NGUYỄN BÁ – NGƯỜI BÍ THƯ CHI BỘ KIÊN TRUNG CỦA XÃ HÒA THỊNH

NGUYỄN BÁ –

NGƯỜI BÍ THƯ CHI BỘ KIÊN TRUNG CỦA XÃ HÒA THỊNH

Khu Di tích lịch sử cấp Quốc gia Đồng Khởi Hòa Thịnh, xã Hòa Thịnh, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên

Trong những trang sử hào hùng của phong trào cách mạng tại xã Hòa Thịnh, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên, bên cạnh những tên tuổi lẫy lừng được lịch sử ghi nhận, có những người con ưu tú đã ngã xuống trong im lặng, nhưng sự hy sinh của họ lại thắp sáng ngọn lửa đấu tranh cho thế hệ tiếp nối. Đồng chí Nguyễn Bá – Bí thư Chi bộ xã Hòa Thịnh – là một trong những người như vậy. Ông đã sống và chiến đấu hết mình cho lý tưởng cách mạng, trước khi bị kẻ thù bắt và thủ tiêu vào năm 1954.

1. Người con của vùng đất cách mạng Hòa Thịnh

Đồng chí Nguyễn Bá sinh ra và lớn lên tại xã Hòa Thịnh, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên – vùng đất mang đậm truyền thống yêu nước và tinh thần đấu tranh bất khuất của nhân dân. Từ thuở ấu thơ, ông đã chứng kiến cảnh nhân dân lầm than dưới ách thống trị của thực dân và đế quốc. Chính những hiện thực đau thương đó đã hun đúc trong ông lòng yêu nước mãnh liệt và quyết tâm đứng lên vì độc lập, tự do của quê hương.

Hòa Thịnh là mảnh đất gắn liền với những trang sử vẻ vang của phong trào cách mạng Khu 5 – nơi sau này sẽ diễn ra cuộc Đồng khởi đầu tiên ở các tỉnh đồng bằng Khu 5 vào đêm 22/12/1960. Được sinh ra và trưởng thành trên mảnh đất giàu truyền thống đó, đồng chí Nguyễn Bá sớm giác ngộ cách mạng và tình nguyện tham gia vào hàng ngũ những người cộng sản.

2. Bí thư Chi bộ – Người đặt nền móng cho phong trào cách mạng địa phương

Được tin tưởng giao nhiệm vụ Bí thư Chi bộ xã Hòa Thịnh, đồng chí Nguyễn Bá đã phát huy tốt vai trò lãnh đạo của mình trong giai đoạn hết sức khó khăn của cách mạng miền Nam sau Hiệp định Genève năm 1954. Đây là thời kỳ địch ra sức đàn áp, bắt bớ và thủ tiêu các cán bộ cách mạng, khủng bố phong trào yêu nước của nhân dân. Trước bối cảnh đó, đồng chí đã kiên trì bám trụ địa bàn, xây dựng cơ sở Đảng, duy trì đường dây liên lạc và giữ vững niềm tin của quần chúng vào sự nghiệp cách mạng.

Với tư cách là người đứng đầu chi bộ Đảng ở địa phương, đồng chí Nguyễn Bá đã không quản ngại gian khổ, hiểm nguy để vận động quần chúng nhân dân giác ngộ cách mạng, móc nối cơ sở bí mật và chuẩn bị lực lượng cho cuộc đấu tranh lâu dài. Ông hiểu rằng sức mạnh của cách mạng bắt nguồn từ lòng dân, và chỉ khi nhân dân đoàn kết một lòng thì kẻ thù mới có thể bị đánh bại.

Trong những năm tháng hoạt động bí mật tại Hòa Thịnh, đồng chí Nguyễn Bá đã cùng người vợ hiền là đồng chí Trần Thị Có gây dựng một mái ấm vừa là tổ ấm gia đình vừa là cơ sở cách mạng vững chắc. Đồng chí Trần Thị Có đã trực tiếp nuôi giấu cán bộ, liên lạc, truyền đạt thông tin cho tổ chức. Đôi vợ chồng ấy là hình ảnh đẹp của những người cộng sản hết lòng dâng hiến cho sự nghiệp chung, sẵn sàng đánh đổi hạnh phúc cá nhân để bảo vệ cách mạng.

