Nguyễn Bá Lai – Người đại đội trưởng gan dạ của quê hương Phong Điền

Nguyễn Bá Lai sinh năm 1943 tại xã Phong Xuân, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế, trong một gia đình nông dân giàu truyền thống cách mạng. Sớm giác ngộ lý tưởng, năm 1960, khi mới 17 tuổi, đồng chí đã tham gia hoạt động cách mạng, bắt đầu từ nhiệm vụ liên lạc, rồi trở thành đội viên du kích xã. Qua quá trình chiến đấu và rèn luyện, Nguyễn Bá Lai lần lượt đảm nhiệm các cương vị tiểu đội trưởng, trung đội trưởng và đại đội trưởng bộ đội địa phương huyện Phong Điền, luôn thể hiện phẩm chất năng nổ, mưu trí, dũng cảm và tinh thần quyết chiến, quyết thắng.

Trong chiến đấu, đồng chí đặc biệt chú trọng học tập, làm chủ vũ khí, sử dụng thành thạo súng AK và B40, chủ động tìm địch mà đánh. Suốt quá trình chiến đấu, Nguyễn Bá Lai đã chỉ huy đơn vị lập nhiều chiến công xuất sắc: tiêu diệt 97 tên địch, bắn rơi 4 máy bay, thu 153 khẩu súng các loại, phá 12 ấp chiến lược, làm tan rã 12 đội thanh niên chiến đấu của đối phương.

Trận đánh năm 1962 tại xã Phong Sơn là một dấu ấn tiêu biểu cho tinh thần chiến đấu kiên cường của đồng chí. Chỉ với một tiểu đội du kích gồm 4 người, Nguyễn Bá Lai đã dũng cảm đối đầu với một trung đội địch. Khi ba đồng đội lần lượt hy sinh, một mình đồng chí vẫn kiên cường chiến đấu, sử dụng linh hoạt hai loại súng, làm chủ trận địa, tiêu diệt 41 tên địch và thu toàn bộ vũ khí.

Năm 1963, đồng chí chỉ huy tổ du kích phục kích đại đội bảo an địch tại Cổ Bi, diệt 32 tên, thu 21 khẩu súng, buộc số còn lại tháo chạy. Năm 1964, tại Cầu Cháy, đồng chí tiếp tục chỉ huy trung đội du kích diệt gọn một trung đội ngụy, thu 29 khẩu súng. Đến năm 1967, trên cương vị chỉ huy trung đội bộ đội huyện, Nguyễn Bá Lai tấn công đại đội địch đóng ở Ba Áng, Cổ Bi, tiêu diệt hoàn toàn lực lượng này và thu toàn bộ vũ khí. Cuối năm 1968, chỉ với tổ 3 người, đồng chí đánh một đại đội địch ở thôn Tứ Chánh, diệt 57 tên, khiến địch hoang mang, tháo chạy.

Ngày 26 tháng 3 năm 1970, trong trận chiến ác liệt tại xã Phong An, sau khi chỉ huy tổ 3 người tiêu diệt gọn trung đội thám báo địch, đồng chí tiếp tục xung phong đánh vào một đại đội Mỹ - ngụy và anh dũng hy sinh.

Không chỉ dũng cảm trong chiến đấu, Nguyễn Bá Lai còn sống giản dị, khiêm tốn, luôn nhận phần khó về mình, nhường thuận lợi cho đồng đội, được nhân dân và đơn vị hết lòng yêu mến. Tấm gương chiến đấu và hy sinh của đồng chí đã trở thành nguồn động viên to lớn cho quân dân Phong Điền trong kháng chiến.

Ngày 20 tháng 12 năm 1994, đồng chí Nguyễn Bá Lai được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.