Nguyễn Bá Chưng – Người Cảnh sát giao thông anh dũng trên tuyến lửa Quảng Bình
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Quảng Bình là “tuyến lửa”, nơi kẻ thù đánh phá ác liệt, là hậu phương trực tiếp hỗ trợ tiền tuyến miền Nam. Chính vì vậy, tuyến đường, các phà và ngã ba giao thông trên địa bàn tỉnh luôn là mục tiêu tấn công của máy bay Mỹ. “Xe chưa qua, nhà không tiếc, đường chưa thông không tiếc máu, tiếc xương” – khẩu hiệu này đã trở thành hành động sống còn của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân Quảng Bình. Trong bối cảnh đó, lực lượng Cảnh sát giao thông thuộc Công an tỉnh là một trong những lực lượng chịu hy sinh nhiều nhất, bảo vệ an toàn tuyến giao thông huyết mạch, đảm bảo việc vận chuyển người dân, hàng hóa, vũ khí và thiết bị chiến đấu.
Người chiến sĩ Cảnh sát giao thông kiên cường trong câu chuyện này là Trung sĩ Nguyễn Bá Chưng, quê ở Thanh Trường, Thanh Chương, Nghệ An. Anh được giao làm tổ trưởng tổ Cảnh sát giao thông gồm 5 đồng chí, đảm nhiệm nhiệm vụ cực kỳ quan trọng tại ngã ba đường Ba Trại – Thọ Lộc, xã Vạn Trạch, huyện Bố Trạch. Đây là một điểm nút chiến lược, nối các tuyến đường quan trọng, gần các phà sông Gianh, và là nơi máy bay địch thường xuyên thả bom pháo sáng để cắt đứt giao thông, cản trở hậu cần chiến đấu của miền Bắc.
Đêm 30 Tết Mậu Thân năm 1968, mưa xuân nặng hạt, đoàn xe chở 7 xe với 141 cháu học sinh K8 – K9 từ Vĩnh Linh sơ tán ra miền Bắc vượt qua tuyến đường này. Trước tình huống nguy hiểm, Nguyễn Bá Chưng cùng đồng đội và bà con thôn Thọ Lộc không quản hy sinh, kịp thời bồng bế, cõng các cháu xuống các giao thông hào và hầm trú ẩn khi máy bay Mỹ ném bom dữ dội. Mặc dù bom đạn nổ vang, một chiếc xe bốc cháy, anh vẫn lao ra cứu chữa, hướng dẫn xe đi an toàn.
Trong khoảnh khắc ấy, một loạt bom tiếp tục rơi bên cạnh anh, Nguyễn Bá Chưng bị trọng thương và hy sinh ngay tại chỗ. Sự hy sinh của anh đã bảo vệ tính mạng cho 141 học sinh và đảm bảo cho đoàn xe vượt tuyến an toàn. Sự dũng cảm, tận tâm của anh đã được đồng đội và nhân dân địa phương khắc ghi mãi. Câu thơ mộc mạc mà bà con truyền tụng:
“Thọ Lộc – Ba Trại địa danh
Đi vào lịch sử tên anh sáng ngời”
đã trở thành lời tri ân sâu sắc, nhắc nhớ thế hệ sau về sự hy sinh vì Tổ quốc của anh.
Sau khi chiến tranh kết thúc, thực hiện nguyện vọng gia đình, năm 1976, Công an Quảng Bình cùng gia đình làm các thủ tục đưa anh về quê hương tại nghĩa trang liệt sĩ xã Thanh Trường, huyện Thanh Chương, Nghệ An. Sự hy sinh của anh Nguyễn Bá Chưng đã trở thành biểu tượng cho tinh thần “vì nước quên thân, vì dân phục vụ” của lực lượng Cảnh sát giao thông trong kháng chiến, góp phần bảo vệ hậu phương miền Bắc và phục vụ trực tiếp tiền tuyến miền Nam.
Ngày nay, khi đi qua ngã ba Ba Trại – Thọ Lộc, dù con đường đã rộng rãi, rừng thông xanh tươi đã phủ kín nơi bom đạn từng tàn phá, người dân vẫn nhắc về tên anh, về lòng dũng cảm và tinh thần hy sinh của người chiến sĩ CAND trẻ tuổi. Câu chuyện về Nguyễn Bá Chưng không chỉ là ký ức lịch sử mà còn là bài học sống động về tinh thần yêu nước, về sự hy sinh cao cả cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân mà Quốc hội và Chính phủ Việt Nam phong tặng ngày 31/12/1973 là sự ghi nhận xứng đáng với những đóng góp đặc biệt xuất sắc của anh. Tên tuổi của anh mãi được khắc sâu trong lòng dân, trở thành biểu tượng cho thế hệ trẻ về tinh thần dũng cảm, trách nhiệm và lòng trung thành với Tổ quốc.
