Nguyễn Bá Ngọc
Một trong những tấm gương Anh hùng Liệt sĩ tiêu biểu nhất của quê hương Thanh Hóa trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước là Anh hùng Liệt sĩ Nguyễn Bá Ngọc (1952–1965). Câu chuyện xả thân cứu các em nhỏ của người học sinh lớp 4 năm ấy đã trở thành một biểu tượng bất tử về lòng dũng cảm, tình yêu thương và tinh thần kiên cường của thế hệ trẻ Việt Nam. [1]
Cuộc đời và sự hy sinh cao cả của anh được ghi lại như sau:
1. Tuổi thơ bên dòng sông Yên
Nguyễn Bá Ngọc sinh năm 1952 tại xã Quảng Trung, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa. [1]
Anh sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo giàu truyền thống yêu nước.
Đến năm 1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn khốc liệt, đế quốc Mỹ điên cuồng mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc. Thanh Hóa — trong đó có tọa độ cầu Ghép gần quê anh — trở thành một trong những mục tiêu oanh tạc ác liệt nhất của máy bay Mỹ. [1, 2]
Lúc bấy giờ, Nguyễn Bá Ngọc đang là học sinh lớp 4B trường Phổ thông cơ sở xã Quảng Trung. Anh luôn là một học sinh chăm ngoan, học giỏi, năng nổ trong các phong trào Đội và rất hay giúp đỡ bạn bè. [1]
2. Sự hy sinh bi tráng tuổi 13
Vào ngày 4 tháng 4 năm 1965, máy bay Mỹ bất ngờ ập đến ném bom và bắn phá dữ dội xuống xóm làng nơi Ngọc sinh sống. Lúc này, người lớn đều đã ra đồng sản xuất hoặc tham gia trực chiến dập lửa, chỉ có trẻ em ở nhà.
Nghe tiếng bom nổ vang trời, Nguyễn Bá Ngọc nhanh chóng chạy xuống hầm trú ẩn của gia đình an toàn.
Tuy nhiên, từ dưới hầm, anh nghe thấy tiếng khóc thét xé lòng của các em nhỏ bên nhà hàng xóm (nhà khói lửa mịt mù do trúng bom, bố mẹ các em chưa kịp về).
Không một chút do dự, Ngọc bò lên khỏi hầm an toàn của mình, lao qua làn mưa bom bão đạn để sang nhà bạn. Anh kịp thời bế được em Khương (khi đó mới vài tháng tuổi) xuống hầm trú ẩn.
Ngay sau đó, Ngọc lại tiếp tục lao ra che chở, lấy thân mình che chắn cho hai em nhỏ khác là em Toanh và em Đơ để tránh các mảnh bom đang bay găm dày đặc.
Nhờ sự che chở của Ngọc, các em nhỏ hàng xóm đều được cứu sống. Nhưng đau đớn thay, một mảnh bom phạt ngang đã trúng vào lưng của Nguyễn Bá Ngọc khiến anh bị thương rất nặng. Ngọc gục xuống trên cửa hầm khi vẫn cố gắng bảo vệ các em.
Dù đã được các y bác sĩ và dân làng hết lòng cứu chữa, nhưng do vết thương quá hiểm nghèo và mất máu nhiều, Nguyễn Bá Ngọc đã anh dũng hy sinh vào rạng sáng ngày 5 tháng 4 năm 1965, khi vừa tròn 13 tuổi.
Vinh danh và tấm gương sáng cho thế hệ mai sau
Hành động dũng cảm vô song "quên mình cứu bạn" của cậu học trò xứ Thanh đã làm xúc động hàng triệu trái tim chiến sĩ và đồng bào cả nước lúc bấy giờ.
Trung ương Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam (nay là Đoàn TNCS Hồ Chí Minh) đã truy tặng Nguyễn Bá Ngọc Huy hiệu "Tuổi trẻ dũng cảm" và phát động phong trào "Học tập và làm theo gương anh hùng Nguyễn Bá Ngọc" trên toàn miền Bắc.
Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Bá Ngọc đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. [1]
