỘI

Có những người trở về sau chiến tranh nhưng trong tâm hồn vẫn mang theo những người đã nằm lại. Họ trở về với gia đình, với cuộc sống đời thường, nhưng ký ức về đồng đội không bao giờ rời xa. Nguyễn Văn Thống là một người như thế. Hơn ba mươi năm sau sự kiện Gạc Ma, ông vẫn nhắc lại những ngày tháng năm 1988 bằng một sự xúc động đặc biệt. Bởi đối với ông, Gạc Ma không chỉ là một trận chiến đã đi qua. Đó còn là nơi ông chứng kiến những người đồng đội của mình hy sinh giữa biển trời Trường Sa.

Năm 1988, Nguyễn Văn Thống là người lính công binh thuộc Trung đoàn Công binh Hải quân 83. Đầu tháng 3 năm ấy, ông cùng đồng đội nhận nhiệm vụ ra khu vực Gạc Ma để thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ đảo. Những người lính công binh mang theo vật tư, dụng cụ và ý chí của người lính đến một vùng biển xa xôi, nơi điều kiện sinh hoạt vô cùng thiếu thốn.

Đối với họ, xây dựng đảo cũng chính là một nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền. Những công trình được dựng lên giữa biển không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn thể hiện sự hiện diện của Việt Nam trên quần đảo Trường Sa.

Ngày 11/3/1988, Nguyễn Văn Thống cùng đồng đội lên tàu HQ-604 hướng về Gạc Ma. Sau hai ngày lênh đênh trên biển, chiều 13/3, tàu đến khu vực đảo. Những người lính bắt đầu thực hiện nhiệm vụ được giao. Trong ký ức của những người sống sót, những giờ phút trước trận chiến vẫn hiện lên rất rõ.

Cũng trong thời gian ấy, tình hình tại khu vực Gạc Ma trở nên căng thẳng. Tàu nước ngoài xuất hiện và có những hành động gây sức ép. Các chiến sĩ Việt Nam vẫn bám trụ vị trí, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền.

Rạng sáng 14/3/1988, tình hình nhanh chóng chuyển sang một diễn biến nghiêm trọng.

Những người lính Việt Nam trên Gạc Ma đứng bên lá cờ Tổ quốc. Họ tạo thành một vòng tròn để bảo vệ lá cờ. Trong tay họ không có những vũ khí mạnh để đối đầu với lực lượng bên ngoài. Những người lính công binh vốn được đưa ra đảo để xây dựng công trình, nhưng trong thời khắc ấy, họ phải đối diện với một cuộc chiến đấu thực sự.

Nguyễn Văn Thống và những người đồng đội của ông đã chứng kiến khoảnh khắc mà cuộc sống của tất cả bị chia cắt thành hai phần: trước và sau ngày 14 tháng 3.

Những loạt súng vang lên giữa biển.

Cuộc đối đầu diễn ra trong điều kiện không cân sức. Các chiến sĩ Việt Nam vẫn cố gắng giữ vị trí, bảo vệ lá cờ và bảo vệ đồng đội. Trần Văn Phương hy sinh. Nguyễn Văn Lanh bị thương. Trên tàu HQ-604, thuyền trưởng Vũ Phi Trừ cùng nhiều cán bộ, chiến sĩ tiếp tục chiến đấu khi con tàu bị tấn công. Cuối cùng, HQ-604 bị bắn chìm.

Nguyễn Văn Thống may mắn sống sót.

Nhưng sự sống sót ấy không đồng nghĩa với việc ông có thể quên những gì đã xảy ra.

Ngày hôm đó, 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân Việt Nam đã hy sinh. Trong số họ có những người từng cùng ông sinh hoạt, cùng làm nhiệm vụ, cùng lên tàu và cùng hướng về một mục tiêu: bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.

Sau trận chiến, những người còn sống trở về đất liền. Cuộc sống tiếp tục, nhưng ký ức Gạc Ma thì không thể khép lại.

