Nguyễn An Khương: người thầy yêu nước đứng sau Chiêu Nam Lầu và phong trào Đông Du ở Nam Kỳ

Nguyễn An Khương, còn gọi Nguyễn An Khang, sinh năm 1860 tại thôn Phước Quảng, vùng Cần Giuộc, nay thuộc tỉnh Long An. Xuất thân trong gia đình nặng gia giáo và có truyền thống yêu nước, từ nhỏ ông đã tinh thông Hán học, chữ Quốc ngữ và nghề thuốc. Ông từng mở trường dạy học cho trẻ em tại Tân An.

Bước sang đầu thế kỷ XX, ông cộng tác làm trợ bút cho các tờ báo Nông Cổ Mín Đàm và Lục Tỉnh Tân Văn, đồng thời dịch nhiều tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc như Tam Quốc diễn nghĩa và Thủy Hử. Qua những bài viết, ông kêu gọi mở mang buôn bán, bỏ các phong tục lạc hậu và sống đoàn kết, tương trợ lẫn nhau.

Năm 1908, hưởng ứng phong trào Duy Tân, ông cùng bạn bè lập khách sạn Chiêu Nam Lầu ở Chợ Cũ Sài Gòn. Nơi đây vừa là nguồn tài chính cho phong trào, vừa là chỗ hội họp kín và là điểm trung chuyển đưa các thanh niên ra nước ngoài học tập. Khi Phan Bội Châu bí mật vào Sài Gòn, ông đã sắp xếp để cụ gặp gỡ những điền chủ yêu nước.

Trong việc giáo dục con, ông vừa cho Nguyễn An Ninh học trường Pháp, vừa dạy thêm chữ Nho và truyền cho con lòng yêu nước, thương dân. Trước khi con sang Pháp, ông đã bắt con thề giữ vững khí tiết, không vì vinh hoa mà phản bội quê hương và nòi giống.

Sau khi phong trào Đông Du thất bại, chính quyền thực dân buộc đóng cửa Chiêu Nam Lầu và các hoạt động của gia đình ông bị theo dõi, hạn chế. Ông về sống tại Hóc Môn trong những năm cuối đời, dù sức khỏe suy giảm vì tai biến mạch máu não, và vẫn tiếp tục dịch sách.

Ông mất ngày 2 tháng 2 năm 1931, thọ 71 tuổi. Hôm nay, tên ông được đặt cho một trường học ở Hóc Môn và một đường phố ở Quận 5, TP. Hồ Chí Minh. Tấm gương của ông nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay rằng lòng yêu nước có thể được vun đắp bằng tri thức, sự kiên định và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì cộng đồng.

Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Nguyễn An Khương" (https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_An_Kh%C6%B0%C6%A1ng), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.