NGƯỜI TRỞ VỀ TỪ HAI CHIẾN TRƯỜNG

         Tháng Bảy, trong không gian trang nghiêm của lễ tri ân các anh hùng liệt sĩ, tôi có dịp gặp cựu chiến binh Ngô Báu, người con của thôn Phú Ân Nam 2, huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa. Ở tuổi gần bảy mươi, mái tóc ông đã bạc, giọng nói chậm rãi nhưng dứt khoát. Mỗi khi nhắc đến những năm tháng chiến tranh, ánh mắt ông lại ánh lên niềm tự hào xen lẫn nỗi xúc động.

          Ông không nói nhiều về những tấm huân chương được trao tặng. Điều khiến ông nhớ nhất lại là những người đồng đội đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường và những tháng ngày tuổi trẻ sống giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết.

         Ông Ngô Báu sinh ngày 14 tháng 4 năm 1957. Khi mới mười lăm tuổi, trong những năm tháng cuộc kháng chiến chống Mỹ đang diễn ra ác liệt, ông đã tham gia hoạt động cách mạng tại địa phương. Tuổi đời còn rất trẻ, nhưng lòng yêu nước và ý chí đấu tranh đã thôi thúc ông góp sức mình cho quê hương.

         Năm 1973, ông bị địch bắt và đưa ra giam giữ tại Côn Đảo. Những năm tháng trong nhà tù khét tiếng ấy là thử thách khắc nghiệt đối với một thanh niên vừa bước vào tuổi mười sáu. Dù phải chịu nhiều gian khổ, ông và những người cùng cảnh ngộ vẫn giữ vững niềm tin vào ngày đất nước thống nhất.

         Mùa xuân năm 1975, đất nước hoàn toàn giải phóng. Ông được trở về và tiếp tục công tác tại Nha Trang. Những tưởng chiến tranh đã khép lại, nhưng Tổ quốc lại một lần nữa cần đến những người lính. Năm 1978, ông tiếp tục lên đường làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia.

         Ngày chia tay quê hương lần thứ hai, ông gặp lại người đồng hương Nguyễn Thọ. Hai người con của Diên Khánh cùng khoác trên vai ba lô người lính, cùng phục vụ trong Trung đoàn 812. Xa quê hương hàng nghìn cây số, sự hiện diện của người đồng hương trở thành niềm động viên lớn lao. Bên cạnh đó còn có những đồng đội thân thiết đến từ Quảng Nam như Lê Đức Hạ, Nguyễn Bình, Nguyễn Văn Chinh... Những con người đến từ nhiều vùng quê khác nhau đã trở thành anh em, cùng chia ngọt sẻ bùi trong những năm tháng chiến đấu.

         Chiến trường Campuchia không chỉ khốc liệt bởi tiếng súng mà còn bởi thiên nhiên khắc nghiệt và những hiểm nguy luôn rình rập. Có những ngày đơn vị phải hành quân liên tục giữa rừng sâu, nơi đường mòn chằng chịt và dấu vết quân địch vẫn còn hiện hữu. Trong một lần làm nhiệm vụ đưa các thủ lĩnh cách mạng lên các chốt giáp biên giới Thái Lan. Đó là công việc đòi hỏi sự bí mật, chính xác và tinh thần cảnh giác rất cao.

         Một buổi trưa, sau nhiều giờ hành quân, một số chiến sĩ được phân công đi lấy nước. Không ai ngờ rằng, đó lại là khoảnh khắc đau thương nhất. Trên đường đi, toán lính bất ngờ rơi vào ổ phục kích. Tiếng nổ của mìn xé toạc sự yên tĩnh của núi rừng. Đất đá tung mù mịt. Đồng đội lập tức triển khai đội hình chiến đấu và đưa người bị thương ra khỏi khu vực nguy hiểm.

                 Nhưng tất cả đã quá muộn.

                 Một đồng chí đã anh dũng hy sinh.

Ông Báu lặng người khi nhớ lại giây phút ấy.

         Ông bảo rằng chiến tranh không chỉ cướp đi sinh mạng của người lính trên những trận đánh lớn. Có khi chỉ một chuyến đi lấy nước, một bước chân lạc hướng hay một quả mìn còn sót lại cũng đủ để chia cắt những người đồng đội mãi mãi. Đó là mất mát mà suốt cuộc đời người lính không thể nào quên. Nhưng điều ám ảnh ông hơn cả lại không phải tiếng súng hay những cuộc phục kích mà là hình ảnh người bạn tên Sơn.

