Người vô hiệu hóa “cây nhiệt đới” của Mỹ trên đường Trường Sơn
Đầu năm 1970, tiểu đội trưởng Nguyễn Bá Tòng thuộc Đại đội 6, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 98 ở cụm trọng điểm ATP đã tìm ra cách vô hiệu hóa thiết bị trinh sát “cây nhiệt đới” – rồi còn biến nó thành cách lấy đá dăm làm đường.
Mới tiếp xúc, nhiều người sẽ không nghĩ Thiếu tướng Nguyễn Bá Tòng là anh hùng trên tuyến lửa Trường Sơn, từng là tiểu đội trưởng phá bom nổi tiếng ở trọng điểm ATP, bởi ông vô cùng bình dị. Ông nhập ngũ năm 1965; đến năm 1987, khi là Trung tá, Trưởng ban Chính trị Bộ Tham mưu Binh đoàn 12, giờ hoạt động thể thao ông thường đi trồng rau với cánh thanh niên trong cơ quan và kể cho họ nghe rất nhiều chuyện ở chiến trường.
Câu chuyện được anh em thích nhất là việc ông vô hiệu hóa “cây nhiệt đới” mà máy bay Mỹ thả xuống đường Trường Sơn vào đầu năm 1970. Lúc đó ông là tiểu đội trưởng thuộc Đại đội 6, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 98, làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông, mở đường tránh, phá bom, lấp hố bom, cứu chữa thương binh, hướng dẫn các đoàn xe đêm đêm đưa hàng vào chiến trường trên cụm trọng điểm ATP.
Theo ông mô tả, “cây nhiệt đới” trông giống một cây rừng khô được thả xuống. Đó là một trong những phát minh được giải thưởng lớn của quân đội Mỹ thời đó, nhằm phát hiện chấn động mặt đất: với người, cự ly phát hiện từ 25 đến 35 mét; với ô tô từ 200 đến 300 mét; pin cung cấp năng lượng kéo dài từ 2 đến 3 tháng. Bên trong cây chứa ba tầng linh kiện điện tử được bao bọc bằng lớp nhựa dày rất cứng, một khối pin lớn và một micro nối với ăng-ten gồm bốn râu – một râu thẳng lên trời, ba râu xòe ba góc để thu phát chấn động từ mặt đất.
Lúc “cây nhiệt đới” mới xuất hiện, nhiều đoàn xe bị bắn phá, nhiều cán bộ, chiến sĩ bị thương vong vì “tên chỉ điểm” này. Nhưng sau khi nắm được nguyên lý hoạt động, đơn vị của ông đề xuất với cấp trên vô hiệu hóa chúng bằng cách buộc chặt các cần ăng-ten lại với nhau và bịt các đầu thu bằng vải để chúng không còn khả năng thu tiếng động.
Thời đó, đơn vị làm nhiệm vụ mở đường rất cần đá dăm mà không dám dùng bộc phá vì sợ lộ bí mật. Chỉ huy đơn vị lại đề xuất gom các “cây nhiệt đới”, dùng vải buộc các cần ăng-ten để vô hiệu hóa, rồi mang đến đặt ở những nơi cần mở đường hoặc những nơi núi đá. Sau đó mở vỏ bọc ăng-ten, dùng máy nổ hoặc đài bán dẫn – có khi chỉ là một con chuột buộc vào – để gây tiếng động. Chỉ vài giờ sau, máy bay Mỹ lao đến trút bom, và bộ đội ta tha hồ thu hồi đá dăm để làm đường. Cũng có khi họ dụ máy bay đến ném bom ở sông suối, sau đó vớt cá để cải thiện bữa ăn.
Nguồn: Báo Quân đội nhân dân.
