Nguyễn Bỉnh Khiêm
Nguyễn Bỉnh Khiêm
Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491–1585), hiệu Bạch Vân Am cư sĩ, là nhà văn hóa, nhà giáo và nhà tiên tri lỗi lạc thế kỷ XVI tại Việt Nam. Đỗ Trạng nguyên năm 1535, ông làm quan triều Mạc nhưng sớm từ quan về dạy học vì bất bình với thời cuộc. Nổi tiếng với "Sấm Trạng Trình", ông được dân gian tôn là bậc Thánh nhờ khả năng tiên tri chính xác các biến cố chính trị thời phân tranh
Câu chuyện lịch sử và giai thoại về Nguyễn Bỉnh Khiêm:
Xuất thân và học vấn: Ông sinh ngày 6/4/1491 tại làng Trung Am, huyện Vĩnh Lại, Hải Dương. Ông thông minh từ nhỏ, theo học bảng nhãn Lương Đắc Bằng, hấp thụ tư tưởng Nho giáo sâu sắc.
Trạng nguyên muộn màng: Phải đến năm 45 tuổi (1535), ông mới đi thi và đỗ Trạng nguyên, điều này cho thấy ông không mặn mà với danh lợi sớm mà kiên nhẫn chờ thời.
Từ quan dạy học: Làm quan nhà Mạc được 7 năm, thấy triều đình suy yếu, gian thần hoành hành, ông dâng sớ xin chém 18 tên quan lộng quyền nhưng không được chấp thuận. Ông từ quan về quê dựng Am Bạch Vân, mở trường dạy học, đào tạo nhiều học trò giỏi như Phùng Khắc Khoan, Nguyễn Dữ.
Lời sấm tiên tri ("Sấm Trạng Trình"): Ông nổi tiếng với khả năng đoán trước thời cuộc, đưa ra các lời khuyên cho các tập đoàn phong kiến (Mạc, Trịnh, Nguyễn) như "Cao Bằng tuy nhỏ, có thể giữ được mấy đời", "Giữ chùa thờ Phật thì ăn oản" (cho chúa Trịnh).
Danh nhân văn hóa: Ông để lại di sản thi ca to lớn, nổi bật là tập thơ Bạch Vân am thi tập (chữ Hán) và Bạch Vân quốc ngữ thi (chữ Nôm), đề cao đạo đức và triết lý sống nhàn
Nguyễn Bỉnh Khiêm qua đời năm 1585, được dân gian kính trọng gọi là Trạng Trình, trở thành biểu tượng của trí tuệ và khí tiết cao đẹp trong lịch sử.