         Hai người từng ngủ chung một chiếc giường dã chiến, cùng chia nhau từng ngụm nước, từng bữa cơm ít ỏi giữa rừng. Sơn là người vui tính, thường kể chuyện quê nhà để cả đơn vị vơi đi nỗi nhớ. Rồi một ngày, Sơn lên cơn sốt rét. Ban đầu chỉ là những cơn rét run. Sau đó là sốt cao kéo dài. Giữa điều kiện thiếu thốn thuốc men, đồng đội thay nhau chăm sóc, tìm mọi cách hạ sốt cho anh. Nhưng căn bệnh sốt rét rừng quá dữ dội. Sơn không qua khỏi. Đêm ấy, cả đơn vị gần như thức trắng. Chiếc giường dã chiến vẫn còn đó, nhưng người bạn từng nằm cạnh đã không bao giờ trở lại.

Ông Báu nghẹn ngào:

- Chiến tranh qua lâu rồi, nhưng mỗi lần nhớ đến Sơn, tôi vẫn có cảm giác như mới hôm qua.

        Trong chiến tranh, người lính không chỉ đối mặt với bom đạn mà còn phải chống chọi với bệnh tật, đói khát và sự khắc nghiệt của thiên nhiên. Có những người không ngã xuống trước họng súng quân thù mà ra đi vì những cơn sốt rét giữa rừng sâu. Ba năm làm nhiệm vụ quốc tế là ba năm chất chứa biết bao gian lao.

        Đến năm 1981, ông Ngô Báu hoàn thành nhiệm vụ, xuất ngũ và trở về tiếp tục công tác tại Nha Trang. Cuộc sống trở lại bình yên, nhưng ký ức chiến tranh chưa bao giờ rời khỏi ông.

         Trong ngôi nhà nhỏ hôm nay, tấm Kỷ niệm chương Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù, đầy và Huy chương Kháng chiến hạng Nhì được gìn giữ cẩn thận. Với ông, đó không chỉ là sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước đối với những năm tháng cống hiến, mà còn là lời nhắc nhở về những đồng đội đã không thể trở về để tự tay nhận lấy phần thưởng xứng đáng của mình.

         Mỗi lần gặp lại đồng đội cũ, câu chuyện không xoay quanh những chiến công hay thành tích, mà thường bắt đầu bằng câu hỏi giản dị:

- Dạo này còn khỏe không?

Rồi họ cùng nhắc tên những người đã khuất.

Nhắc về Sơn.

Nhắc về người đồng chí hy sinh trên đường đi lấy nước.

Nhắc về Nguyễn Thọ và những người bạn đã cùng nhau đi qua những năm tháng khói lửa.

        Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng tình đồng đội vẫn còn nguyên vẹn như ngày nào. Chính tình cảm thiêng liêng ấy đã giúp những người lính vượt qua gian khổ, hoàn thành nhiệm vụ và trở về với quê hương.

        Ông Ngô Báu luôn nói với con cháu rằng: "Điều quý giá nhất sau chiến tranh không phải là những tấm huân chương, mà là được sống trong hòa bình và được nhớ về những người đã hy sinh để gìn giữ hòa bình ấy."

        Câu nói mộc mạc ấy đã khép lại câu chuyện của người lính từng đi qua hai cuộc chiến. Một cuộc chiến giành độc lập dân tộc và một cuộc chiến làm nhiệm vụ quốc tế cao cả. Dẫu thời gian có trôi qua, ký ức về những năm tháng "hoa lửa" vẫn luôn là ngọn lửa âm ỉ trong trái tim người cựu chiến binh – ngọn lửa của lòng yêu nước, của tình đồng đội và của niềm tin son sắt vào giá trị của hòa bình.

* Ý nghĩa đối với thế hệ trẻ hôm nay

        Câu chuyện của cựu chiến binh Ngô Báu giúp thế hệ trẻ hiểu rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao gian khổ, hy sinh của những người đi trước. Đó không chỉ là những trận chiến ác liệt mà còn là những mất mát lặng thầm: người đồng đội hy sinh trên đường làm nhiệm vụ, người bạn cùng giường ra đi vì cơn sốt rét giữa rừng sâu. Những ký ức ấy nhắc nhở mỗi người trẻ phải biết trân trọng cuộc sống hòa bình, ghi nhớ công lao của các thế hệ cha anh và nuôi dưỡng lòng yêu nước bằng những hành động thiết thực. Học tập tốt, sống có trách nhiệm, đoàn kết, sẵn sàng cống hiến cho cộng đồng và xây dựng quê hương chính là cách tiếp nối truyền thống vẻ vang của dân tộc. Khi biết gìn giữ những giá trị ấy, ngọn lửa yêu nước sẽ luôn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, để những hy sinh của cha anh mãi mãi không bao giờ bị lãng quên.