Người tù biến nhà lao thành lớp học

Năm 1930, thực dân Pháp bắt giữ nhiều người tham gia phong trào cách mạng. Trong số những người bị bắt có Phạm Văn Đồng, một thanh niên khi ấy mới ngoài hai mươi tuổi.

Ông bị bắt tại Sài Gòn năm 1929 và bị kết án tù. Sau đó, Phạm Văn Đồng bị đưa ra Côn Đảo.

Nhà tù Côn Đảo khi ấy là nơi giam giữ những người bị xem là nguy hiểm đối với chính quyền thuộc địa. Điều kiện sống vô cùng khắc nghiệt: tù nhân phải lao động nặng, ăn uống thiếu thốn và thường xuyên bị đánh đập.

Nhưng những người tù chính trị không để thời gian trong tù trôi qua vô ích. Họ tổ chức học tập bí mật, truyền đạt cho nhau kiến thức về lịch sử, chính trị, văn hóa và ngoại ngữ.

Phạm Văn Đồng cũng tham gia những hoạt động ấy. Những người biết nhiều hơn dạy người chưa biết; người biết ngoại ngữ giúp người khác học ngoại ngữ. Nhà tù vì thế trở thành một lớp học đặc biệt.

Sau khi được trả tự do năm 1936, Phạm Văn Đồng tiếp tục hoạt động cách mạng. Ông trở thành một trong những nhà lãnh đạo chủ chốt của Việt Nam, từng giữ chức Thủ tướng Chính phủ trong nhiều năm.

Điều đáng nhớ là từ những năm tháng bị giam cầm, những người như Phạm Văn Đồng đã hiểu rằng nhà tù có thể lấy đi tự do của một con người, nhưng không nhất thiết lấy được tri thức và ý chí của họ.

Và chính những bài học được truyền lại trong bóng tối nhà lao ấy sau này đã theo họ suốt cuộc đời.