NGƯỜI XẠ THỦ TÊN LỬA VÁCH VAI A-72 QUẢ CẢM TRÊN CHIẾN TRƯỜNG NAM BỘ VÀ NHỮNG PHÁT BẮN "BẺ GÃY CÁNH BAY" QUÂN THÙ
Trong những năm tháng ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, sự xuất hiện của tên lửa phòng không tầm thấp vác vai A-72 (Strela-2) trên các chiến trường miền Nam đã trở thành "nỗi khiếp đảm" đối với không quân Mỹ và quân đội Sài Gòn. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Toản (sinh năm 1951) – người con kiên cường của quê hương Đất Tổ Phú Thọ, nguyên xạ thủ tên lửa A-72 thuộc Đại đội 3, Tiểu đoàn 172 (Đoàn Tên lửa phòng không cơ động vác vai A-72) – là một trong những tay súng thiện nghệ, mưu trí và quả cảm xuất sắc nhất. Với bản lĩnh thép, kỹ thuật ngắm bắn chuẩn xác và tinh thần độc lập tác chiến linh hoạt giữa rừng sâu đầm lầy, ông đã trực tiếp bắn rơi nhiều máy bay các loại của địch, bẻ gãy chiến thuật "trực thăng vận" và yểm trợ đắc lực cho các mũi tiến công của bộ đội chủ lực trên chiến trường miền Đông và Tây Nam Bộ.
Giai đoạn 1972 – 1975, không quân địch triệt để khai thác ưu thế làm chủ bầu trời để yểm trợ tối đa cho các căn cứ hỏa lực và các cuộc hành quân càn quét:
Các loại máy bay trinh sát (L-19, OV-10), trực thăng vũ trang (UH-1, Cobra) và cường kích bổ nhào ném bom liên tục quần đảo ở tầm thấp, gây khó khăn rất lớn cho việc cơ động đội hình bộ binh và bảo vệ trận địa.
Khí tài tên lửa vác vai A-72 là loại vũ khí phòng không hiện đại lúc bấy giờ, sử dụng đầu dò tầm nhiệt tự dẫn quang học. Khí tài đòi hỏi xạ thủ phải mang vác nặng, luồn sâu bám sát mục tiêu, giữ bình tĩnh tuyệt đối dưới làn đạn pháo địch để bắt bám nguồn nhiệt từ động cơ phản lực hoặc ống xả trực thăng địch trong thời gian ngắn ngủi vài giây trước khi phóng đạn.
Mỗi quả đạn là một tài sản chiến lược quý giá, đòi hỏi người xạ thủ phải tuân thủ nghiêm ngặt cự ly đón đánh, góc phóng và hướng đón gió để bảo đảm phát bắn đạt hiệu suất tiêu diệt cao nhất.
Chiến sĩ trẻ Nguyễn Văn Toản đã nhanh chóng làm chủ loại vũ khí tối tân ấy bằng tinh thần thép và ý chí quyết chiến quyết thắng.
Người thanh niên Đất Tổ tình nguyện xung trận
Nguyễn Văn Toản sinh năm 1951 tại tỉnh Phú Thọ – vùng đất cội nguồn văn hiến, quật cường và giàu truyền thống yêu nước:
Lớn lên trong thời kỳ đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc, chứng kiến tội ác của bom đạn giặc tàn phá quê hương, ông sớm hun đúc ý chí lên đường tòng quân đánh giặc cứu nước.
Đến tuổi trưởng thành, người thanh niên Phú Thọ tình nguyện gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam.
Nhờ tư chất thông minh, thị lực tuyệt hảo, thể lực dẻo dai và phản xạ nhanh nhạy, ông được cấp trên tuyển chọn vào lực lượng phòng không đặc biệt của Tiểu đoàn 172 – đơn vị trang bị tên lửa vác vai A-72 bí mật huấn luyện để chi viện cho các chiến trường trọng điểm miền Nam.
Trải qua những tháng ngày tôi luyện nghiêm ngặt, nắm vững nguyên lý quang học và cơ chế bám bắt mục tiêu nhiệt của tên lửa, ông cùng đồng đội vượt ngàn dặm Trường Sơn vào chiến trường B2 (miền Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long).
