Nguyễn Bình

Nhắc đến Nguyễn Bình, người ta nhớ ngay tới một vị tướng đặc biệt của cách mạng Việt Nam. Không chỉ nổi bật với dáng vóc rắn rỏi, ông còn toát lên khí chất của một thủ lĩnh bản lĩnh, gan dạ, nhìn xa trông rộng và giàu nghĩa khí. Ông cũng là vị tướng duy nhất được phong thẳng hàm trung tướng và từng nhận nhiệm vụ hết sức nặng nề nhưng vẻ vang do Hồ Chí Minh giao phó: “Bác giao Nam Bộ cho chú!”

Nguyễn Bình, tên khai sinh Nguyễn Phương Thảo, sinh năm 1908 tại thôn Yên Phú, xã Giai Phạm, huyện Yên Mỹ( nay là xã Nguyễn Văn Linh), tỉnh Hưng Yên. Lớn lên trong gia đình có truyền thống yêu nước, ông sớm hình thành ý chí đấu tranh. Mới 16 tuổi, ông đã tham gia phong trào cách mạng tại Hải Phòng chống lại ách thống trị của thực dân Pháp.

Năm 1927, trước sự truy lùng gắt gao, ông vào Sài Gòn tiếp tục hoạt động. Một năm sau, khi tròn 20 tuổi, ông gia nhập Việt Nam Quốc dân đảng do Nguyễn Thái Học lãnh đạo. Đến năm 1929, ông bị bắt và đày ra Côn Đảo. Trong chốn “địa ngục trần gian”, được những người cộng sản giác ngộ, ông chuyển biến sâu sắc về tư tưởng, từ đó kiên định đi theo con đường cách mạng vô sản. Chính sự chuyển hướng này khiến ông bị phần tử cực đoan thanh trừng, thoát chết nhưng mất vĩnh viễn một mắt.

Sau khi trở về, bất chấp sự quản thúc của chính quyền thực dân, ông tiếp tục hoạt động, tập hợp thanh niên yêu nước, luyện tập võ nghệ và mở rộng liên lạc với nhiều nhà cách mạng như Tô Hiệu, Trần Huy Liệu,….

Đầu những năm 1940, phong trào cách mạng trong nước dâng cao, đặc biệt sau khi Mặt trận Việt Minh ra đời. Năm 1941, ông bí mật lên Hà Nội bắt liên lạc; năm 1942 được giao tìm vật liệu chế tạo lựu đạn, mua sắm vũ khí cho khu vực Hà Nội – Hải Phòng, xây dựng cơ sở Việt Minh.

Uy tín ngày càng lớn, ông tổ chức đội vũ trang tuyên truyền Đông Triều, đặt nền móng cho lực lượng vũ trang sau này. Ngày 9-3-1945, khi Nhật đảo chính Pháp, ông chỉ huy cải trang táo bạo đánh chiếm đồn Bần Yên Nhân thắng lợi gần như không tốn sức.

Nhận thấy Đông Triều có vị trí chiến lược, ông xúc tiến xây dựng Chiến khu Trần Hưng Đạo. Ngày 8-6-1945, lực lượng do ông chỉ huy đồng loạt tiêu diệt nhiều đồn địch, làm chủ khu vực. Ngày 16-7-1945, quân ta tiếp tục giải phóng Quảng Yên — địa phương đầu tiên ở miền Bắc giành chính quyền trước Cách mạng Tháng Tám.

Đất nước độc lập chưa được bao lâu, ngày 23-9-1945, thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta tại Nam Bộ. Cuộc tấn công này đã khiến nhiều lực lượng, đảng phái khác tại miền Nam bị phân hóa sâu sắc, tình hình hết sức hỗn loạn. Trước tình thế đó, với tài dùng người của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quyết định phái Nguyễn Bình, lúc đó đang giữ chức Tư lệnh Ủy ban quân sự liên tỉnh Duyên hải Đông Bắc vào Nam Bộ. Khi giao nhiệm vụ cho Nguyễn Bình, Người nói: “Bác nghĩ rằng các lực lượng vũ trang trong đó đang cần một chỉ huy tài năng để tập hợp cán bộ địa phương lại, nếu không sẽ có thể xảy ra nạn thập nhị sứ quân rất tai hại trong lúc này. Người chỉ huy đó phải biết rõ miền Nam, lại phải là một người có đủ bản lĩnh thu hút những tay giang hồ kiểu Bình Xuyên. Chú có thể đảm nhận được vai trò đó không?”. Đáp lại niềm tin tưởng của Bác Hồ, Nguyễn Bình dõng dạc: “Bác đã tín nhiệm cháu, cháu xin nhận”. Trước khi vào Nam, đại diện thành phố Cảng trao tặng Nguyễn Bình khẩu súng lục hiệu Wicker để làm kỷ niệm. Đáp lại những tình cảm thiêng liêng đó, ông nói: “Bác đã giao miền Nam cho Nguyễn Bình, thành phố Cảng tặng Nguyễn Bình khẩu súng này để hoàn thành nhiệm vụ Bác giao. Nguyễn Bình thề với khẩu súng này: Nếu để Nam Bộ mất, Nguyễn Bình sẽ chết với khẩu súng này”.

Tháng 1-1948, ông được phong Trung tướng — vị trung tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ngày 29-9-1951, ông hy sinh trên đất Campuchia khi đang làm nhiệm vụ. Sau đó, Nhà nước truy tặng ông Huân chương Quân công hạng Nhất và danh hiệu AHLLVTND.

Cuộc đời Trung tướng Nguyễn Bình là tấm gương tiêu biểu của người chỉ huy tài năng, dũng cảm, trọn đời vì độc lập dân tộc — một vị tướng trận mạc, sống giữa chiến trường và gắn liền với buổi đầu xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam.