NGUYỄN BÁ NGỌC – TẤM LÒNG QUÊN MÌNH CHO TUỔI XUÂN TỔ QUỐC

LỜI NÓI ĐẦU

Lịch sử dân tộc Việt Nam là bản hùng ca bất tử được viết bằng máu, hoa và tuổi trẻ của biết bao thế hệ. Trong những năm tháng chiến tranh chống Mỹ cứu nước ác liệt, không chỉ có những người lính cầm súng ra mặt trận, mà ngay ở hậu phương, những thiếu niên nhi đồng mang khăn quàng đỏ cũng đã tạc nên những tượng đài dũng cảm phi thường.

Trong số những "bông hoa dọc chiến hào" ấy, Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Bá Ngọc là một biểu tượng sáng ngời về lòng nhân ái và đức hy sinh. Cuộc đời tuy khép lại ở tuổi 13, nhưng khoảnh khắc anh dùng thân mình che chắn mưa bom cho các em nhỏ đã trở thành huyền thoại, nguồn cảm hứng sống bất tận cho lớp lớp thế hệ thanh thiếu niên Việt Nam.

1. Mái trường làng và tuổi thơ gieo mầm nhân ái

Nguyễn Bá Ngọc sinh năm 1952 tại xã Quảng Trung, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa – vùng đất nghèo nhưng giàu truyền thống hiếu học và yêu nước. Sinh ra trong một gia đình nông dân giàu tình thương, từ nhỏ Ngọc đã nổi tiếng là cậu bé ngoan ngoãn, lễ phép và giàu lòng trắc ẩn.

Năm 1965, khi đang là học sinh lớp 4B trường cấp I Quảng Trung, Ngọc không chỉ chăm chỉ học tập mà còn là một Đội viên năng nổ, luôn chủ động giúp đỡ cha mẹ và nhường nhúm, chăm sóc các em nhỏ trong xóm làng. Chính sự yêu thương hồn nhiên ấy đã tôi luyện nên một trái tim quả cảm trước giờ thử thách.

Hình 1. Học bạ và giấy khen của Nguyễn Bá Ngọc được lưu trong phòng truyền thống của ngôi trường mang tên người anh hùng.
Nguồn: vhds.baothanhhoa.vn.

2. Khúc khải hoàn giữa trận địa bom thù

Đầu năm 1965, đế quốc Mỹ mở chiến dịch không kích dữ dội ra miền Bắc, và Thanh Hóa trở thành một trong những tọa độ lửa. Ngày 04 tháng 4 năm 1965, máy bay Mỹ gầm rú, trút mưa bom đạn xuống làng quê Quảng Trung.

Khi tiếng còi báo động vang lên, Ngọc đã chui xuống hầm trú ẩn của gia đình. Nhưng từ trong lòng đất, em nghe thấy tiếng khóc xé lòng từ nhà người hàng xóm – gia đình chú Khương. Lúc này, chú chị đi làm đồng xa, trong hầm chỉ có 4 đứa trẻ nhỏ đang gào khóc vì hoảng sợ.

Không một phút đắn đo, bất chấp đất đá chao đảo và mảnh bom văng tơi tả, Ngọc lao ra khỏi hầm an toàn, băng qua trận địa chạy sang nhà chú Khương. Bằng tất cả sức lực của cậu bé 13 tuổi, Ngọc lần lượt bế và dìu các em nhỏ Khương, Tằng, Mới xuống hầm. Đến lượt em Cảnh – đứa trẻ nhỏ nhất, đúng lúc một quả bom nổ tung gần đó, Ngọc đã lấy chính thân mình chồm lên che chắn cho em.

Các em nhỏ được bảo vệ an toàn, nhưng Ngọc bị một mảnh bom găm sâu vào lưng. Khi đồng bào đào hầm đưa Ngọc lên, dù rất đau đớn, câu đầu tiên cậu thiếu niên ấy thều thào hỏi vẫn là: "Các em cháu có làm sao không?". Do vết thương quá nặng, rạng sáng ngày 05 tháng 4 năm 1965, Nguyễn Bá Ngọc đã trút hơi thở cuối cùng, hiến dâng trọn vẹn tuổi xuân cho quê hương.

 3. Tượng đài tuổi trẻ và sự ghi nhận của Lịch sử

Sự hy sinh quên mình của Nguyễn Bá Ngọc đã làm chấn động và xúc động lòng người toàn quốc. Hình ảnh cậu học trò lớp 4B lấy thân che bom cho em nhỏ trở thành ngọn lửa bùng cháy, thôi thúc phong trào "Mỗi người làm việc bằng hai", "Vì miền Nam ruột thịt" của tuổi trẻ miền Bắc.

Để ghi nhận hành động dũng cảm phi thường ấy, Bác Hồ đã khen ngợi tấm gương của em. Nhiều bài thơ, bài hát (như ca khúc "Em bay trong đêm pháo hoa" hay "Nguyễn Bá Ngọc - người giao liên nhỏ") đã ra đời để tưởng nhớ anh. Tháng 12 năm 2015, Chủ tịch nước đã chính thức truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân cho liệt sĩ Nguyễn Bá Ngọc. Tên của anh cũng được trang trọng đặt cho nhiều ngôi trường, con phố trên khắp mọi miền Tổ quốc.

Hình 2. Đài tưởng niệm Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Nguyễn Bá Ngọc trong khuôn viên Trường Tiểu học Nguyễn Bá Ngọc, xã Quảng Trung (Quảng Xương).
Nguồn: Báo Văn hóa và Đời sống.

4. Bài học về trách nhiệm của sinh viên Truyền thông hôm nay

Cuộc đời của Nguyễn Bá Ngọc chứng minh một truth đơn sơ: Lòng yêu nước và tình nhân ái không đo bằng tuổi tác, mà đo bằng sự sẵn sàng cống hiến vì người khác.

Hòa bình hôm nay được đổi bằng máu xương của những người anh hùng thiếu niên như Nguyễn Bá Ngọc. Là một sinh viên ngành Truyền thông Đa phương tiện, em nhận thức sâu sắc rằng sứ mệnh của thế hệ mình không chỉ là tiếp thu công nghệ, mà là dùng ngôn ngữ truyền thông hiện đại để lan tỏa những giá trị lịch sử cao đẹp này. Sự sáng tạo, tri thức và kỹ năng truyền thông cần được dùng để kể lại những câu chuyện thời hoa lửa, giúp thế hệ Gen Z và mai sau không quên cội nguồn, sống có lý tưởng và có trách nhiệm với cộng đồng.

KẾT LUẬN

Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Bá Ngọc đã nằm xuống, nhưng ngọn lửa từ trái tim 13 tuổi ấy vẫn cháy sáng vĩnh hằng. Câu chuyện về anh không đơn thuần là một trang sử cũ, mà là tấm gương soi chiếu nhân cách cho tuổi trẻ hôm nay. Học tập tinh thần Nguyễn Bá Ngọc, mỗi người trẻ chúng ta hãy bắt đầu từ những hành động tử tế nhỏ nhất, nỗ lực học tập và sáng tạo để góp phần dựng xây một Việt Nam hùng cường, đàng hoàng hơn, to đẹp hơn.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam – Hồ sơ Anh hùng Liệt sĩ Nguyễn Bá Ngọc.