Những phát đạn xé trời thiêu cháy máy bay giặc
Trên các mặt trận ác liệt ở miền Đông Nam Bộ và vùng ven Sài Gòn từ năm 1972 đến mùa Xuân năm 1975:
Độc lập tác chiến, cơ động linh hoạt: Đồng chí Nguyễn Văn Toản thường cùng tổ trinh sát tên lửa luồn sâu vào sát các căn cứ đồn trú hoặc nằm dọc theo các trục đường bay tuần tiễu của máy bay đối phương. Trong điều kiện ngụy trang khắt khe giữa rừng le, bờ kênh, ông kiên trì phục kích hàng giờ đồng hồ dưới cái nắng gay gắt và bom pháo dội rát mặt.
Bắt bám mục tiêu chuẩn xác:
Khi các tốp trực thăng vũ trang của địch bay tầm thấp rà soát trận địa bộ binh ta, ông nhanh chóng vác ống phóng lên vai, mở nắp bảo vệ, khóa mục tiêu vào tâm kính ngắm quang học và lắng nghe tín hiệu âm thanh báo đầu dò bắt nhiệt thành công.
Trong khoảnh khắc ngắn ngủi vài giây, ông điểm hỏa chuẩn xác. Quả tên lửa phóng vút đi để lại dải khói trắng, lao thẳng vào luồng nhiệt đuôi máy bay địch khiến chiếc phi cơ phát nổ tan xác giữa không trung trước sự kinh hoàng của đối phương.
Chiến công xuất sắc: Bản thân ông đã nhiều lần trực tiếp phóng đạn bắn rơi tại chỗ nhiều máy bay các loại của địch (bao gồm cả máy bay trinh sát chỉ điểm và trực thăng vũ trang cơ động), bảo vệ an toàn cho sở chỉ huy chiến dịch, trận địa pháo binh và hành lang cơ động của các trung đoàn bộ binh thọc sâu.
Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử tháng 4 năm 1975, ông cùng các phân đội tên lửa A-72 liên tục bám sát mũi tiến công của các cánh quân tiến về Sài Gòn, khống chế hoàn toàn tầm thấp của không quân đối phương tại các cửa ngõ đô thành, góp phần vào thắng lợi trọn vẹn của ngày 30 tháng 4 năm 1975.
Phẩm chất người lính Cụ Hồ thời bình
Sau ngày giải phóng miền Nam, non sông thu về một mối:
Đồng chí Nguyễn Văn Toản tiếp tục phục vụ trong quân đội, tận tình truyền dạy kỹ thuật sử dụng và kinh nghiệm bắn tên lửa vác vai cho các thế hệ chiến sĩ trẻ của Quân chủng Phòng không – Không quân.
Hoàn thành nghĩa vụ với Tổ quốc, ông trở về với cuộc sống đời thường tại quê hương Phú Thọ, phát huy truyền thống bộ đội Cụ Hồ, tích cực tham gia các hoạt động xã hội, phong trào cựu chiến binh gương mẫu và xây dựng đời sống văn hóa ở địa phương.
Ông luôn giữ lối sống mộc mạc, khiêm nhường, thanh bạch, là tấm gương sáng về lòng dũng cảm và tinh thần vượt khó cho con cháu noi theo.
Mốc son phong tặng danh hiệu Anh hùng năm 2015
Chiến công của xạ thủ tên lửa vác vai Nguyễn Văn Toản cùng các chiến sĩ Tiểu đoàn 172 A-72 đã đi vào trang sử vẻ vang của Bộ đội Phòng không – Không quân như một biểu tượng của lòng dũng cảm, sự mưu trí và nghệ thuật làm chủ vũ khí công nghệ cao trong chiến tranh nhân dân.
Ghi nhận những thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, năm 2015, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã ký quyết định phong tặng đồng chí Nguyễn Văn Toản danh hiệu cao quý nhất: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ông cũng được trao tặng nhiều huân, huy chương cao quý của Đảng, Nhà nước và Quân đội:
Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba;
Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất;
Huy hiệu Dũng sĩ diệt máy bay Mỹ cùng nhiều bằng khen, kỷ niệm chương vẻ vang khác.
Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Toản là biểu tượng ngời sáng cho ý chí kiên gan và tài năng quân sự của người lính phòng không Việt Nam. Từ người thanh niên Đất Tổ mang trên vai cỗ tên lửa hiện đại vượt dải Trường Sơn đến những phát bắn chuẩn xác bẻ gãy cánh bay quân thù trên bầu trời miền Nam, tên tuổi và chiến công của ông mãi mãi tạc vào non sông gấm vóc, ngời sáng trang sử hào hùng của Quân chủng Phòng không – Không quân và Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng.