3. Sự hy sinh anh dũng – Ngọn lửa bất tử

Tháng 10 năm 1954, sau khi Hiệp định Genève được ký kết, chính quyền Mỹ - Diệm ráo riết thực hiện chiến dịch truy bắt, tiêu diệt các cán bộ cách mạng còn bám trụ lại ở miền Nam. Đồng chí Nguyễn Bá, với vai trò là Bí thư Chi bộ xã Hòa Thịnh – người đứng đầu tổ chức Đảng ở địa phương – trở thành mục tiêu truy lùng ráo riết của địch. Trong hoàn cảnh đó, đồng chí đã bị địch bắt và sau đó bị thủ tiêu một cách dã man.

Sự hy sinh của đồng chí Nguyễn Bá để lại người vợ trẻ Trần Thị Có với ba người con thơ dại, trong đó đứa út mới chỉ được 2 tháng tuổi. Đau thương tột cùng trước cái chết oan khuất của chồng, nhưng đồng chí Trần Thị Có không gục ngã. Thay vào đó, bà đã biến đau thương thành sức mạnh, quyết tâm tiếp bước con đường cách mạng mà người chồng đã ngã xuống. Năm 1954, đồng chí Trần Thị Có xin gia nhập cách mạng để tiếp tục sự nghiệp của chồng, trở thành một trong những nữ chiến sĩ kiên cường nhất của xã Hòa Thịnh và sau này được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Cái chết của đồng chí Nguyễn Bá không làm tắt ngọn lửa cách mạng mà ông đã thắp lên ở Hòa Thịnh. Trái lại, nó đã trở thành ngọn đuốc soi đường cho nhân dân địa phương tiếp tục đứng lên đấu tranh. Những cơ sở bí mật mà ông dày công xây dựng, những mối liên lạc mà ông kiên trì vun đắp, những hạt mầm cách mạng mà ông gieo trồng trong lòng dân – tất cả đã trở thành nền tảng vững chắc cho cuộc Đồng khởi Hòa Thịnh lịch sử vào đêm 22/12/1960.

4. Di sản và bài học cho thế hệ hôm nay

Cuộc đời ngắn ngủi nhưng oanh liệt của đồng chí Nguyễn Bá để lại cho thế hệ hôm nay nhiều bài học quý giá. Trước hết, đó là bài học về tinh thần trung kiên, không khuất phục trước kẻ thù. Dù biết nguy hiểm luôn rình rập, dù phải hoạt động trong điều kiện bí mật khắc nghiệt, ông vẫn không từ bỏ lý tưởng cách mạng. Bài học thứ hai là về tình cảm sâu nặng với nhân dân – ông hiểu rằng sức mạnh của cách mạng là ở lòng dân, và chỉ bằng cách gắn bó mật thiết với quần chúng, cách mạng mới có thể thành công.

Hơn 70 năm đã trôi qua kể từ ngày đồng chí Nguyễn Bá ngã xuống, nhưng tên tuổi và sự cống hiến của ông vẫn còn sống mãi trong lòng nhân dân xã Hòa Thịnh. Mỗi khi nhắc đến cuộc Đồng khởi Hòa Thịnh anh hùng, người ta không thể không nhớ đến những người đi trước đã âm thầm đặt nền móng, trong đó có đồng chí Nguyễn Bá – Bí thư Chi bộ kiên trung, người đã hiến dâng cả cuộc đời mình cho sự nghiệp giải phóng quê hương, đất nước.

Là thế hệ được thừa hưởng hòa bình và độc lập từ sự hy sinh của các bậc tiền nhân, chúng ta phải khắc ghi công ơn của những người như đồng chí Nguyễn Bá. Hãy học tập tốt, rèn luyện phẩm chất đạo đức, sống có lý tưởng và trách nhiệm với quê hương – đó là cách tốt nhất để tri ân và tiếp nối truyền thống anh hùng của đất và người Hòa Thịnh, của quê hương Phú Yên thân yêu.

Chi đoàn Trường THCS Đồng Khởi