Đối với Nguyễn Văn Thống, mỗi lần kể lại câu chuyện năm xưa là một lần những người đồng đội đã hy sinh trở về trong ký ức. Ông nhớ đến những người lính công binh, những người lính Hải quân đã cùng mình có mặt trên vùng biển ấy. Những người đã từng cười nói, từng làm việc, từng chia sẻ với nhau những ngày tháng gian khổ, rồi mãi mãi không trở về.

Có lẽ điều khiến những người sống sót day dứt nhất chính là câu hỏi: tại sao mình trở về còn đồng đội thì không?

Nhưng lịch sử không cho họ lựa chọn.

Trong một cuộc chiến đấu, có người nằm lại, có người sống sót. Người sống sót phải tiếp tục cuộc đời và mang theo ký ức về những người đã mất. Đó cũng là một trách nhiệm. Bởi nếu những người trở về không kể lại, những câu chuyện của những người đã hy sinh có thể dần chìm vào im lặng.

Vì vậy, nhiều năm sau Gạc Ma, Nguyễn Văn Thống cùng những cựu binh khác vẫn gặp nhau, vẫn kể lại những câu chuyện về đồng đội. Năm 2016, ông cùng Lê Hữu Thảo và Lê Văn Đông trở lại Hà Nội tham gia giao lưu về ký ức Gạc Ma. Những người lính năm xưa khi ấy đã có tuổi, nhưng ký ức về ngày 14/3/1988 vẫn còn nguyên vẹn.

Trong những câu chuyện ấy, điều được nhắc đến nhiều nhất không phải là bản thân mình, mà là những người đã hy sinh.

Đó chính là vẻ đẹp của tình đồng đội.

Người lính khi ở chiến trường thường sống vì nhau. Một người bị thương, người khác tìm cách cứu. Một người ngã xuống, những người còn lại tiếp tục nhiệm vụ. Và khi chiến tranh qua đi, tình đồng đội vẫn còn nguyên trong ký ức.

Nguyễn Văn Thống trở về từ Gạc Ma, nhưng trong ông vẫn có một phần cuộc đời nằm lại giữa biển khơi.

Mỗi năm tháng Ba về, những cựu binh Gạc Ma lại nhớ đến ngày ấy. Đó là ngày mà 64 người lính Việt Nam đã hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ chủ quyền. Những người sống sót như Nguyễn Văn Thống trở thành những nhân chứng của lịch sử, giúp thế hệ sau hiểu rằng phía sau những con số trong sách sử là những con người thật, những cuộc đời thật và những gia đình thật.

Ngày hôm nay, Trường Sa vẫn là một phần thiêng liêng của Tổ quốc. Biển vẫn rộng lớn, sóng vẫn nối tiếp nhau ngoài khơi. Nhưng trong lòng biển ấy có những người lính đã gửi lại tuổi trẻ.

Nguyễn Văn Thống may mắn được trở về với quê hương. Nhưng ông không trở về một mình. Trong ký ức ông luôn có những người đồng đội đã hy sinh.

Có lẽ đó là cách một người lính trả món nợ với lịch sử: sống tiếp, nhớ mãi và kể lại.

Để mỗi thế hệ sau biết rằng đã từng có những người lính trẻ đứng giữa biển khơi trong giờ phút hiểm nguy.

Để những cái tên của 64 người lính Gạc Ma không bị lãng quên.

Và để mỗi người hôm nay hiểu rằng hòa bình, bình yên và sự toàn vẹn của Tổ quốc luôn cần được trân trọng bằng lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh.

Nguyễn Văn Thống là một người trở về.

Nhưng câu chuyện ông mang về từ Gạc Ma không chỉ là câu chuyện của riêng mình.

Đó là câu chuyện của những người đã nằm lại.

Đó là câu chuyện về tình đồng đội.