NGƯỜI TRUYỀN LỬA TUỔI MƯỜI SÁU

Vào những năm mươi của thế kỷ trước, khi nhắc về "thời hoa lửa", người ta thường nhớ đến những giảng đường sơ tán, những túi cơm nắm vượt Trường Sơn. Nhưng ngược dòng thời gian về những năm 1929 - 1931, có một thời hoa lửa khác—thời kỳ lửa cách mạng mới nhen nhóm trong lòng đô thị thực dân, nơi mà mỗi bước đi của người chiến sĩ đều đối mặt với họng súng và máy chém. Lý Tự Trọng (tên thật là Lê Hữu Trọng) chính là một đốm lửa rực rỡ như thế.

Mới 15, 16 tuổi, mang mật danh "Trọng", chàng thiếu niên nhỏ nhắn, lanh lợi ấy đã là một mắt xích liên lạc trọng yếu của Trung ương Đảng tại Sài Gòn - Chợ Lớn. Hằng ngày, trong bộ quần áo lao động bạc màu, Trọng hòa vào dòng người phu phen, len lỏi khắp các bến tàu, ngõ hẻm để chuyển tài liệu, thư từ bí mật. Sự thông minh, gan dạ và bản lĩnh được tôi luyện từ nhỏ giúp anh nhiều lần qua mặt những đôi mắt cú vọ của mật thám Pháp.

Ngày 8 tháng 2 năm 1931, tại sân bóng Larbaudière (Sài Gòn), một buổi mít tinh chớp nhoáng của công nhân và thanh niên diễn ra. Khi đại biểu cách mạng đang diễn thuyết kêu gọi quần chúng đứng lên, tên mật thám khét tiếng Le Grand thình lình ập tới, định bắt giữ người diễn thuyết.

Trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc, không một chút do dự để bảo vệ đồng chí và cuộc mít tinh, Lý Tự Trọng đã rút súng sục sạo, bắn chết tên mật thám hung hãn. Tiếng súng vang lên làm náo loạn cả sân bóng, giúp đồng đội kịp thời rút lui vào dòng người. Bản thân anh bị thực dân Pháp bao vây và bắt giữ sau một cuộc rượt đuổi khốc liệt.

Những ngày tháng sau đó trong bốt Catina và nhà tù Khám Lớn là một chuỗi địa ngục trần gian. Kẻ thù dùng đủ mọi cực hình tra tấn dã man: đóng đinh vào móng tay, chích điện, đánh đập đến chết đi sống lại. Chúng muốn bẻ gãy ý chí của người thiếu niên 17 tuổi để tìm ra đầu mối của tổ chức. Nhưng câu trả lời duy nhất chúng nhận được chỉ là cái nhìn trừng trừng đầy căm giận và sự im lặng thép.

"Tôi hành động không phải là vô ý thức. Tôi hiểu việc tôi làm. Tôi làm vì mục đích cách mạng." — Lý Tự Trọng đanh thép trả lời trước tòa án thực dân.

Khi luật sư bào chữa thân Pháp cố tình vớt vát rằng anh còn nhỏ tuổi, hành động bồng bột, chưa ý thức được việc làm, Lý Tự Trọng đã đứng phắt dậy, dõng dạc ngắt lời. Giọng nói của anh vang vọng khắp phòng xử án, làm run sợ những bộ óc thực dân:

"Tôi chưa đến tuổi trưởng thành thật, nhưng tôi có đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, chứ không thể có con đường nào khác!"

Bất lực trước ý chí sắt đá ấy, thực dân Pháp đã hèn hạ kết án tử hình anh.

Rạng sáng ngày 21 tháng 11 năm 1931, khi trời Sài Gòn còn đẫm sương đêm, chúng áp giải anh ra pháp trường Khám Lớn. Trên máy chém, người anh hùng 17 tuổi không một chút run sợ. Anh không để kẻ thù bịt mắt. Nhìn thẳng vào vầng đông đang hửng sáng, Lý Tự Trọng cất cao tiếng hát bài Quốc tế ca. Giọng hát hào hùng, trẻ trung của anh xuyên qua màn đêm, lay động cả những bức tường giam tăm tối, truyền lửa cho hàng trăm tù nhân chính trị đang nín thở dõi theo.

Lưỡi dao máy chém hạ xuống, nhưng ngọn lửa từ lời tuyên ngôn và bài ca của anh thì không bao giờ tắt. Người thiếu niên ấy đã ngã xuống ở tuổi mười bảy, cái tuổi đẹp nhất của đời người, biến thanh xuân của mình thành một đóa hoa lửa rực rỡ, mở đường và soi sáng cho biết bao thế hệ thanh niên Việt Nam đứng lên giành lại độc lập cho Tổ quốc.